Nhận định vắn tắt bản dịch "Tuốt Kiếm..." by Phan Lê Dũng (PLD)
by Le Tung Chau (LTC), Oct. 27, 2023
Nguyên tác:
Drawn Swords in a Distant Land - South Vietnam’s Shattered Dreams
by George J. Veith
Encounter Books 2021
Post này gồm các phần (#):
#1 Trưng dẫn vài đoạn ngắn đối chiếu giữa PLD, LTC với J. Veith
#2 LTC nhận định vắn tắt tổng quát bản dịch "Tuốt Kiếm...by PLD"
#3 Vì sao tác giả J. Veith đặt tựa sách là Drawn Swords in a Distant Land?
#4 Vài dòng về mối tương giao giữa anh PLD với tôi (LTC)
#5 Nhận xét lời anh PLD góp ý tôi hãy:
a/ tránh dùng chữ Hán Việt;
b/ bỏ hết danh từ ông, cụ ... đứng trước tên riêng của bất cứ người Việt nào trong Sử sách... (chi tiết lời góp ý đó ở #4)
#6 "So sánh & Đối chiếu giữa 2 bản dịch PLD với LTC", bài do bạn đọc Tony SVS gởi đến LTC Library đóng góp Oct. 27, 2023
#7 "Một Vài Suy Nghĩ ... " do bạn đọc Ms. TSM gởi đến LTC Library Mar. 27, 2024
#1
Phần I
Trưng dẫn
Trong Phần I này, LTC trưng dẫn vài đoạn tạm làm căn cứ nhận xét, mời quý huynh đệ coi qua, LTC lấy ngẫu nhiên, thấy đâu lấy đó không cố ý gì cả ... đưa vào đây (theo thứ tự của anh PLD trước, tới LTC rồi tới George J. Veith).
Phần của anh PLD, tôi copy & paste nguyên xi (từ his PDF format book, đôi khi có dính cả số trang) mọi thứ kể cả dấu phẩy, dấu chấm câu và xuống hàng.
__________
(trang 23, thuộc phần MỞ ĐẦU bản dịch "Tuốt Kiếm..." by Phan Lê Dũng)

PLD: Trong các quốc gia đang phát triển, việc chống đối sự chính đáng của chính phủ thường là thông lệ, chứ không phải ngoại lệ. Vì lẽ đó, người Quốc Gia phải trực diện với vấn đề hiện sinh: Một nền dân chủ đang phát triển và một xã hội mở làm thế nào để đánh bại một kẻ thù đảng trị, khéo léo trong vấn đề xâm nhập, tâm lý, gài gián điệp và vận động chính trị?
LTC: Đành rằng trên nguyên tắc, những bộ máy nhà nước buổi đầu lập quốc phải tranh thủ được tính chính danh, chẳng riêng gì ai, nhưng người Quốc gia phải chạm trán với một nan đề không dứt: làm sao một nền dân chủ mới lớn và một xã hội cởi mở có thể đánh bại một kẻ thù chủ trương độc tài bóp nghẹt, kẻ ấy còn có đủ ngón nghề chui rúc xâm nhập, lũng đoạn tâm lý và chính trị, len lỏi cả vào huyết mạch tình báo của quốc gia?
George J. Veith: Since contested legitimacy is the rule, not the exception, in emerging states, the Nationalists faced an existential question: how can an emerging democracy and an open society defeat a totalitarian enemy, one skilled at infiltration, psychological and political manipulation, and intelligence penetration?
LTC: Thưa quý độc giả,
Nội một đoạn ngắn của trang 23 này thôi cũng đủ để thấy trình độ của PLD kém, tệ như thế nào. Khoan nói toàn đoạn văn, PLD viết với một thứ Việt ngữ gãy vụn, kỳ quái mà quan trọng hơn là ngay vào câu đầu tiên của đoạn này, PLD đã tự chứng tỏ anh ta không hiểu gì về Chính trị học nói chung và trang Sử người Việt Quốc Gia ở miền Nam nói riêng khi dịch câu người ta viết Since contested legitimacy is the rule, not the exception, in emerging states thành Trong các quốc gia đang phát triển, việc chống đối sự chính đáng của chính phủ thường là thông lệ, chứ không phải ngoại lệ.
