BUỒN VUI ĐỜI LÍNH VĂN PHÒNG (phần 4)

[khongquan2]

On Van Tai

[Nguyen Huu Thien]

Tấm hình trên chụp Đại úy Ôn Văn Tài tại CCKQ Đà Nẵng trước một khu trục cơ A-1 Skyraider của Phi Đoàn 516 “Phi Hổ”.

Tiền thân của phi đoàn này là Phi Đoàn 2 Khu Trục, được thành lập năm 1962 tại CCKQ Nha Trang, trang bị khu trục cơ T-28 Trojan; tới tháng 2 năm 1964 di chuyển ra Đà Nẵng, trực thuộc thuộc Không Đoàn 41 Chiến Thuật vừa được thành lập tại đây.

Tháng 5/1964, toàn bộ phi cơ T-28 được thay thế bằng A-1.

* * *

Sau khi cựu Trung tá KQ Ôn Văn Tài qua đời tại California vào ngày 31 tháng 7 năm 2023, tiểu sử của ông trên nhiều tờ báo và các phương tiện truyền thông khác đã có một số điểm thiếu chính xác.

Căn cứ vào hai bài viết “Phi Đoàn 2 Khu Trục” của NT Trần Bá Hợi và “Sư Đoàn 4 Không Quân (từ thuở sơ khai)” của NT Nguyễn Đức Gia, tôi xin ghi ra một số mốc điểm thời gian trong binh nghiệp của cố NT Ôn Văn Tài như sau:

-1953: theo học Khóa 53E tại Marrakech, Morocco.

-1955: về nước, làm huấn luyện viên phi hành tại TTHLKQ Nha Trang.

-1962: được thuyên chuyển sang Phi Đoàn 2 Khu Trục vừa được thành lập tại Nha Trang, cùng với bảy huấn luyện viên khác: Nguyễn Hồng Tuyền, Nguyễn Tấn Sĩ, Bùi Thanh Khiết, Nguyễn Huy Cương, Nguyễn Quang Ninh, Nguyễn Văn Giang, và Trần Bá Hợi.
(Trong thời gian ở Nha Trang, NT Ôn Văn Tài gặp gỡ nữ danh ca Thanh Thúy; hai người kết hôn năm 1964)

- Sau khi Phi Đoàn 2 Khu Trục (lúc này đã đổi danh hiệu thành PĐ-516) di chuyển ra Đà Nẵng, tới cuối năm 1964 Đại úy Ôn Văn Tài lên làm Chỉ huy trưởng, thay Thiếu tá Dương Thiệu Hùng lên giữ chức Tư lệnh Không Đoàn 41 Chiến Thuật.

-1968: Thiếu tá Ôn Văn Tài được thuyên chuyển về Bình Thủy, Cần Thơ, giữ chức Tư lệnh phó Không Đoàn 74 Chiến Thuật; tới cuối năm 1969, ông bàn giao chức vụ cho Trung tá Ông Lợi Hồng, về phục tại BTL/KQ cho tới năm 1975, với cấp bậc sau cùng là Trung tá.

* Việc hầu hết các bài báo, chương trình truyền hình đều ghi NT Ôn Văn Tài phục vụ tại “Phi Đoàn 518” (thay vì “Phi Đoàn 516”) là viết theo chú thích sai trong tấm hình nguyên thủy của Joe Reynes dưới đây.

(hình: FB Ca Sĩ Thanh Thúy)

[Nguyen Huu Thien]

BUỒN VUI ĐỜI LÍNH... VĂN PHÒNG (phần 4)
Những người muôn năm cũ…

Hồi ký
Nguyễn Hữu Thiện

Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?

(tiếp theo)

Trở lại với NT Nguyễn Quang Tri, như đã viết trong một kỳ trước, sau khi về hưu ông tìm tòi học hỏi về vi tính và vào năm 2000 cho ra đời trang nhà mang tên “Bạn Già Không Quân”.

Trong bài Khóc Bạn Già Không Quân, anh Võ Ý viết:

“Một điều đặc biệt là niên trưởng Nguyễn Quang Tri tự bỏ tiền ra mua đất cất nhà và trang bị máy móc để trở thành trang chủ. Anh cho tôi biết là anh không muốn bị ràng buộc (hoặc phụ thuộc) vào các tổ chức hay hội đoàn nào. Vì là một trang nhà private, anh chỉ post những bài viết hoặc tài liệu thể hiện đúng quan điểm và lập trường và sở thích của anh. Nói cho cùng, quan điểm, lập trường và sở thích của anh cũng là của đại đa số anh em Không Quân chúng tôi…

Giữa năm 2007, BGKQ lặng lẽ bay vào hư vô… Tháng 10 năm 2007, “Cánh Chim Tự Do” (CCTD), hậu thân của trang nhà BGKQ ra đời, nhưng trên một diện tích nhỏ hơn.

Dù nhiều dù ít, BGKQ và CCTD đã giúp kết nối lại với nhau những chiến hữu KLVNCH trên toàn thế giới và ngay cả tại Việt Nam. Rồi cũng như BGKQ, tôi cũng không hiểu vì lý do gì mà trang nhà CCTD lại biến mất…” (ngưng trích)

* * *

Sau này, khi NT Nguyễn Quang Tri đã qua đời, đọc bài tưởng nhớ tựa đề Tarin 65 của cựu Đại tá Bồ Đại Kỳ, một đàn em của ông Tri ở Salon de Provence ngày nào, tôi mới đoán nguyên nhân CCTD bị dẹp là vì lý do sức khỏe của “trang chủ”. (Nhắc lại: Tarin 65 là callsign của ông Nguyễn Quang Tri ở trường bay Meknès, Morocco)

NT Bồ Đại Kỳ viết:

Ngày anh Loan mất (14 July 1998) là ngày tôi trình diện nhiệm sở mới trong tiểu bang New York để làm việc cho đến năm 2003 khi tôi về hưu. Trở lại Quận Cam lần này, chúng tôi đều tương đối rảnh rỗi, nên gặp nhau nhiều hơn. Tình trạng gia đình của anh Tri cũng ổn định hơn. Các cháu đều có công ăn việc làm tốt. Sức khỏe thể xác và tinh thần của anh cũng khả quan hơn trước rất nhiều. Cùng với Ngô Khắc Thuật, chúng tôi thường gặp nhau để đấu láo bên vài chai bia thật lạnh, và vài ba món thịt dê (anh Tri rất thích ‘thịt ông Thầy’), trong khi Thuật thì say sưa với ly “cà phê sữa đá, thật nhiều sữa”. Anh Phạm Long Sửu, ở tận Passadena, lúc đó còn lái xe được nên thỉnh thoảng cũng xuống chơi với chúng tôi…

Anh Tri cũng chịu khó tham gia các cuộc hội họp với các cựu tù nhân cộng sản và các cuộc hội họp của anh em Không Quân như ngày họp mặt các bô lão và ngày họp mặt các anh em cựu sinh viên các trường cơ khí và truyền tin điện tử Pháp như Rochefort, Auxerre, Chambéry… một cách sung sướng, và chụp ảnh lia chia. (ngưng trích)

NT Nguyễn Quang Tri và bà quả phụ Đại tá Nguyễn Bình Trứ
trong một buổi hội ngộ cựu khóa sinh Salon de Provence năm 2004 tại Hoa Kỳ

Nhưng tới năm 2011, mọi người bỗng mất liên lạc với ông Tri. Điện thoại, tin nhắn không được trả lời, email không được hồi âm…

Quá sốt ruột, ông Bồ Đại Kỳ lái xe lên nhà thăm thì mới biết là ông Trị bị bệnh, các bác sĩ chẩn đoán là ung thư phổi. Sau một thời gian thuốc thang thì không còn thấy vết tích gì của ung thư nữa, mọi người lại vui vẻ họp mặt như cũ.

Được vài tháng, tới cuối mùa hè 2012, ông Tri lại phải nhập bệnh viện để các bác sĩ làm một lô thử nghiệm, nhưng ông nhất định không cho ai vào bệnh viện thăm. Ông đã ra lệnh cho vợ con là không cho ai biết ông nhập viện, còn những ai biết rồi, như ông Bồ Đại Kỳ thì không cho biết bệnh viện cũng như số phòng.

Mãi đến cuối tháng 10, sau nhiều lần nhờ bà Tri “xin xỏ” giùm, ông Bồ Đại Kỳ mới được ông cho phép đến thăm. Theo những gì ông Tri cho biết về bệnh tình, ông Bồ Đại Kỳ đoán ông Tri bị hoại huyết (leukemia) nhưng không nói ra. Rồi ông Tri được đưa về một nusing home.

Giữa tháng 11, ông bà Bồ Đại Kỳ dự định thứ Bảy, 17 tháng 11, sẽ lên nursing home thăm ông Tri nhưng mới đến ngày thứ Năm, 15 tháng 11, vị đàn anh đã ra đi.

Theo lời trăn trối của NT Nguyễn Quang Tri, gia đình không tổ chức đám tang, không đăng Cáo Phó, không cho bất cứ một ai biết, ngoài vợ chồng một người em gái, còn bạn bè thì chỉ có ông bà Bồ Đại Kỳ.

Ông Bồ Đại Kỳ thuật lại:

Thời điểm hỏa thiêu được định vào 9 giờ sáng ngày thứ Tư 21 tháng 11. Tôi được nhìn anh Tri, một người bạn rất thân của tôi lần cuối. Nét mặt của anh thật an bình, như một người nằm ngủ. Mà thật, nếu không có tiếng lò lửa phừng phừng bên cạnh, thì tôi vẫn ngỡ là anh đang nằm ngủ, vì các bạn của tôi như anh, như anh Phạm Long Sửu, như Đào Kim Quang, Tô Minh Chánh, làm sao mà chết được?... (ngưng trích)

* * *

Riêng cá nhân tôi, xin mượn những dòng cuối trong bài Khóc Bạn Già Không Quân của anh Võ Ý để một lần nữa tưởng nhớ vị niên trưởng tôi yêu mến, kính phục:

…Viết đến đây, tôi chợt bồi hồi. Một con người dung dị thủy chung và can trường, một con người có tấm lòng rộng rãi như anh, được nhiều anh em quý mến mà sao tới lúc bịnh hoạn anh lại không cho anh em chúng tôi biết để thăm gặp hoặc giả để nói lời vĩnh biệt?