Và sự không hiểu gì ấy đạt tới đỉnh điểm khi ta đọc tới chỗ câu của Veith the Nationalists faced an existential question bị PLD dịch thành người Quốc Gia phải trực diện với vấn đề hiện sinh. Cái gì thế nhỉ??? existential là hiện sinh ư??? Một cực độ của một đầu óc tệ hại và dốt nát! Vậy mà dám uống thuốc liều làm dịch giả cho quyển Drawn Swords ... này!!!
Đó là chưa kể PLD tự tiện bẻ full paragraph của người ta ra thành các sentences lẻ rời rạc nhau, điều đó đã làm cho ý của nguyên bản bị biến dạng hoàn toàn. Về điểm này, bạn đọc xem dần xuống dưới và các phần khác, LTC sẽ còn đề cập thêm với nhiều chi tiết.
Chương 7
PLD: 07– “CHÚNG TÔI QUÁ CHÁN ĐẢO CHÁNH RỒI.”
● Trở Lại với Sự Cai Trị Dân Sự
Các cuộc biểu tình chống đối hòa hợp với các cuộc đấu đá nội bộ giới quân sự như một bài toán truyền đời không đáp án buộc Khánh phải phục hồi chính sách cai trị dân sự ở Miền Nam Việt Nam. Tám tháng sau đó, giới chính trị dân sự thượng tầng cai trị quốc gia. Nhưng theo bản năng và kinh nghiệm, tướng lãnh vẫn nghi ngờ giới chính khách thường xuyên cãi vã này. Sự nghi ngờ của họ đúng. Một chuỗi chính phủ dân sự đã cho thấy khó thể cai trị hữu hiệu vì không dễ đoàn kết một quốc gia có nhiều khối đối kháng to tiếng, không thỏa hiệp. Cuối cùng, chính phủ dân sự lại bị buộc phải nhường quyền cho quân đội.
Sự gần gũi với giới lãnh đạo đã cho phép Thiệu chứng kiến trực tiếp các cuộc đấu đá chính trị loạn xạ xảy ra. Tuy cương quyết không để có một nhân vật độc tài như Ngô Đình Diệm, thời gian khó khăn này đã khiến Thiệu khẳng định sự khinh miệt sâu xa đối với giới chính khách dân sự Việt Nam. Đây không phải suy nghĩ của riêng Thiệu. Đa số tư lệnh quân đội đều khẳng định với tư cách người đang chiến đấu trong cuộc chiến, họ phải có quyền can thiệp. Họ cho sự can thiệp của họ đặc biệt cần thiết nếu chính phủ thất bại, hoặc áp dụng chính sách đi ngược với lợi ích quốc gia, nhất là đưa quốc gia vào con đường trung lập hoặc chính phủ liên hiệp. Cương quyết không để quốc gia rơi vào hiểm họa Cộng Sản, lúc đầu Thiệu ủng hộ việc quân đội cai trị để bảo vệ và xây dựng đất nước. Tuy vậy, sau khi chứng kiến nỗ lực của Minh rồi tai họa của Khánh, Thiệu bắt đầu bổ túc ý kiến.
Sự bổ túc đó là một thay đổi sâu xa dần dần đưa Việt
GEORGE J. VEITH * 206
Nam vào con đường chính phủ hiến pháp.
___________
LTC: “CHÚNG TÔI ĐÃ CHÁN MỨA ĐẢO CHÍNH”
Chuyển Về Chính Quyền Dân Sự
Hết người biểu tình đến giới quân nhân chỉ chực lật nhau như câu điệp khúc cứ lặp đi lặp lại đến phát nhàm buộc tướng Khánh phải hoàn nguyên về chính quyền dân sự. Trong 8 tháng tiếp theo, những thân hào nhân sĩ thuộc giới dân sự của Sài Gòn đứng ra lo việc nước. Tuy nhiên, bằng vào bẩm chất và kinh nghiệm từng trải, các tướng lãnh vẫn thấp thỏm nghi nan những chính khách háo lý sự này. Các tướng đã nhận định đúng. Các chính phủ dân sự tiếp nối nhau đã chứng tỏ họ không thể điều hành đất nước cho hiệu quả được do tình trạng xứ sở bất lực đến thảm thương không sao thu về một mối đủ thứ khuynh hướng, hội đoàn ồn ào náo nhiệt, và thế là các nhân sĩ buộc phải trao quyền lại cho giới quân nhân.
Nhờ gần cận các Tư lệnh cao cấp, Nguyễn Văn Thiệu có cơ hội mục kích rõ cảnh nội bộ đấu nhau bừa bãi. Tuy quyết ngăn chặn một phó bản độc tài Ngô Đình Diệm, nhưng quãng thời gian đầy khổ tâm day dứt này khiến ông không còn coi trọng chút nào giới chính khách dân sự. Chẳng phải mỗi mình ông xác quyết như thế; hầu hết các cấp Tư lệnh quân đội khẳng định rằng, trong cương vị người đương đầu với chiến cuộc, họ có quyền can thiệp nếu chính phủ không đủ hiệu năng hoặc đang thực thi các kế sách mà họ coi là phương hại đến tiền đồ quốc gia, nhất là chuyện trung lập hoặc liên hiệp. Lòng tràn đầy quyết tâm cứu nước thoát họa Cộng sản, ban đầu ông Thiệu đã ủng hộ lập trường cai trị bằng một chính quyền quân nhân để vừa phòng ngự vừa kiến thiết quốc gia. Tuy nhiên, sau khi chứng kiến công cuộc của tướng Minh và tiếp đó là thảm họa của tướng Khánh, ông Thiệu bắt đầu điều chỉnh lại quan điểm, một sửa đổi sâu xa mà nhiên hậu sẽ đưa Nam Việt Nam vào lộ trình hình thành một chính phủ hợp hiến.
George J. Veith:
“WE ARE FED UP WITH COUPS”
The Return to Civilian Rule
Ahoary combination of protestors and military in-fighting forced Khanh to restore civilian rule to South Vietnam. For the next eight months, Saigon’s civilian political elite governed the country. Yet by instinct and experience, the generals remained deeply suspicious of these bickering politicians. They were right. A succession of civilian governments would prove unable to govern the country effectively due to the country’s catastrophic inability to unite its many clamorous blocs, and they were forced to return power to the military.
Nguyen Van Thieu’s proximity to the leadership allowed him to witness firsthand the tumultuous political infighting that occurred. While determined to prevent another dictatorial ruler like Ngo Dinh Diem, this tormented time confirmed his deep disdain for Vietnamese civilian politicians. He was not alone in this belief; most military commanders insisted that, as the men fighting the war, they had the right to intercede if the government was failing or was implementing policies they viewed as inimical to the national interest, particularly neutralism or a coalition. Intensely determined to save his country from the Communist peril, he had initially supported military rule to protect and build the country. However, after witnessing Minh’s efforts and then the Khanh disaster, Thieu was beginning to modify his opinion, a profound change that would eventually set South Vietnam on the path to a constitutional government.