Nay anh đã âm thầm ra đi, không lễ nghi quân cách, không vòng hoa điếu văn, không cả tiễn chào vĩnh biệt. Tôi không nghĩ anh đã chọn được một cõi trời riêng biệt cho mình, với anh, cõi trời nào cũng chỉ có một Tổ Quốc Việt Nam. Tôi trộm nghĩ, có thể vì anh thương những “bạn già”, bị giới hạn đủ các cái, nên anh không muốn bạn già suy sụp tinh thần một khi ghé thăm anh. Tôi mong điều tôi nghĩ phù hợp với cái nhìn vô biên, cái tâm vô lưọng của một Phượng Hoàng!

Và tôi thầm cầu chúc hương linh Đại Tá Nguyễn Quang Tri, Cánh Chim Tự Do, phi công của Đất Nước, sớm an nghỉ đời đời bên Bạn Già Không Quân ở chốn Vĩnh Hằng!

KQ Võ Ý
tháng 11/2012

* * *

Khởi đầu với việc NT Trần Phước Hội ra đi vào năm 2008, tiếp theo cứ mỗi 2 năm lại có một vị trong danh sách ”Những người muôn năm cũ” nối gót nhau: Vũ Văn Ước (2010), Nguyễn Quang Tri (2012).

Nhưng trong suốt gần 5 năm kế tiếp lại không có vị nào quy tiên, để rồi tới năm 2017 chỉ trong vòng hơn ba tháng đã có tới bốn vị rủ nhau về bên kia thế giới: Phùng Văn Chiêu, Huỳnh Hữu Hiền, Nguyễn Thị Hạnh Nhơn, và Võ Dinh.

- NT PHÙNG VĂN CHIÊU

Cựu Đại tá Phùng Văn Chiêu, nguyên Không đoàn trưởng Không Đoàn Yểm Cứ Biên Hòa, SĐ3KQ, qua đời tại Fountain Valley, California, ngày 5 tháng 3 năm 2017. Hưởng thọ 89 tuổi.

Trong số “Những người muôn năm cũ” đã giúp đỡ chúng tôi trong việc thực hiện quyển QSKQ, NT Phùng Văn Chiêu là người duy nhất tôi được biết từ ngày chưa vào quân đội.

Nguyên vào hai năm cuối của bậc trung học (1966-1967) tôi được gia đình một tay bạn thân cho tá túc (với mục đích “làm gương sáng” cho cậu quý tử ham chơi này). Nhà ở trong Cư xá Hàng không Dân sự thuộc lãnh thổ Yếu Khu Tân Sơn Nhất, chỉ cách các hangar của Không Quân một hàng rào kẽm gai cho nên khi làm thẻ ra vào cổng (phi cảng TSN) phải trình diện ông Chỉ huy phó kiêm Tham mưu trưởng Yếu khu là Thiếu tá Phùng Văn Chiêu.

Tân Sơn Nhất, 1967, từ trái, Thiếu tá Trần Đình Hòe, Đại tá Farley Peebles (Yểm Cứ KLHK), Thiếu tá Phùng Văn Chiêu...

Nhận xét đầu tiên của tôi về ông Chiêu là tướng tá “võ biền”, nét mặt nghiêm nghị nhưng lại vui tính. Thấy tôi nói giọng Bắc, ông hỏi đùa:

- Bộ chú em vô đây “nằm vùng” hả?

Sau này đi lính Không Quân, trong 3 năm cuối của đời quân ngũ ở Biên Hòa tôi chỉ được gặp ông Chiêu, khi ấy đã mang lon Đại tá, vài ba lần và chào hỏi một lần duy nhất trong buổi tiếp tân rửa lon Chuẩn tướng của ông Từ Văn Bê vào đầu năm 1974.

Nhưng nhờ có mấy tay bạn cùng khóa làm việc trực tiếp dưới quyền Không đoàn trưởng Không Đoàn Yểm Cứ Biên Hòa, tôi được biết ông Chiêu tuy trông “ngầu” nhưng tính hiền lành và có máu văn nghệ; với một giọng ca ấm, nhẹ ông hát rất đạt những ca khúc trữ tình của Pháp, như La vie en rose, Les feuilles mortes, v.v…

NT Phùng Văn Chiêu khi còn mang cấp bậc Trung tá

Quan hệ giữa tôi và NT Phùng Văn Chiêu lẽ ra chỉ có bấy nhiêu nếu như gần 30 năm sau, tại hải ngoại tôi không nhận được CD "NHỮNG TÌNH KHÚC KỶ NIỆM với tiếng hát thâm tình Phùng Văn Chiêu” từ một tay bạn cùng khóa trước 1975 là đệ tử của ông.

Từ đó mới có bài viết Nghe tiếng hát Phùng Văn Chiêu, nhớ những ngày cuối cùng của Biên Hòa của tôi trên giai phẩm xuân đặc san Lý Tưởng – Úc Châu năm 2001.

Sau khi bài viết này được phố biến rộng rãi tôi được NT Phùng Văn Chiêu chiếu cố và hết lòng giúp đỡ trong việc thực hiện quyển QSKQ bằng cách giới thiệu với các vị đại niên trưởng mà ông quen thân.

Tiếp theo là bài “Trận Mậu Thân 1968 tại CCKQ Tân Sơn Nhất và cái chết của cố Chuẩn tướng Lưu Kim Cương” (2003). Có thể xem như sự hợp tác tốt đẹp nhất giữa vị cựu Chỉ huy trưởng Yếu Khu Tân Sơn Nhất và một đàn em nhập ngũ sau ngày xảy ra biến cố này.

Nguyên sau khi đọc bài “…nhớ những ngày cuối cùng của Biên Hòa” của tôi, NT Phùng Văn Chiêu đã nảy sinh ý định kể lại mọi diễn tiến trong trận Mậu Thân tại Yếu Khu Tân Sơn Nhất để tôi dựa vào đó viết một bài chi tiết, với mục đích đề cao “công lao và xương máu của Không Quân trong trận Mậu Thân, trong đó có cố Chuẩn tướng Lưu Kim Cương và nhiều anh em KQ chưa được một lần nhắc tới tên tuổi” (nguyên văn lời NT Phùng Văn Chiêu). Đồng thời cũng là cơ hội để ông gửi gấm những gì đã giữ kín trong lòng suốt 35 năm qua.

Sau khi được tôi nhiệt tình hưởng ứng, vị niên trưởng quá tuổi cổ lai hi đã vận dụng “bộ nhớ” của mình để viết (viết tay) gần 30 trang giấy (exercise book A4) gửi sang Úc cho tôi. Đọc xong, tôi vừa ngạc nhiên thích thú vừa thán phục, vì không ngờ ngày ấy trách nhiệm của hai ông Lưu Kim Cương, Phùng Văn Chiêu lại nặng nề tới mức ấy, và không ngờ lính phòng thủ của Không Quân lại đánh giặc “nghề” đến như vậy!

Tôi không kể công lao của cá nhân mà chỉ trộm nghĩ: nếu không có cái “duyên” giữa tôi và NT Phùng Văn Chiêu không hiểu rồi đây có ai làm công việc thuật lại “chiến công” của những người “lính Không Quân đánh bộ” trong Tết Mậu Thân 1968 hay không?!

Bài “Trận Mậu Thân 1968 tại CCKQ Tân Sơn Nhất và cái chết của cố Chuẩn tướng Lưu Kim Cương” viết theo lời kể của cựu Đại tá Phùng Văn Chiêu đã được đông đảo độc giả tìm đọc, được nhiều trang mạng đăng lại, và về sau trở thành “truyện đọc” trên YouTube.

NT Phùng Văn Chiêu viết thư sang Úc cám ơn tôi. Đọc thư, tôi biết ông rất vui - không phải vui vì ông thêm nổi tiếng (lúc đó ông đã quá “nổi tiếng” rồi) mà vui vì đã có cơ hội kể hết những gì mình muốn kể.

* * *

Trong số những vị niên trưởng Không Quân tôi được hân hạnh quen biết sau năm 1975, NT Phùng Văn Chiêu có lẽ là người có hậu vận tốt nhất.

Như tôi đã viết trong kỳ trước, cựu Đại tá Trần Phước (Mệ), bạn cùng Khóa 1 Quan Sát Viên với ông Chiêu, kể lại rằng khi từ Pháp sang Hoa Kỳ dự đám cưới của một người con ở Houston vào cuối thập niên 1980, ông Chiêu đang bịnh nên “Nét đẹp trai, trẻ trung xưa kia biến đâu mất, nay khuôn mặt xương và nhiều nét nhăn ở cổ...”

Nhưng sau khi quyết định bỏ nước Pháp sang định cư ở Mỹ để nối lại “mối tình năm xưa ở Huế” thì mọi sự thay đổi. (Chú thích: ông Chiêu góa vợ khá sớm, từ trước khi xảy ra trận Mậu Thân 1968)

Ông Trần Phước viết:

“Thật không ngờ con người đào hoa có khác. Mười năm sau, năm 1999, chúng tôi gặp lại nhau cũng tại Houston này, nhân dịp anh đến dự Đêm Không Gian do anh em Không Quân ở đây tổ chức hằng năm vào tháng 11, trông anh Chiêu lúc này khỏe mạnh hơn trước, hay nói cách khác, mười năm nay, anh Chiêu không già…”

Riêng tôi, qua xem hình và video, thấy ông Phùng Văn Chiêu có già và gầy đi nhưng rất đẹp lão.