PLD: 1964 là năm nhiều biến động nhất trong lịch sử Miền Nam Việt Nam suốt 10 năm từ đó về trước, khi Diệm mới bắt đầu nắm quyền. Bị xâu xé vì tôn giáo, đối kháng giữa các miền, các tư tưởng xã hội đối lập, khung cảnh chính trị biến đổi liên tục của MNVN đã cản trở mọi nỗ lực tạo dựng một chính phủ ổn định. Khung cảnh Miền Nam lúc này được Taylor tóm tắt thật hoàn hảo:
“Nếu Diệm không bị lật đổ, và không có kinh nghiệm của những tháng sau đảo chánh, tôi nghĩ chẳng ai có thể hình dung nổi các tác lực chia rẽ chính trị đã bị sự cai trị sắt thép của ông kềm hãm… Ít nhất, lúc này chúng ta đã hiểu được nguyên nhân chính góp phần tạo ra sự biến động khiến xã hội Việt Nam chao đảo như vấn đề bè đảng kinh niên, vấn đề nghi ngờ và mất tin tưởng giữa hai giới quân sự – dân sự, thiếu động lực và tinh thần quốc gia, thiếu liên kết trong cấu trúc xã hội, thiếu kinh nghiệm điều hành chính phủ. Đây là các yếu tố lịch sử xuất phát từ đặc tính và truyền thống quốc gia. Các yếu tố này chỉ có thể thay đổi trong một thời gian dài. Một số người Mỹ có thể có vài ảnh hưởng hữu hiệu nhỏ nhoi nào đó. Nhưng nói chung, người Mỹ chẳng thể tạo ra các thay đổi căn cốt trong một thời gian nhất định.” (285)
Bất kể các biến động này, cơn địa chấn chính trị của Miền Nam Việt Nam vẫn còn lâu mới kết thúc. (trang 215 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Trang sử Nam Việt Nam tính từ khi ông Diệm lên nắm quyền 10 năm trước, năm 1964 là năm tán loạn nhất. Bị biết bao luồng xung đột tôn giáo, óc bảo thủ địa phương và đoàn hội đảng phái hết lớp này đến lớp khác phá bĩnh, hiện trạng chính trị cứ xáo động không yên của Nam Việt Nam như thế đã ngăn trở mọi thiện chí định hình một chính phủ ổn định. Đại sứ Taylor đã tóm gọn trọn vẹn tình cảnh ấy như sau:
Đợi khi ông Diệm bị hạ bệ xong và những ứng nghiệm thực chứng rút ra được qua các diễn biến của nhiều tháng tiếp theo, tôi tự hỏi liệu có còn ai thấy cái gọi là quy mô bề thế của các lực lượng chính trị ly tán vốn bị bàn tay sắt của ông Diệm bóp chặt…là đáng tán dương nữa hay không. Ít nhất, giờ đây ta đã biết được đâu là nhân tố căn cơ phải chịu tội trước cảnh hỗn loạn này — nào là óc bè phái thâm căn cố đế, hai giới dân sự-quân nhân luôn ngờ vực nhau chẳng chịu tin nhau, thiếu động lực và tinh thần quốc gia, cấu trúc xã hội thiếu gắn bó, chính phủ thiếu kinh nghiệm điều hành. Đây là những nhân tố thoát thai từ quá trình lịch sử nay mọc ra đi chệch khỏi phẩm tính và truyền thống dân tộc, để thay đổi được điều đó thì cần phải trải một quá trình về lâu về dài. Lẽ nào có một giống người Mỹ nào khác ở ngoài mà lay động được người trong cuộc cho hữu hiệu hơn chăng mà cứ nói chung chung rằng sao người Mỹ chúng tôi không chịu thay đổi họ bằng mọi biện pháp căn cơ nào qua mọi lúc mọi thời khả dĩ nào được chứ!.
Tình hình xáo trộn rối ren đến thế rồi mà những cơn rung chấn chính trị của Nam Việt Nam chưa phải đã hết.
George J. Veith: 1964 had been the most tumultuous year in South Vietnam’s history since the ascent of Diem ten years earlier. Marred by religious, regional, and social crosscurrents, South Vietnam’s fluid political scene impeded efforts to form a stable government. Taylor summed it up perfectly:
Until the fall of Diem and the experience gained from the events of the following months, I doubt that anyone appreciated the magnitude of the centrifugal political forces which had been kept under control by his iron rule … At least we know now what are the basic factors responsible for this turmoil—chronic factionalism, civilian-military suspicion and distrust, absence of national spirit and motivation, lack of cohesion in the social structure, lack of experience in the conduct of government. These are historical factors growing out of national characteristics and traditions, susceptible to change only over the long run. Perhaps other Americans might marginally influence them more effectively but generally speaking we Americans are not going to change them in any fundamental way in any measurable time.11
Despite this turmoil, South Vietnam’s political tremors were far from over.
PLD: Thủ tướng Bắc Việt phản ứng bằng cách đề nghị Mỹ rút
232 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
khỏi Việt Nam, đề nghị hai phe không tham gia mọi quan hệ quân sự đồng minh hoặc cho phép lập các căn cứ quân sự ngoại quốc trong lãnh thổ của họ. Vấn đề Việt Nam sẽ được chính phủ Việt Nam và MTGP giải quyết không có sự can thiệp của bên ngoài. Căn bản là Hà Nội muốn người Mỹ rút lui trước khi đàm phán có thể khởi đầu, trong khi Sài Gòn muốn Cộng Sản phải rút khỏi Miền Nam Việt Nam trước.
Đây là một thế bí hoàn hảo. (trang 232 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Thủ tướng Bắc Việt Phạm Văn Đồng đáp lại bằng đề nghị Hoa Kỳ rút khỏi Việt Nam, rằng hai miền Nam Bắc phải tự chế gia nhập các liên minh quân sự hoặc cho phép đặt căn cứ quân sự của ngoại quốc trên đất mình, và rằng tình hình Nam Việt Nam là do NLF và Chính phủ Nam Việt Nam giải quyết với nhau mà không có can thiệp từ bên ngoài. Thực chất thì Hà Nội muốn người Mỹ rút ra trước khi các cuộc thương thuyết có thể bắt đầu, còn Sài Gòn đòi Cộng sản phải triệt thoái hết quân khỏi VNCH trước khi tiến trình điều đình có thể khởi sự. Thiết tưởng không còn gì bế tắc hơn.
George J. Veith: DRV Prime Minister Pham Van Dong responded by proposing that the U.S. withdraw from Vietnam, that both sides refrain from joining military alliances or allowing foreign military bases on their soil, and that the situation in South Vietnam be resolved between the NLF and the GVN without outside interference. Basically, Hanoi wanted the Americans out before negotiations could begin, while Saigon wanted the Communists removed from South Vietnam before talks could commence. It was a perfect stalemate.
Chương 8
PLD: Đại sứ Maxwell Taylor tổng kết những khó khăn nội bộ khổng lồ của Kỳ:
“Các hiềm khích chia rẽ tôn giáo và các miền không hề thay đổi. Sự kiện này vẫn là một phần đời sống đối với chính phủ Miền Nam Việt Nam lúc này như từng là một phần đời sống của tất cả các chính phủ trước. Giờ đây… chính phủ này bắt đầu với người Công Giáo có khuynh hướng chống Phật Giáo, có khuynh hướng tuy chống Thiệu nhưng ủng hộ người Nam và có thể chống bất cứ thứ gì ngoại trừ một chính phủ người Nam thuần túy. Những người ôn hòa theo Trí Quang ủng hộ chính phủ; các chính khách Sài Gòn chống lại như chống lại bất kỳ chính phủ nào loại bỏ không cho họ tham gia chính quyền.”
(trang 245 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Đại sứ Maxwell Taylor tóm lược những gay cấn nội tại thật là dễ sợ của chính phủ Nguyễn Cao Kỳ:
Căn bản thì những đối kháng và chia rẽ về tôn giáo và địa phương vẫn chẳng thay đổi gì và làm thành một thứ nợ đời cho Chính phủ hiện giờ cũng như mọi Chính phủ nào khác. Hiện tại… Chính phủ này nhập cuộc với hành trang trên vai gồm: người Công giáo thì thiên về chống, [Phật giáo] thì theo (mặc dù chống Thiệu); [người Nam] thì đã hẳn cái gì họ cũng chống trừ chuyện phải là thành phần chính phủ [Nam] rặt, số đứng ở cửa giữa (theo Trí Quang) thì theo; Giới chính khách Sài Gòn thì chống (vì họ chống bất kỳ chính phủ nào đẩy họ ra khỏi quyền lực).
George J. Veith: Ambassador Maxwell Taylor summed up Ky’s formidable internal challenges: basic religious and regional antagonisms and divisions remain unchanged and constitute facts of life for this GVN as for any other. At present … this government starts with Catholics predisposed against, [Buddhists] in favor (though opposed to Thieu); [Southerners] probably against anything but pure [southern] government, Centrists (following Tri Quang) in favor; Saigon politicians against (as they are against any government that excludes them from power)
Chương 12
PLD: 12 – “TỪ GIỜ PHÚT NHẬM CHỨC,
TÔI LÀ NGƯỜI CỦA ĐỒNG BÀO.”