Không còn dáng dấp “võ biền” thời coi yếu khu ở Tân Sơn Nhất, làm yểm cứ ở Biên Hòa; nét mặt cứng rắn (đằng đằng sát khí) nay được thay bằng những nét nho nhã, phúc hậu; thậm chí bộ ria mép của ông khi bạc cũng trở nên đáng yêu…

Về mặt tinh thần, ông Phùng Văn Chiêu luôn luôn vui vẻ yêu đời, thân thiện hòa đồng với mọi giới, mọi thế hệ, từ đồng hương Cần Giuộc tới các đàn em “nhí cò” nhất trong Không Quân là anh em SVSQ Liên Khóa 72-73.

Sau khi ông qua đời, một bạn viết:

“Cựu Đại Tá Phùng Văn Chiêu là một vị Niên Trưởng mà chúng tôi, một số anh em SVSQ KQ thuộc Liên Khóa 72-73 đã có cơ hội tiếp xúc và sinh hoạt trong mấy năm qua... Phải nói là chú Chiêu lúc nào cũng ăn nói nhỏ nhẹ, rất lịch sự và khả ái. Chú mất đi đã để lại cho chúng tôi một nỗi ngậm ngùi... Vị Niên trưởng này chúng tôi luôn nhớ mãi.”

Thành thử, vì đã có khá nhiều bài tiếc thương, vào ngày hạ huyệt (và xả tang ngay sau đó) tôi đã viết một bài ngắn - Phùng Văn Chiêu, tiếng hát thâm tình – để góp phần“celebrating life” của một người đã sống trọn vẹn như NT Phùng Văn Chiêu. (Phụ lục)


- NT HUỲNH HỮU HIỀN

Chỉ 20 ngày sau khi NT Phùng Văn Chiêu vĩnh viễn ra đi, NT Huỳnh Hữu Hiền đã bay phi vụ cuối cùng, hưởng thọ 87 tuổi.

Huế 1957. Thiếu tá Huỳnh Hữu Hiền (hàng đầu, thứ hai từ trái)
và phi hành đoàn đưa TT Ngô Đình Diệm về chúc Tết thân mẫu

Năm 2001, khi quyết định thực hiện quyển QSKQ, chúng tôi không bao giờ nghĩ mình sẽ có cơ hội liên lạc với vị cựu Đại Tư lệnh đời thứ ba của KQVN. Bởi vì, thứ nhất, ông đã bị buộc phải giải ngũ vào cuối năm 1963 sau khi xảy ra cuộc đảo chánh ngày 1/11/1963 lật đổ TT Ngô Đình Diệm, chúng tôi không biết quan hệ giữa ông và những người muôn năm cũ giờ này ra sao; thứ hai, vào thời gian nói trên ông còn định cư tại Texas (Houston) cách xa California, nơi đa số các niên trưởng và anh em KQ sinh sống, chúng tôi không biết phải nhờ ai làm trung gian giới thiệu.

Không ngờ tới đầu năm 2003, khi chúng tôi đề cập tới NT Huỳnh Hữu Hiền, ông Phùng Văn Chiêu đã sốt sắng cho chúng tôi địa chỉ và khuyến khích liên lạc, đồng thời hứa sẽ “nói vô” để vị cựu Tư lệnh được an tâm về “lý lịch” và công việc của Ban thực hiện QSKQ.

Sau đó, anh Phạm Công Khanh (PĐ219), Liên hội trưởng Liên Hội Không Quân Úc Châu, đã viết thư sang “trình diện”, thăm hỏi và xin giúp đỡ.

Sau khi nhận được thư hồi âm với lời lẽ thân tình và sự khuyến khích của NT Huỳnh Hữu Hiền, chúng tôi đã gửi cho ông một cuốn đặc san Lý Tưởng Úc Châu kèm theo Thông Báo về việc thực hiện QSKQ và Thư tham khảo số 1 (đã phổ biến trước đó khoảng một năm).

Ít lâu sau, trong chuyến “Mỹ du” để vận động tài chánh cho cuốn QSKQ, khi ghé Houston KQ Trần Ninh (trong Ban thực hiện) đã tặng NT Trần Phước một cà-vạt có huy hiệu TQKG do Hội KQ Victoria thực hiện, và để lại một chiếc nhờ Mệ khi có cơ hội kính biếu NT Huỳnh Hữu Hiền.

Tháng 6, 2003, chúng tôi nhận được lá thư thứ hai của vị cựu Tư lệnh KQ: thư rất ngắn nhưng có kèm… chi phiếu 100 Mỹ kim. Xin được đăng nguyên văn:

Houston, ngày 27 tháng 5 năm 2003
Kính gởi: Liên Hội Trưởng Phạm Công Khanh
……….. Victoria, Australia 3029

Anh Phạm Công Khanh thân mến,
Đã nhận được thư ngày 12-5-03 kèm Thông Báo và đặc san Lý Tưởng Úc Châu, đồng thời nhận được món quà chiếc cà-vạt KQ quá đẹp do anh Trần Phước chuyển tiếp đến. Xin cám ơn thật nhiều về thư và các món quà quý báu thân tình.

Vẫn nhớ lời hứa trong thư 2-5-03 về việc sẽ góp ý kiến với các bạn Úc Châu. Nhưng vì cần phối kiểm tối đa nên chưa thực hiện được. Lại thêm đang có chuyện riêng sắp đi xa lâu nên xin cáo lỗi, hẹn lại sẽ phúc đáp vào July 2003…

Một lần nữa, xin vinh danh anh Liên hội trường và các chiến hữu Không Quân Úc Châu đang xả thân cho Quân Chủng Không Quân hào hùng.

Xin gởi kèm theo đây chi phiếu US$100.00 để ủng hộ Liên Hội trong công tác thật quan trọng và khó nhọc.

Xin chúc quý bạn và bửu quyến được nhiều sức khỏe và vạn sự an lành.

Thân mến.

KQ Huỳnh Hữu Hiền
(ký tên)

Nói về “lượng”, NT Huỳnh Hữu Hiền đã không cung cấp nhiều dữ kiện liên quan tới QSKQ như các NT Trần Phước Hội, Võ Dinh, Nguyễn Quang Tri, Trần Phước…, vì ông đã giải ngũ từ cuối năm 1963 đầu năm 1964, nhưng bù lại ông đã giúp chúng tôi được yên tâm trong việc biên soạn hai chương đầu: Việc thành lập KQVNCH và Thời kỳ phát triển (1956-1964).

Cách giúp của NT Huỳnh Hữu Hiền cũng khác với các vị NT khác. Vì lý do sức khỏe – thể xác cũng như tinh thần – ông không thể vận dụng “bộ nhớ” để trả lời tất cả mọi thắc mắc chúng tôi nêu ra trong Thư tham khảo số 1 mà đợi chúng tôi đúc kết những câu trả lời nhận được từ các vị niên trưởng khác rồi gửi cho ông, ông mới bổ túc, chỉnh sửa (trong trường hợp cần thiết).

* * *

Chúng tôi không nhớ rõ NT Huỳnh Hữu Hiền (và phu nhân) sang California định cư từ năm nào, chỉ biết qua hình ảnh và tin tức trên các trang mạng Không Quân, dù sức khỏe không được như ý, tại California ông vẫn cố gắng tới tham dự các buổi hội ngộ của anh em KQ.

NT Phùng Văn Chiêu và NT Huỳnh Hữu Hiền trong Đêm Không Gian 2013 tại California

Cách riêng các niên trưởng, các đàn anh trong ngành khu trục. Dường như sau hơn một nửa thế kỷ, các vị ấy vẫn xem cựu Đại tá Huỳnh Hữu Hiền như một người anh cả ở Biên Hòa ngày nào – người anh mà cựu Đại tá Nguyễn Quang Tri, vị Chỉ huy trưởng đời thứ tư của Phi Đoàn 1 Khu Trục, đã hồi tưởng:

“Anh Huỳnh Hữu Hiền (CHT Phi Đoàn) là một người anh vừa nghiêm khắc vừa bao dung, luôn lo lắng cho an nguy của các đàn em”.

Chỉ có một điều đáng tiếc khiến mọi người trong cũng như ngoài Không Quân phải bực mình là việc tên tuổi của NT Huỳnh Hữu Hiền đã bị tổ chức tự xưng là Chính Phủ Quốc Gia Việt Nam Lâm Thời (CPQGVNLT) của Đào Minh Quân lợi dụng.

Việc này hẳn mọi người vẫn chưa quên nên tôi chỉ nhắc sơ lại.

Vào ngày 18/6/2015, đám “phường tuồng” này đã phổ biến “Thông Báo Tin Vui” theo đó “Cựu Tư Lệnh Không Quân Việt Nam Cộng Hòa Chuẩn Tướng Huỳnh Hữu Hiền" đã tham gia CPQGVNLT của họ.

Dù trong “Thông Báo Tin Vui” không đề cập tới nhưng căn cứ vào những vụ phong “tướng” trong tổ chức này người ta hiểu ngầm rằng sau khi nhận lời tham gia, cựu Đại tá Huỳnh Hữu Hiền đã được “Thủ tướng” Đào Minh Quân… thăng cấp Chuẩn tướng!

Báo hại không chỉ có Tổng Hội Không Lực VNCH và Hội Ái Hữu Không Quân VNCH miền Trung California phải ra Thông Báo cải chính và gởi văn thư phản đối về việc họ đã “lạm dụng tên tuổi của Niên Trưởng Huỳnh Hữu Hiền để đánh lừa cộng đồng Tỵ nạn Việt Nam của chúng ta và để đánh bóng cái danh xưng của họ”, mà đích thân hiền nội của NT - nhũ danh Trương Chúc Hoa - đã phải viết một lá thư ngỏ, nội dung là “xin” tổ chức CPQGVNLT để chồng bà được sống yên ổn trong những ngày tháng cuối đời, nhưng ai cũng hiểu mục đích của bà là lên án trò ma bùn của cái đám “phường tuồng” ấy.