● Sự Ra Đời của Nền Đệ Nhị Cộng Hòa
Cuộc bầu cử tháng 9-1967 đánh dấu bước ngoặt của MNVN vì đây chính là cuộc bầu cử hoàn thành quá trình chuyển đổi MNVN từ một chính thể quân chủ sang chính thể dân chủ. Như các quá trình tương tự, quá trình chuyển đổi ở MNVN phải đương đầu với thách thức từ nhiều nhóm quyền lực. Những thách thức này xém phá hỏng toàn thể quá trình chuyển đổi ở MNVN. Dù đối kháng cá nhân ngày càng tăng, Thiệu và Kỳ một lần nữa lèo lái quốc gia qua nhiều khó khăn trong giai đoạn khai sinh nền Đệ Nhị Cộng Hòa. Những giây phút đầu của nền Đệ Nhị Cộng Hòa không hề cho họ có giây phút nghỉ ngơi. Cá tính cẩn thận, cân nhắc, thiếu bạo dạn của Thiệu khiến cả Mỹ lẫn giới quân sự Việt Nam đều không hài lòng. Thiệu muốn thong thả chuẩn bị, nhưng người Mỹ thúc bách ông phải hành động nhanh. Nhiều người muốn ông biểu hiện sự lãnh đạo mạnh mẽ, Hội Đồng Quân Sự theo dõi mọi hành động của ông. Chẳng phe nào hoàn toàn thỏa mãn. (trang 361 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: “KỂ TỪ GIÂY PHÚT NHẬM CHỨC NÀY, TÔI THUỘC VỀ QUỐC DÂN”
Buổi Chào Đời Nền Đệ Nhị Cộng Hoà
Cuộc bầu cử tháng 9-1967 là một bước ngoặt trọng đại đánh dấu Việt Nam Cộng Hoà hoàn tất cuộc chuyển mình từ chế độ quân nhân sang chế độ dân chủ. Bao giờ cũng vậy, một bước chuyển đổi đột ngột thì thường dễ bị đủ thứ thế lực khác chi phối đến độ gần như muốn xô lệch đi cả một tiến trình. Ấy vậy nhưng bất kể gặp không ít phần tử đối lập, một lần nữa nhị vị Thiệu - Kỳ lại dìu đất nước vượt cạn cho nền Đệ nhị Cộng Hoà chào đời. Tuy vậy, nhị vị cũng không được chút nào trì hoãn đại lễ nhậm chức Tổng Thống Đệ nhị Cộng Hoà. Tính cách của tướng Thiệu là thận trọng và bàn bạc kỹ lưỡng hơn là đánh bạo làm càn, đã khiến cả Hoa Kỳ lẫn giới quân nhân của ông không ít bực mình. Ông Thiệu thì muốn được rộng giờ để chuẩn bị cho chu đáo, còn người Mỹ thì hối ông phải làm liền. Tuy ai cũng muốn ông phải dốc toàn tâm toàn ý vào cương vị lãnh đạo mới, nhưng Hội đồng Quân Lực vẫn ngóng theo mọi hành động của ông. Chẳng có ai vui sướng gì.
George J. Veith: “FROM THE MOMENT I TAKE OFFICE, I BELONG TO YOU”
Birth of the Second Republic
The election of September 1967 marked a watershed moment for South Vietnam as it completed the transition from a military regime to a democracy. As is often the case, the switch was met with challenges from various power groups that came close to derailing the entire process. Yet despite their growing personal antagonism, Thieu and Ky once again shepherded their country through its birthing pains. The inauguration of the Second Republic, however, brought them no respite. Thieu’s personality, cautious and deliberative rather than bold, led to disgruntlement from both the U.S. and his own military. Thieu wanted to take his time and prepare, while the Americans pressed him hard to speed up the pace. Although many wanted him to exert strong leadership, the Military Council was watching his every move. No one would be happy.
PLD: Thiệu khôn ngoan nói với giới truyền thông đây là vấn đề tôn giáo, không phải chính trị, nhưng ông vui lòng bàn
376 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
luận với họ. Ông cũng khéo léo vận động sau hậu trường, phần lớn là áp lực quốc hội chấp thuận các ứng cử viên Ấn Quang trước đây không được vào Thượng Viện, được gia nhập Hạ Viện. Không gây được chú ý từ dân chúng, sau hai tuần, số người chống đối chỉ còn dưới 100. Sự tự kềm chế của Thiệu đã phá vỡ nỗ lực biến cuộc biểu tình nhỏ thành cuộc hô hào chống chính phủ lớn của Trí Quang.
Thay vì đàn áp, Thiệu hứa sẽ xét lại hiến chương, nếu Trí Quang chấm dứt biểu tình. Ngày 10-10, vị sư khích động chấm dứt biểu tình đơn lẻ và trở về chùa Ấn Quang. Thời gian ngắn sau đó, Tâm Châu tuyên bố đình chỉ hiến chương cho đến khi có hiến chương mới. Thiệu đã khéo léo không để một tình hình tế nhị biến thành tệ hại hơn. Ông cũng khôn khéo cho thấy vị sư khích động một thời uy quyền tột đỉnh đã hết thời. Trí Quang sẽ không bao giờ xuất hiện trong các cuộc xuống đường nữa (trang 376 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Ông Thiệu rất khéo nói với báo chí rằng đây là một sự vụ thuần tôn giáo chứ chẳng phải chính trị, tuy vậy ông sẵn sàng bàn thảo với cả hai phe Phật giáo. Ông cũng khéo điều động đằng sau hậu trường, đánh trúng tim đen của phe Ấn Quang bằng cách gây áp lực với Quốc Hội phải chấp đơn ứng cử vào Hạ Nghị Viện của các ứng cử viên phe Ấn Quang mà trong kỳ bầu cử Thượng Viện đã bị bác. Đoàn biểu tình ngồi chẳng được công chúng hưởng ứng hay ngó ngàng gì tới, thế là trong vòng 2 tuần, đoàn teo dần chỉ còn chưa đầy 100 người. Nhờ tướng Thiệu biết kềm chế cho nên đã dập tắt ý định của Trí Quang biến cuộc biểu tình nhỏ thành cuộc biểu tình quy mô chống chính phủ. Đã vậy, ông còn hứa rằng nếu Trí Quang từ bỏ chuyện biểu tình đi, thì ông sẽ tái cứu xét vụ Hiến Chương. Đến ngày 10 tháng 10, ông sân tăng này đành rút bỏ phiên tranh đấu cô độc và quay về chùa Ấn Quang. Ngay tiếp đó, Tâm Châu [ trong nguyên bản Anh văn ghi nhầm là Tri Châu ] ra thông cáo tạm ngưng áp dụng Hiến Chương tu chính trong khi chờ có một bản Hiến Chương mới khác. Tướng Thiệu đã rất khéo giữ cho tình hình bất ổn không leo thang và qua đó đã chứng tỏ rằng một Trí Quang hùng hổ ngày nào nay chỉ còn là một tay kiếm khách bị phế bỏ võ công. Ông ta sẽ chẳng bao giờ còn vác mặt xuống đường được nữa.
George J. Veith: Thieu smartly told the press that this was a religious question, not a political one, but he was willing to discuss it with them. He was also adroitly maneuvering behind the scenes, mainly by pressuring the assembly to approve the same An Quang candidates for the Lower House that it had earlier disapproved for the Senate race. Ignored by the public, within two weeks, the number of protestors had dwindled to less than a hundred. Thieu’s restraint had squelched Tri Quang’s effort to turn a small demonstration into a large, anti-government rally. Instead, he promised that if Tri Quang abandoned the protest, Thieu would reconsider the charter. On October 10, the fiery monk vacated his lonely watch and went back to the An Quang Pagoda. Shortly thereafter, Tri Chau issued a statement declaring the charter suspended until a new one could be created. Thieu had skillfully kept a volatile situation from escalating and had demonstrated that the once-mighty Thich Tri Quang was a spent force. He would never again appear on the streets.