Hơn một năm, NT Huỳnh Hữu Hiền qua đời vào ngày 25 tháng 3 năm 2017. Hưởng thọ 87 tuổi.

Qua xem hình ảnh trên các báo Việt ngữ ở Hoa Kỳ, tôi nhận thấy tang lễ vị cựu Tư lệnh KQVN vừa trang trọng vừa ấm cúng. Ngoài sự tham dự của nhiều niên trưởng và chiến hữu KQ trong đó có vị Tư lệnh Không Quân tiền nhiệm Nguyễn Xuân Vinh, còn có sự hiện diện của hai Bà quả phụ (Chuẩn tướng) Lê Trung Trực và (Chuẩn tướng) Phạm Ngọc Sang.

* * *

Cho dù chưa bao giờ được hân hạnh gặp gỡ NT Huỳnh Hữu Hiền, tôi vẫn luôn dành cho ông một sự ngưỡng phục. Một trong những vị “khai quốc công thần” của KQVN mà tôi kính trọng nhất.

(Còn tiếp)


PHỤ LỤC

Phùng Văn Chiêu, tiếng hát thâm tình
https://hoiquanphidung.com/forum/c%C...%ACnh%E2%80%9D

[Nguyen Huu Thien]

Bà Nguyễn Thị Cẩm Vân là MẸ hay là VỢ
của Trung tướng NGUYỄN VĂN HINH?


Cách đây mấy kỳ, khi viết về “đường tình” của cố Đại tá Vũ Văn Ước, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ Huy Hành Quân Không Quân, tôi có đề cập tới cô Lisette, con gái của Thủ tướng Nguyễn Văn Tâm, em gái của Trung tướng Nguyễn Văn Hinh, người đẹp mà ông Ước chú thích trên hình “DUYÊN THÌ CÓ MÀ NỢ THÌ KHÔNG NÊN MỖI NGƯỜI MỘT NGẢ, VÀ TÌNH CHỈ ĐẸP KHI CÒN DANG DỞ...”

Qua đó tôi viết mẹ của cô Lisette là bà Nguyễn Thị Cẩm Vân (có người viết là Nguyễn Cẩm Vân), con gái Ký giả NAM ĐÌNH Nguyễn Kỳ Nam, Chủ nhiệm nhật báo Thần Chung; nghĩa là bà Nguyễn Thị Cẩm Vân cũng là mẹ của Trung tướng Nguyễn Văn Hinh.

Chi tiết về bà Nguyễn Thị Cẩm Vân tôi lấy từ tiểu sử của Thủ tướng Nguyễn Văn Tâm trên trang mạng Wikipedia.

Nhưng vào ngày hôm qua, tôi nhận được email thắc mắc của NT NGHỊCH_ NHĨ (N_N), một người mà theo tôi có kiến thức rộng, biết khá nhiều chuyện thú vị xảy ra ở miền Nam VN trước năm 1975. Xin đăng nguyên văn hai thắc mắc chính:

1) Theo anh viết thì bà Cẩm Vân là vợ của ông Thủ Tướng Tâm, vậy là Mẹ ruột của ông Trung Tướng Hinh hay sao??

3) Lúc trước nghe Ông Dương Văn Minh ra ứng cử, thì ông Nguyễn Kỳ Nam là phe nhóm vận động và ủng hộ ông Minh ghê lắm.

Tôi còn nhớ loáng thoáng là báo chí lúc đó có đề cập về bà Cẩm Vân, còn nói thêm là bà này ở bên Tây, Mỹ gì đó và có bằng Thạc sĩ Vật Lý, hay Nguyên tử và dư luận xa gần gán ghép với ông Trung Tướng Hinh; chứ không là má của ông Hinh. (Lâu quá, mà đầu óc tôi cũng lẩm cẩm rồi nên lẫn lộn chăng??)

Anh xem lại nếu thấy có điểm gì sai sót thì nên đính chính lại trong bài viết để độc giả không bị lầm lẫn.

* * *

Đọc email của NT N_N tôi giật mình, vì xưa nay ông ít khi viết trật, liền bỏ công tìm hiểu thêm trên trang mạng Wikipedia, rồi hỏi AI, và lục lạo trên Internet với kết quả như sau:

Wikipedia, trong tiểu sử của Thủ tướng Nguyễn Văn Tâm, viết ông có hai đời vợ, đời thứ nhất là người Pháp, con gái của ông Jean Letourneau, đời thứ hai là Nguyễn Thị Cẩm Vân, con gái ông Nguyễn Kỳ Nam.

Thế nhưng cũng trên Wikipedia, trong tiểu sử của Trung tướng Nguyễn Văn Hinh, trang mạng này lại viết:

Gia đình
- Thân phụ: Nguyễn Văn Tâm (1895-1993. Nguyên Thủ tướng Quốc gia Việt Nam 1952-1953).
- Vợ đầu: (Người Pháp, ái nữ của cụ Jean Letourneau, Bộ trưởng Hải ngoại Pháp).
- Vợ sau: Bà Nguyễn Cẩm Vân (Ái nữ của một Ký giả là cụ Nam Đình Nguyễn Kỳ Nam, Chủ nhiệm Nhật báo Thần Chung).
- Em trai: Nguyễn Văn Luân và Nguyễn Văn Hải (cả hai bị Việt Minh bắt giữ tại Mỹ Tho ngày 23/9/1945 sau đó cùng bị xử tử vào ngày 2/1/1946 tại ngã tư Cồn Tố, Cao Lãnh, Sa Đéc).
- Em gái: Lisette Nguyễn Văn Tâm.

Việc cùng một nhân vật Nguyễn Thị Cẩm Vân, ái nữ của ký giả Nam Đình Nguyễn Kỳ Nam, mà Wikipedia lúc thì viết là mẹ lúc thì viết là vợ của Trung tướng Nguyễn Văn Hinh là một việc không thể chấp nhận. Nhưng nó đã xảy ra dưới ánh sáng mặt trời, quý độc giả có thể vào trang mạng này để double-check.

Sau đó tôi hỏi tới “trí thông minh nhân tạo” AI thì được trả lời giống như tiểu sử của Trung tướng Nguyễn Văn Hinh trên Wikipedia, nguyên văn:

AI Overview
Thông tin bạn đề cập liên quan đến gia đình của Trung tướng Nguyễn Văn Hinh (con trai Thủ tướng Quốc gia Việt Nam Nguyễn Văn Tâm). Vợ đầu của ông Nguyễn Văn Hinh là con gái của ông Jean Letourneau, Bộ trưởng Hải ngoại Pháp. Vợ hai của ông Hinh là bà Nguyễn Thị Cẩm Vân, con gái ký giả Nguyễn Kỳ Nam - Chủ nhiệm nhật báo Thần Chung.

* * *

Tiếp theo, tôi tìm hiểu thêm qua Blog Người kể sử, một cơ sở ngoại vi của Đảng CSVN (logo có cờ đỏ sao vàng chần dần) có hàng trăm ngàn người theo dõi, thì thấy các “đồng chí” lại viết bà Nguyễn Thị Cẩm Vân là vợ của... ông bố - Thủ tướng Nguyễn Văn Tâm. Nguyên văn:

Gia đình
Ông có hai người vợ. Chính thất người Pháp, con gái của Jean Letourneau, Bộ trưởng Hải ngoại Pháp. Bà từng giữ chức Giám đốc Sở Xã hội. Thứ thất là bà Nguyễn Thị Cẩm Vân, con gái Ký giả Nguyễn Kỳ Nam, Chủ nhiệm Nhật báo Thần Chung.
Ông có một người con trai là Trung tướng Nguyễn Văn Hinh, Tổng tham mưu trưởng Quân đội Quốc gia Việt Nam (1952-1954), Trung tướng Không quân (Général de corps aérien), Tham mưu phó Không quân Pháp (1964-19??).

Như vậy, có thể nói Blog Người kể sử đã sao chép những chi tiết về hai đời vợ trong tiểu sử của ông con (Trung tướng Nguyễn Văn Hinh) để viết thành tiểu sử của ông bố (Thủ tướng Nguyễn Văn Tâm)!

Tiếp tục lục lạo trên Internet, tôi tìm thấy một trang Facebook có tiểu sử của Thủ tướng Nguyễn Văn Tâm là FB Góc nhìn An Nam (của Hoàng Trường Sa ở Đà Nẵng, có gần 170.000 “like”) thì thấy viết giống Blog Người kể sử, tức là Trung tướng Nguyễn Văn Hinh là con bà Nguyễn Thị Cẩm Vân. Nguyên văn:

Gia đình thủ tướng Nguyễn Văn Tâm

Ông là thủ tướng của Quốc gia Việt Nam dưới quyền quốc trưởng Bảo Đại từ tháng 6 năm 1952 đến tháng 12 năm 1953.
Năm 1955, ông sang Pháp định cư và qua đời ở Paris ngày 23 tháng 11 năm 1990, thọ 97 tuổi.

Ông có hai người vợ:
- Chánh thất là người Pháp, con gái của Jean Letourneau - Bộ trưởng Hải ngoại Pháp - Bà từng giữ chức Giám đốc Sở Xã hội.
- Thứ thất là bà Nguyễn Thị Cẩm Vân, con gái Ký giả Nguyễn Kỳ Nam, Chủ nhiệm nhựt báo Thần Chung.

Ông có 2 người con trai:
- Trung tướng Nguyễn Văn Hinh, Tổng tham mưu trưởng Quân đội Quốc gia Việt Nam (1952-1954)
- Trung tướng Không quân (Général de corps aérien), Tham mưu phó Không quân Pháp (1964-19??).

Như mọi người có thể nhận ra, FB Góc nhìn An Nam đã hết sức ngớ ngẩn khi viết Thủ tướng Nguyễn Văn Tâm có tới 2 người con làm Trung tướng. Thực ra Trung tướng Tổng tham mưu trưởng Quân đội Quốc gia Việt Nam (1952-1954) và Trung tướng Không quân (Général de corps aérien), Tham mưu phó Không quân Pháp (1964-19??) chỉ là một người: ông Nguyễn Văn Hinh.

* * *

Tổng kết, trong số 5 nguồn mà tôi tìm hiểu - Wikipedia (Nguyễn Văn Tâm), Wikipedia (Nguyễn Văn Hinh), AI, Blog Người kể sử, FB Góc nhìn An Nam – có 3 nguồn viết bà Nguyễn Thị Cẩm Vân là vợ của ông bố (Thủ tướng Nguyễn Văn Tâm) và 2 nguồn viết bà là vợ của ông con (Trung tướng Nguyễn Văn Hinh).

Thời may, trước khi bị “tẩu hỏa nhập ma” tôi đã đọc được bình luận phản bác của ông Henry Pham trên FB Góc nhìn An Nam. Ông viết:

“Ông Nguyễn Văn Hinh, con trai ông Nguyễn Văn Tâm mới là người lấy con gái của ông Jean Letourneau. Bạn nhầm lẫn rồi. Ông Tâm sinh 1893, ông Hinh sinh 1915, ông Jean Letourneau sinh 1907. Con gái của ông Letourneau đủ tuổi lấy chồng chắc phải vào năm 1945-1947.”

Mặc dù trong bình luận của ông Henry Pham không hề nhắc tới bà Nguyễn Thị Cẩm Vân, tôi cũng tìm ra câu trả lời qua việc so sánh năm sinh của các nhân vật liên quan:

Ký giả Nguyễn Kỳ Nam sinh năm 1906 thì không thể nào là cha vợ của Thủ tướng Nguyễn Văn Tâm sinh năm 1893 (lẽ nào con rể lại hơn cha vợ tới 13 tuổi)!

Suy ra, bà Nguyễn Thị Cẩm Vân phải là vợ chứ không thể là mẹ của Trung tướng Nguyễn Văn Hinh.

Điều này phù hợp với ký ức của NT N_N (…và dư luận xa gần gán ghép Cẩm Vân với ông Trung Tướng Hinh; chứ không là má của ông Hinh).

Vì thế, sau khi tìm hiểu cặn kẽ tôi phải thừa nhận mình đã sai khi viết (theo Wikipedia) “mẹ của cô Lisette là bà Nguyễn Thị Cẩm Vân”, suy ra Trung tướng Nguyễn Văn Hinh, anh trai của Lisette, cũng là con của bà này.

Trên thực tế, bà Nguyễn Thị Cẩm Vân phải là vợ Trung tướng Nguyễn Văn Hinh thì mới hợp lý.

Về việc ông Nguyễn Văn Hinh lấy bà Nguyễn Thị Cẩm Vân vào năm nào, tôi không thể tìm ra tài liệu, chỉ biết vào năm 1955 (sau khi đã trở lại Không quân Pháp với cấp bậc cũ là Trung tá) ông vẫn sống với bà vợ Pháp. Hình chụp cho thấy ông từ giã vợ con trước khi sang Algeria phục vụ từ năm 1955 tới 1961.

* * *

Cuối cùng, tôi đã thử hỏi “mánh” AI tiếng Pháp xem người vợ của đầu tiên của Trung tướng Nguyễn Văn Hinh có phải là người Pháp hay không, với hy vọng AI sẽ nói tới cả người vợ thứ hai của ông là bà Nguyễn Thị Cẩm Vân.

Và tôi đã không phải thất vọng, AI tiếng Pháp vừa xác nhận người vợ của đầu tiên của Trung tướng Hinh là người Pháp vừa cho biết bà Cẩm Vân là đời vợ thứ hai của ông.

Xin mời đọc nguyên văn trả lời của AI tiếng Pháp:

Oui, la première épouse du général Nguyễn Văn Hinh était effectivement française.
Selon les sources historiques, sa situation familiale était la suivante :

Première épouse: Il s'agissait d'une Française, identifiée dans certaines archives comme étant la fille de Jean Letourneau, qui fut ministre de la France d'Outre-mer et Haut-Commissaire de France en Indochine au début des années 1950.

Rencontre: D'autres sources indiquent également qu'il aurait rencontré une épouse, fille d'un pied-noir local, alors qu'il commandait une escadre de transport en Algérie en 1948. Sa double culture et ses liens familiaux avec la France (son père, Nguyễn Văn Tâm, possédait également la nationalité française) ont souvent été soulignés par ses détracteurs politiques, notamment par les partisans de Ngô Đình Diệm, pour remettre en cause sa loyauté envers le nationalisme vietnamien.

Il s'est remarié plus tard avec une Vietnamienne, Nguyễn Cẩm Vân, fille du journaliste Nguyễn Kỳ Nam.


* * *

Sau hết, tôi xin chân thành cám ơn NT N_N đã phát giác ra sai sót nói trên và thông báo để tôi kịp thời hiệu đính.

KQ Nguyễn Hữu Thiện

Thủ tướng Nguyễn Văn Tâm

Trung tướng Nguyễn Văn Hinh

Phu nhân (Letourneau) của Trung tướng Nguyễn Văn Hinh thăm thương binh Việt Nam tại Hà Nội

Trung tá (KQ Pháp) Nguyễn Văn Hinh đang từ giã vợ con tại Paris năm 1955

[NGHICH_NHI]

Hoan Hô
Hoan Hô
Thật lòng hoan hô và trân trọng anh Nguyễn hưũ Thiện , tác giả thiên hồi ký trên
Một chuyện nhỏ nhoi , râu ria ngoài lề không ảnh hưởng gì đến bài viết. Vậy mà anh cũng bỏ công sức thời gian , lùng sục tìm tòi cho ra lẽ mới thôi !Như anh đã đăng phía trên

Đó là chuyện bà Cẩm Vân và những mối dây liên hệ …!

Để cho rõ đầu đuôi câu chuyện, có dính tên bà Cẩm Vân , xin được kể ra như vầy :

Trong kỳ bầu cử Tổng Thống của VNCH ,thì có một liên danh nữa chuẩn bị ra ứng cử (giờ chót rút tên ) Đó là Đại Tướng Dương văn Minh, nguời phó là bác sĩ Hồ văn Minh , ông này cũng là một dân cử đối lập, còn trẻ nhưng rất đàng hoàng , điềm đạm , không như cái đám đối lập : Nguyễn hữu Chung , Lý quý Chung , Dương văn Ba, Hồ ngọc Nhuận ,Ngô công Đức …V V…

Liên danh ông Minh được một phe nhóm với ký giả lão thành và rất uy tín ủng hộ đó là ký giả Nam Đình Nguyễn kỳ(?)Nam ,có thời là chủ báo Thần Chung .
Tôi không còn nhớ! Có lẽ trong danh sách nội các của ông Minh (chưa có trâu, lo làm chuồng trước )có đề cập đến tên Cẩm Vân .

Họ cho biết bà Cẩm Vân là ái nữ của ông Nam , và vị anh thư này học bên Tây hay Mỹ gì đó mà có bằng Thạc Sĩ hoặc Tiến Sĩ về Vật Lý hay Nguyên tử .
Thời đó nghe một phụ nữ mà tốt nghiệp về các ngành trên là dễ nễ lắm và còn có mối liên hệ vói Trung Tướng Hinh nữa !
Đó là lý do tôi ghi nhớ về cái tên Cẩm Vân, vàcó lấn cấn tí xíu khi đọc bài viết !
Bây giờ mọi chuyện đã sáng tỏ !

Một lần nữa hoan nghênh anh Nguyễn hữu Thiện , với tinh thần trách nhiệm ,lòng tự trọng đã bỏ thời gian ,và công sức ,lùng sục tìm tòi cho ra sự thật !
So ra anh được ngưỡng mộ và đáng trân trọng hơn vài vị mang danh học vị cao mà ăn nói tào lao nhiều lắm (như ông tiến sĩ Sử học nọ).
N-N

[KiwiTeTua]

Bài viết công phu với hình ảnh và chú thích rõ ràng cho những người "trẻ" không biết nhiều về lịch sử của Không Quân VNCH từ ngày được thành lập... Bravo! Bravo!

[Nguyen Huu Thien]

Cậu Hai cho em xin, miễn đừng "KQ bôi mặt đá nhau" là tốt rồi, bốc thơm nhau hoài nghe... nhột quá. Nhân tiện xin có lời khuyên Cậu Hai: một tay bạn bác sĩ nói người có tuổi uống "root beer" nhiều quá không tốt, thà uống Budweiser, Miller...

[KiwiTeTua]

Thấy bạn bè ra đi sớm vì bệnh nên cũng sợ... Nói chơi cho vui chứ bây giờ tôi cũng ít uống Root Beer hay Mango juice, nếu thèm chỉ uống 1 cốc nhỏ với nước đá cho lạnh mà thôi. Từ lúc nhỏ ở VN đến giờ, không uống Beer, rượu hay hút thuốc. Bây giờ đến nhà bạn ăn tiệc, họ mời uống wine ngon cũng không uống được. Cám ơn anh Thiện đã nhắc nhở đến những nước uống có nhiều đường.

[Nguyen Huu Thien]

BUỒN VUI ĐỜI LÍNH... VĂN PHÒNG (phần 4)
Những người muôn năm cũ…

Hồi ký
Nguyễn Hữu Thiện





Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?


- NGUYỄN THỊ HẠNH NHƠN

Hơn ba tuần lễ sau khi NT Huỳnh Hữu Hiền, đời tư lệnh thứ ba của KQVN, qua đời, cựu Trung tá Nguyễn Thị Hạnh Nhơn, nguyên Phân đoàn trưởng Nữ Quân Nhân Không Quân, cỡi hạc về trời. Hưởng thọ 90 tuổi.

Hiện nay, vào trang Google chúng ta sẽ thấy ba cựu sĩ quan Không Quân VNCH được đề cập tới nhiều nhất là cựu Thiếu tướng Nguyễn Cao Kỳ, cựu Đại tá Nguyễn Xuân Vinh, và cựu Trung tá Nguyễn Thị Hạnh Nhơn.

Trong số ba niên trưởng KQ nói trên, ông Nguyễn Cao Kỳ bị chê nhiều hơn được khen, ông Nguyễn Xuân Vinh thì được khen nhiều hơn bị chê, riêng bà Nguyễn Thị Hạnh Nhơn thì chỉ được khen chứ không thấy ai chê!

Muốn biết tại sao bà được khen chỉ cần nhắc tới thành quả của Hội HO, Cứu Trợ Thương Phế Binh và Quả Phụ VNCH do bà làm Tổng Thư ký từ năm 2004, và Hội Trưởng từ năm 2006.

Cựu Trung tá Nguyễn Thị Hạnh Nhơn tại Hoa Kỳ

Xin trích đăng một số đoạn của nhà văn/nhà báo Huy Phương (1937-2022) viết cho đài VOA sau khi bà qua đời:

Người điều hành Hội H.O. Cứu Trợ Thương Phế Binh & Quả Phụ Việt Nam Cộng Hòa (VNCH), một Hội âm thầm hoạt động từ hơn 20 năm nay tại quận Cam, California, để giúp thương phế binh VNCH, là một phụ nữ cao niên, được mọi người quý mến, vừa mới ra đi, hưởng thọ 90 tuổi.

Bà Nguyễn Thị Hạnh Nhơn đã đi suốt hành trình bên cuộc chiến từ ngày còn Quân Đội Liên Hiệp Pháp cho đến khi tan hàng vào tháng 4 năm 1975 trong vai trò một nữ quân nhân, kê vai gánh vác trách nhiệm cùng nam phái.

Khởi đầu binh nghiệp, bà là nhân viên đồng hóa của Sở Tài Chánh của Việt Binh Đoàn (Trung Việt), sau đó là Nữ Phụ Tá trong Quân Đội VNCH. Năm 1965, khi chiến tranh chống Cộng càng ngày càng ác liệt, đòi hỏi nhiều nam quân nhân ở chiến trường, Đoàn Nữ Quân Nhân (NQN) được thành lập để làm các công tác hậu phương, bà Hạnh Nhơn là một trong những nữ quân nhân đầu tiên lo xây dựng Đoàn và Trường NQN để huấn luyện tân binh. Cuối năm 1975, bà là Phân Đoàn Trưởng Nữ Quân Nhân, làm việc tại Bộ Tư Lệnh Không Quân (Tân Sơn Nhất), mang cấp bậc Trung Tá.

Sau tháng 4-1975, cùng theo với vận nước, bà Hạnh Nhơn cũng đã như những quân cán chính của miền Nam, bị tập trung “cải tạo,” bỏ lại một gánh nặng gia đình 8 đứa con cho chồng.

Bà ra tù Cộng Sản vào tháng 4 năm 1979, tần tảo với một đàn con, lớn nhỏ cho mãi đến tháng 11 năm 1990 mới đặt chân đến Hoa Kỳ. Hơn ba năm tù tập trung trong trại “cải tạo” Cộng Sản, sang định cư tại Mỹ, ngày ấy Bà đã 63 tuổi, đáng lẽ giờ đó bà phải được an hưởng tuổi già trên mảnh đất này, nhưng những người bà nghĩ đến đầu tiên khi cuộc sống đã tạm ổn định, chính là những người cùng chung hoàn cảnh tù đày sau chiến tranh, vừa đến Mỹ hay sắp đến Mỹ.

Đó là những công việc của Hội Tương Trợ Cựu Tù Nhân Chính Trị do ông Nguyễn Hậu làm Hội Trưởng. Như việc nhà, với vai trò Hội Phó, bà khéo léo đảm đang, lo được phần nào cho những người bạn tù đến sau, từ việc bảo trợ, cho đến đón tiếp, hướng dẫn. Trong thời gian này, bà cũng là người sáng lập Nguyệt San “Hội Ngộ” đăng tải các tin tức và bài vở của anh em cựu tù nhân mới đến Mỹ, dù khó khăn về tài chánh, tờ báo cũng đến tay được anh chị em cựu tù nhân mười bốn lần (14 số), nỗ lực của một phụ nữ chưa hề viết văn, làm báo.

Nhưng nỗi ám ảnh trong lòng Bà Hạnh Nhơn chính là mối lo âu về số phận của anh em thương phế binh đang sống cuộc đời bất hạnh ở quê nhà. Bà cũng như chúng tôi, là những người lành lặn sau cuộc chiến, đã bỏ các chiến hữu của mình lại trên trận địa, trong bàn tay của đối phương. Không những thương binh VNCH đã không có năng lực dùng bàn tay, trí óc của mình để bươn chãi kiếm kế sinh nhai, họ còn phải sống trong một xã hội kỳ thị, hận thù, con cái không có cơ hội tiến thân và tương lai thì vô vọng, mờ mịt.

Ngày nay Saigon đã mất, Quân Đội VNCH đã không còn, không còn tổ chức nào gọi là Bộ Cựu Chiến Binh, tất cả còn lại đều là sự dùm bọc của những người may mắn cho kẻ bất hạnh, của những lành lặn cho người thương tật, của người có cơ hội ra đi để lo lắng cho người ở lại.

Bà Hạnh Nhơn và một số anh em cựu tù khác đã sáng lập ra Hội H.O. Cứu Trợ Thương Phế Binh & Cô Nhi Quả Phụ VNCH, nhằm giúp đỡ thiết thực tới những người khốn khổ, tuyệt vọng ở quê nhà, là những người lính VNCH thương tật trong cuộc chiến, những quả phụ và cô nhi còn nhỏ dại.

Ngày ấy tên tuổi của Hội chưa ai biết, vấn đề lo cho thương phế binh cũng còn xa lạ với đồng hương, Hội chỉ có khả năng gom góp từ những người quen biết và tìm tòi các “địa chỉ bất hạnh” ở quê nhà, gọi là những phần quà an ủi hơn là những sự giúp đỡ.

Từ một nhóm nhỏ anh chị em cựu tù nhân đã sống qua những ngày tù tội dưới chế độ Cộng Sản, ngồi lại với nhau, mỗi năm chỉ kiếm được vài nghìn giúp anh em thương binh VNCH trong hoàn cảnh chật vật, đến Hội H.O. Cứu Trợ TPB-QP/VNCH, qua chặng đường 20 năm đã lớn mạnh, về tầm vóc hoạt động, uy tín với con số gây quỹ, mỗi năm quyên được hơn 1 triệu Mỹ kim, gửi giúp cho hơn hàng chục nghìn lượt thương binh và quả phụ VNCH ở quê nhà.

Tất cả các Thương Phế Binh VNCH, neo đơn, cơ cực ở quê nhà đều xem bà Hạnh Nhơn là ân nhân lớn. Người ta ca tụng Bà như một bà Mẹ Teresa, một vị Bồ Tát của hàng chục nghìn thương binh VNCH, tuy hoàn cảnh xa xôi đến nửa vòng trái đất, nhưng tấm lòng và những đồng bạc an ủi luôn luôn gần gũi thắm thiết.

Bà Hạnh Nhơn là một niên trưởng trong Quân Đội, và Bà xứng đáng được tôn vinh như là một người Chị của anh em thương binh! Bà không có tầm vóc của một Tướng Lãnh để điều động nghìn binh sĩ, bà cũng không phải là người có uy tín sẵn để thu phục lòng người. Ngày này sang ngày nọ, từng bước một âm thầm, kiếm từng đồng bạc từ hải ngoại gửi về cho anh em thương binh.

Hải ngoại tin tưởng ở đạo đức và tấm lòng của Bà, anh em thương binh ở quê nhà tìm đến địa chỉ Bà càng ngày càng đông, cái tên Hạnh Nhơn trở thành nơi nương tựa cho những người lính chiến bỏ cuộc nửa chừng, bỏ một phần thân thể ngoài trận địa, không còn đơn vị, không còn đồng đội!

Bà Nguyễn Thị Hạnh Nhơn mất đi là một cái tang chung cho anh em thương phế binh VNCH ở quê nhà, giữa sự thương tiếc vô vàn của đồng bào hải ngoại. Bà Hạnh Nhơn sống cuộc đời bình thường của một người vợ, người mẹ trong gia đình, một người lính thời chiến, một người tù thất trận, làm những công việc bình thường, nhưng khó có ai thay thế được. Thương tiếc Bà!

Huy Phương

* * *

Với anh em Không Quân VNCH trong đó có tôi, sau khi ra hải ngoại Bà Nguyễn Thị Hạnh Nhơn luôn luôn được gọi là “Chị” với lòng trân quý.

Trước năm 1975, tôi không có cơ hội gặp gỡ Chị, chỉ nghe danh “Bà Hạnh Nhơn” là một người… “hắc ám”!

Cần Thơ 1971. Thiếu tá KQ Nguyễn Thị Hạnh Nhơn và một Thiếu úy NQN Không Quân

Còn nhớ tại CCKQ Biên Hòa, ngày nào thấy các cô nữ quân nhân thuộc Phòng Xã Hội BCH/KT&TV/KQ và Phòng Xã Hội SĐ3KQ ăn mặc chỉnh tề, tóc tai gọn ghẽ, đi làm đúng giờ là biết hôm đó có Trung tá Nguyễn Thị Hạnh Nhơn ở BTL/KQ về thanh tra.

Sau khi ra hải ngoại, khi bắt tay vào việc biên soạn cuốn QSKQ, nhờ Đại tá Phùng Văn Chiêu giới thiệu với các vị niên trưởng trong quân chủng, tôi không bao giờ nghĩ ông sẽ giới thiệu cựu Trung tá Nguyễn Thị Hạnh Nhơn, nhưng ông đã giới thiệu và Chị là một trong những vị Niên trưởng KQ đầu tiên trực tiếp liên lạc, khích lệ Ban thực hiện QSKQ đồng thời gửi bài viết Phân Đoàn Nữ Quân Nhân Không Quân và nhiều hình ảnh cũ cho đặc san Lý Tưởng Úc Châu. (Phụ lục)

Sau khi quyển QSKQ được phát hành vào năm 2005, một vị sĩ quan cấp tá tên tuổi trong quân chủng đã có bài phê bình nội dung, nêu ra những thiếu sót trong cuốn sách.

Việc ông phê bình nội dung cuốn sách khô khan, nhàm chán, chúng tôi không có ý kiến, bởi nói cho cùng đây chỉ là một quyển “quân sử” chứ không phải “chiến sử” cho nên khô khan là lẽ đương nhiên.

Nhưng trong phần nêu ra các thiếu sót, việc ông than phiền Phân Đoàn Nữ Quân Nhân Không Quân chẳng có bao nhiêu người mà lại được đưa vào cuốn Quân Sử trong khi ngành Quân Y Hàng Không, Kiểm Báo, Phòng Thủ... quan trọng như thế mà lại bị bỏ quên, tôi xin phân trần như sau:

Sau khi phổ biến Thông Báo thành lập Ban thực hiện QSKQ vào năm 2001, mời gọi các vị niên trưởng, chiến hữu KQ cung cấp tài liệu, bài viết về ngành nghề của mình, chúng tôi đã nhận được một số bài viết, như Ngành Quan Sát trong KLVNCH của anh Võ Ý, Ngành Trực Thăng trong KLVNCH của anh Đỗ Văn Hiếu, Phi Đoàn 2 Khu Trục của NT Trần Bá Hợi, Phân Đoàn Nữ Quân Nhân Không Quân của NT Nguyễn Thị Hạnh Nhơn, trong khi không có bài nào về các ngành Quân Y Hàng Không, An Ninh Không Quân, Kiểm Báo, Quân Báo, và Phòng Thủ.

Mãi tới giữa năm 2004, khi KQ Vũ Văn Bảo đã hoàn tất phần layout, chuẩn bị giao cho nhà in, chúng tôi mới nhận được bài Sự hình thành của ngành An Ninh Không Quân, một bài viết rất công phu của NT Đặng Hữu Hiệp, và tôi đã cố gắng cô đọng để anh Bảo tìm cách đưa vào nội dung cuốn QSKQ (đã được hoàn tất).

Sau khi sách đã được phát hành, chúng tôi mới thấy phổ biến trên một số website các bài Bộ Chỉ Huy Hành Quân Không Quân của NT Vũ Văn Ước, Quân Y Hàng Không của NT Y Sĩ Nghiêm Xuân Húc, và Liên Đoàn Kiểm Báo của NT Trần Đình Giao.

Tất cả những bài viết muộn này cùng với những bài chúng tôi đã nhận được trước đây đều được phổ biến trên mục Quân Sử Không Quân của Hội Quán Phi Dũng.

* * *

Trở lại với NT Nguyễn Thị Hạnh Nhơn, thiết nghĩ những gì nhà văn/nhà báo Huy Phương viết về Chị đã đủ để những ai không biết, hoặc không biết nhiều về Chị phải yêu mến, ngưỡng phục.

Riêng anh em trong Ban thực hiện QSKQ, tòa soạn đặc san Lý Tưởng Úc Châu nói riêng, anh chị em trong Hội Không Quân Victoria nói chung, chỉ mong có ngày Chị ghé Melbourne để được đón tiếp.

Và tôi tin rằng nếu việc đó xảy ra, Chị sẽ là người được đón tiếp có thể không “long trọng” bằng nhưng chắc chắn sẽ “linh đình thịnh soạn” hơn các vị niên trưởng KQ đã tới thăm Úc trước đây.

Nguyên nhân? Chị không chỉ được yêu mến mà còn là niềm hãnh diện, là thần tượng của các nàng dâu KQ Victoria! Các nàng khen Chị đẹp, sang, tới khi có tuổi tóc bạc lại càng sang, trông càng phúc hậu!

Riêng với tôi, một vị nữ lưu như Chị xứng đáng sánh với các bậc mẫu nghi. Và mỗi khi nhớ tới quyển QSKQ, tôi lại cảm thấy thanh thản vì ngày ấy đã quyết định cho đăng bài Phân Đoàn Nữ Quân Nhân Không Quân trong phần Phụ Lục, cho dù "lực lượng" của Chị chỉ là vài trăm bóng hồng lẻ loi bên cạnh trên dưới 60 nghìn đấng tu mi nam tử!

Đại diện KQVN tiễn biệt cố Trung tá KQ Nguyễn Thị Hạnh Nhơn

- NT VÕ DINH

Hai tháng sau ngày NT Nguyễn Thị Hạnh Nhơn vĩnh viễn ra đi, NT Võ Dinh đã bay phi vụ cuối cùng vào ngày 17 tháng 6, 2017, cũng tại California. Hưởng thọ 89 tuổi.

Trở lại thời gian thực hiện cuốn QSKQ của Liên Hội Ái Hữu Không Quân Úc Châu, sau khi phổ biến Thông Báo thành lập Ban thực hiện QSKQ vào năm 2001, và mời gọi các vị niên trưởng, chiến hữu KQ tham gia công việc chung, nếu không kể các vị niên trưởng được cựu Đại tá Phùng Văn Chiêu giới thiệu thì cựu Thiếu tá Trần Phước Hội và cựu Chuẩn tướng Võ Dinh là hai người đầu tiên tự động liên lạc với chúng tôi.

Ngay trong lá thư đầu tiên của mình, cùng với những lời khích lệ, lời hứa giúp đỡ, NT Võ Dinh còn đề nghị chúng tôi liên lạc thêm với những vị niên trưởng mà ông tin rằng còn nhớ nhiều về thuở ban đầu của quân chủng, như cựu Đại tá Vũ Văn Ước, cựu Đại tá Trần Phước, cựu Đại tá Huỳnh Minh Quang, cựu Đại tá Vũ Thượng Văn...

Nhận được thư NT Võ Dinh tôi rất mừng. Mặc dù trước năm 1975 tôi chỉ được nói chuyện với ông một lần duy nhất (khi được ông Từ Văn Bê trao nhiệm vụ về Tân Sơn Nhất tới tư gia trong cư xá sĩ quan trao tận tay ông một số hồ sơ) nhưng qua những nhận xét của ông Bê, của ông Lê Bá Định và bạn bè làm việc dưới trướng vị Tham mưu trưởng cuối cùng của quân chủng, tôi biết mình đã có được một “điểm tựa” vững chắc.

Trong thời gian tôi làm công việc biên soạn, NT Võ Dinh đã viết cho tôi năm lá thư, thư đầu để khích lệ, ba thư kế tiếp để trả lời ba Thư tham khảo, sau cùng là thư trả lời Thư tham khảo bổ túc.

Sau khi cuốn Quân Sử Không Quân VNCH được phát hành vào Ngày Không Lực 1 tháng 7 năm 2005 (kỷ niệm 50 năm ngày thành lập KQVN), gửi biếu NT Võ Dinh một cuốn xong là tôi... lơ luôn!

Một cách chính xác, tôi không bao giờ quên NT Võ Dinh nhưng chỉ vì lười viết thư, lười điện thoại. Phải đợi tới khi bào đệ của ông là cựu Đại tá Võ Quế (nguyên Không đoàn trưởng Không Đoàn Yểm Cứ Pleiku) qua đời tại Hoa Kỳ, tôi mới bỏ công viết thư chia buồn; một lần rồi thôi.

Từ đó, tất cả những gì nhắc nhớ tới NT Võ Dinh, với tôi, chỉ là tin tức, hình ảnh do bạn bè từng phục tại Văn Phòng TMT thỉnh thoảng gửi sang, cũng như tên của NT và số tiền 20 Mỹ kim ủng hộ trong danh sách độc giả Lý Tưởng - Úc Châu.

Số là cho tới những năm cuối đời, NT Võ Dinh vẫn tiếp tục là “độc giả trung thành” của đặc san Lý Tưởng Úc Châu; mỗi năm ông không quên gửi 20 Mỹ kim cước phí hai số báo cho KQ Bùi Tá Khánh (PĐ-219), đại diện Lý Tưởng Úc Châu và Ban thực hiện Quân Sử Không Quân tại Hoa Kỳ.

Thực ra Lý Tưởng Úc Châu được gửi tới NT Võ Dinh dưới hình thức “Kính Biếu” thay lời cảm ơn NT đã tận tình chiếu cố, giúp đỡ, và khích lệ trong việc thực hiện quyển QSKQ, nhưng có lẽ vì là người trọng nguyên tắc, NT đã gửi trả “tiền tem”.

Mỗi lần thấy tên NT Võ Dinh trong danh sách ấy, trong lòng tôi rất mừng, bởi biết rằng một khi ông còn đọc báo được là còn minh mẫn, và (có lẽ) còn mạnh khỏe.

Nhưng chỉ ít lâu sau khi KQ Bùi Tá Khánh nhận được 20 Mỹ kim cho năm 2017, chúng tôi được tin ông đã ra đi khá bất ngờ.

* * *

Theo bài tường thuật của anh Võ Ý, tang lễ cựu Chuẩn tướng Võ Dinh được tổ chức vào hai ngày Thứ Bảy và Chủ Nhật đầu tháng 7/2017 theo nghi thức tôn giáo và quân đội.

Lễ phủ cờ do Hội Ái Hữu KQ Trung Cali và Hội Cựu SVSQ Võ Bị Quốc Gia cùng phối hợp thực hiện (nhắc lại: NT Võ Dinh xuất thân Khóa 3 VBQG) dưới sự chứng kiến của cựu Trung tướng Nguyễn Bảo Trị, Giáo sư Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh, cựu Tư Lệnh KQ, cựu Đại Tá TQLC Cổ Tấn Tinh Châu, Tổng Hội Võ Bị Đà Lạt, bà quả phụ Chuẩn tướng KQ Lê Trung Trực, bà quả phụ Chuẩn tướng KQ Phạm Ngọc Sang, cùng tang quyến, đồng đội và thân hữu, trong đó có cựu Đại tá KQ Trần Phước từ Houston, Texas bay sang.

Lễ xếp cờ cũng do hai Hội KQ và Võ Bị Quốc Gia đảm trách.

Một chi tiết đáng chú ý là sau đó lá cờ đã được cựu Đại tá Trần Phước (thay vì cựu Tư Lệnh KQ Nguyễn Xuân Vinh) trao cho bà quả phụ Võ Dinh.

Nguyên nhân: ông Nguyễn Xuân Vinh vốn là người tôn trọng nguyên tắc, cho rằng ông Trần Phước không chỉ là đồng môn và đàn anh của ông Võ Dinh (một người Khóa 2, một người Khóa 3) mà còn vì vào thời điểm 30 tháng 4 năm 1975 ông Trần Phước là sĩ quan còn tại ngũ trong khi vị cựu Tư lệnh Không Quân đã giải ngũ từ năm 1962, vì thế vị đại diện chính thức của KQVN phải là “Mệ”.

Nghi thức phủ cờ

NT Trần Phước đại diện KQVN đọc điếu văn

Bà quả phụ Võ Dinh

- NT TRẦN ĐÌNH HÒE

Hơn một năm sau, cựu Đại tá Trần Đình Hòe, nguyên Tư lệnh phó Sư Đoàn 5 KQ, qua đời vào ngày 2 tháng 9 năm 2018 tại California, hưởng thọ 87 tuổi.

Trong Không Quân VN, trừ những người phục vụ tại Không Đoàn 33 Chiến Thuật, và sau này là Sư Đoàn 5 Không Quân, không có nhiều người biết tới tên tuổi của ông Trần Đình Hòe. Riêng một số anh em ngành CTCT, trong đó có tôi, chỉ biết ông qua bút hiệu Tinh Cầu, thường xuyên cộng tác với tập san Lý Tưởng của BTL/KQ.

Nhưng sau này tại hải ngoại, trong việc thực hiện quyển QSKQ, ông là nguồn tài liệu chính của tôi khi viết về ngành vận tải.

NT Trần Đình Hòe sinh năm 1931 tại Hải Phòng. Nhập ngũ theo lệnh tổng động viên, ông theo học Khóa 1 Sĩ Quan Trừ Bị Nam Định. Tốt nghiệp năm 1952 với cấp bậc Thiếu úy, ông xin thuyên chuyển sang Không Quân, theo học Khóa 2 Hoa Tiêu Quan Sát tại TTHLKQ Nha Trang.

Cùng học khóa này còn có các Thiếu úy Nguyễn Ngọc Loan, Vũ Thượng Văn, Nguyễn Văn Lượng (Khóa 1 Nam Định), Võ Xuân Lành (Khóa 1 Thủ Đức).

Trong số 14 hoa tiêu tốt nghiệp, 11 người được đưa về Phi Ðoàn 1, Phi Đoàn 2 Quan Sát, ba người được chọn sang Pháp vào trường Võ Bị Không Quân Salon de Provence, gồm: Thiếu úy Nguyễn Ngọc Loan, Thiếu úy Vũ Thượng Văn, Thiếu úy Trần Đình Hòe.

Sau giai đoạn địa huấn, ông Nguyễn Ngọc Loan và ông Vũ Thượng Văn học bay khu trục phản lực tại Meknès còn ông Trần Đình Hòe học bay vận tải tại Trường Hàng Không Vận Tải Avord.

Ông là một trong những khóa sinh sĩ quan xuất sắc tại Trường Avord (trường này có cả khóa sinh hạ sĩ quan), sau khi tốt nghiệp trên phi cơ MD-312 Flamant và thực tập trên C-47 Dakota, đã được đưa tới CIET (Centre d’Instruction des Equipages de Transport: Trung tâm Huấn luyện Phi hành đoàn Vận tải) để lấy bằng Hoa tiêu chánh (còn gọi là bằng “bay trời mù”).

Chúng tôi không được biết sau khi về nước, NT Trần Đình Hòe phục vụ tại những đơn vị nào, giữ những chức vụ gì, chỉ biết vào thời gian trước khi xảy ra trận Mậu Thân 1968, ông mang cấp bậc Thiếu tá, giữ chức Tư lệnh phó Không Đoàn 33 Chiến Thuật. Chức vụ sau cùng của ông là Tư lệnh phó SĐ5KQ.

Tân Sơn Nhất, 1967. Thiếu tá Trần Đình Hòe, Tư lệnh phó Không Đoàn 33 Chiến Thuật

Cũng như những vị niên trưởng khác tốt nghiệp vận tải tại Avord, ông Trần Đình Hòe rất hãnh diện về bằng bay của mình.

Trước đó trong chuyến thăm Úc năm 1998 của Giáo sư Nguyễn Xuân Vinh, tôi đã được nghe vị Tư lệnh KQVN đời thứ hai kể chi tiết về ngành vận tải và giá trị của bằng bay vận tải trong Không Quân Pháp, tuy nhiên vì khi ấy Liên Hội KQ Úc Châu chưa có ý định đứng ra thực hiện quyển QSKQ cho nên tôi không mấy quan tâm.

Nay được nghe ông Trần Đình Hòe kể đầu đuôi mới biết ngày ấy trong các không lực tây phương, ngành vận tải/oanh tạc - gọi chung là “lái máy bay nhiều động cơ” - là có giá nhất.

Riêng ở Pháp, tại trường Võ bị Không Quân Salon de Provence, những người có điểm địa huấn cao (như ông Nguyễn Xuân Vinh) mới được ưu tiên chọn ngành vận tải/oanh tạc. Tại trường bay căn bản Marrakech ở Bắc Phi cũng thế, những người đậu cao (Nguyễn Cao Kỳ, Phan Thanh Vân, Nguyễn Huy Ánh…) mới được về ngành vận tải/oanh tạc.

Avord, 1955. Các khóa sinh vận tải/oanh tạc trước một chiếc MD-312. Thiếu úy Nguyễn Huy Ánh ngồi thứ 5 trừ trái

Bên cạnh đó, Trường Hàng Không Vận Tải Avord của Không Lực Pháp (École de L'Aviation de Transport 319, Avord, nội địa Pháp) là trường danh tiếng nhất nước, các trường đào tạo phi công vận tải dân sự không thể nào sánh bằng.

(Theo bài viết “Không quân Việt Nam và Hàng Không Việt Nam” của Chuyên Gia Dốc Sỏi trong quyển QSKQ, vào cuối năm 1959 khi các phi công dân sự Pháp lái cho Air Vietnam đòi tăng lương không được, đồng loạt nghỉ việc, chính phủ của TT Ngô Đình Diệm phải cấp tốc trưng dụng phi công vận tải của KQVN tạm thời thay thế trong lúc chờ thuê mướn phi công Đài Loan. Nào ngờ hành khách ca tụng phi công của KQVN lái êm quá, từ đó đưa việc biệt phái dài hạn một số phi công vận tải của KQVN sang Air Vietnam)

Theo lời các đàn anh trong ngành vận tải, tuy xét về xuất thân và thâm niên quân ngũ tương đương với các ông Huỳnh Hữu Hiền, Phạm Ngọc Sang, Phan Phụng Tiên, Đinh Văn Chung, Nguyễn Cao Kỳ…, và hơn hẳn ông Lưu Kim Cương (tốt nghiệp hạ sĩ quan ở Marrakech), ông Trần Đình Hòe đã không được trao phó những chức vụ tương xứng.

Nhưng dù vậy, NT Trần Đình Hòe vẫn được nhiều người nhận xét là một cấp chỉ huy rất tự trọng và có tinh thần trách nhiệm, đã cống hiến hết tâm huyết cho sự lớn mạnh của Quân Chủng, cách riêng ngành vận tải.

Và sau này tại hải ngoại, “bộ nhớ” của ông cũng là nguồn tài liệu chính của chúng tôi khi viết về ngành vận tải trong cuốn QSKQ

* * *

Hai vị đại niên trưởng sau cùng trong số những vị đã đóng góp vào việc thực hiện quyển QSKQ nay đã ra đi vĩnh viễn là Nguyễn Văn Lượng và Vũ Thượng Văn (đã được tôi viết chi tiết trong một kỳ trước).

Cựu Chuẩn tướng Nguyễn Văn Lượng, nguyên Tư lệnh SĐ2KQ, qua đời tại Bắc California ngày 2 tháng 12 năm 2024, hưởng thọ 94 tuổi, được ghi nhận là người sống thọ nhất trong “Thập Lục Tướng Quân” của Không Quân Việt Nam.

Cựu Đại tá Vũ Thượng Văn, nguyên Tham mưu phó Kế Hoạch & Chương Trình BTL/KQ, qua đời ngày 25 tháng 6 năm 2025 tại Austin, Texas, hưởng thọ 96 tuổi, cho tới nay vẫn được ghi nhận là thọ nhất trong số các vị đại niên trưởng của Quân Chủng.

(Còn tiếp)


PHỤ LỤC:

Phân Đoàn Nữ quân nhân KQ

https://hoiquanphidung.com/forum/c%C3%A1c-chuy%C3%AAn-m%E1%BB%A5c/th%E1%BB%9Di-s%E1%BB%B1/qu%C3%A2n-s%E1%BB%AD-kh%C3%B4ng-qu%C3%A2n/4305-ph%C3%A2n-%C4%91o%C3%A0n-n%E1%BB%AF-qu%C3%A2n-nh%C3%A2n-kh%C3%B4ng-qu%C3%A2n-qlvnch