PLD: Gần đến ngày bầu cử, nhiều quan sát viên kết luận Thiệu-Kỳ sẽ thắng, nhưng với 10 đối thủ dân sự, đa số tin lá phiếu quân đội sẽ thắng với ít hơn 40% tổng số phiếu. Cuối tháng 8, số phiếu của Phan Khắc Sửu lên hạng nhì. Ông được người hiếu chiến Phật Giáo ủng hộ ở miền Trung khi tuyên bố tướng lưu vong Nguyễn Chánh Thi ủng hộ ông. Trong khi đó, số phiếu của Hương tụt xuống hàng ba, tuy Dương Văn Minh và bà quả phụ Trần Văn Văn đều tuyên bố ủng hộ ông.
364 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
___________
LTC: Khi ngày bầu cử gần kề, giới quan sát đồng thanh cho rằng liên danh Thiệu - Kỳ sẽ thắng, nhưng trước cả chục liên danh dân sự đối thủ, phần lớn người ta tin rằng liên danh quân nhân này sẽ đắc cử với chưa đến 40% tổng số phiếu bầu. Đến cuối tháng 8, liên danh Phan Khắc Sửu leo lên hàng nhì. Ông Sửu đã thu hút được cử tri ở vùng địa đầu giới tuyến trong hàng ngũ Tranh đấu Phật giáo khi tuyên bố rằng Trung tướng lưu vong Nguyễn Chánh Thi đang hậu thuẫn ông. Cụ Hương thì tụt xuống hàng ba, mặc dù cụ được Tướng Dương Văn Minh và bà quả phụ Chủ tịch Văn phòng Thường Trực Quốc hội bị ám sát Trần Văn Văn đồng thanh ủng hộ.
George J. Veith:As election day neared, many observers concluded that Thieu-Ky would win, but with ten civilian opponents, most believed the military ticket would win with less than 40 percent of the total. By late August, Phan Khac Suu had pulled into second place. He had gained traction in northern South Vietnam among the militant Buddhists by claiming that exiled Lieutenant General Nguyen Chanh Thi was supporting him. Huong had slipped to third place, even though General Minh and the widow of assassinated Assembly leader Tran Van Van had both announced their support.
PLD: Thiệu và Kỳ được ủng hộ ở cao nguyên, một phần vùng đồng bằng Cửu Long và các tỉnh ven biển ở trung tâm MNVN. Một số người tố cáo các tướng đã dùng xe nhà binh chở dân Thượng đến nơi bỏ phiếu để buộc dân Thượng bầu cho họ. Nhưng đây là cách duy nhất để người Thượng có thể đến nơi bỏ phiếu. Hơn nữa, chính phủ không cần bắt dân Thượng bầu cho Thiệu và Kỳ. Nỗ lực của họ trong việc thông qua sắc luật Statut Particulier giúp người Thượng và diễn văn ký sắc luật đó của Thiệu trong cơn mưa bão ở Ban Mê Thuột ngày 29-8 trước hàng ngàn người Thượng đã khiến dân Thượng hoàn toàn hậu thuẫn họ.
368 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
___________
LTC: Hai ông Thiệu - Kỳ dẫn đầu ở Cao Nguyên Trung phần, các tỉnh duyên hải miền Trung và một phần của Miền Tây Nam Phần. Có người cáo buộc hai vị tướng đã ép người Thượng bỏ phiếu cho mình bằng cách dùng xe nhà binh chở họ đến các phòng đầu phiếu, nhưng với cử tri ở các buôn làng xa xôi hẻo lánh thì đó là phương tiện duy nhất để đến được các phòng phiếu chứ đâu còn cách nào khác. Hơn nữa, Chính phủ không việc gì phải bắt ép đồng bào miền sơn cước bỏ phiếu cho liên danh Thiệu - Kỳ. Chính thiện chí của nhị vị thông qua Sắc Luật Quy Chế Riêng ấn định quyền lợi đặc biệt dành cho đồng bào sắc tộc Thượng cùng với bài diễn văn cam kết của tướng Thiệu dưới trời mưa giá rét ở thành phố tỉnh lỵ Ban Mê Thuột trước hàng ngàn đồng bào Thượng hôm 29 tháng 8 đã thâu được sự ủng hộ của đồng bào.
George J. Veith: Thieu and Ky ran well in the Central Highlands, parts of the Delta, and the coastal provinces of central South Vietnam. Some accused the generals of having forced the Montagnards to vote for them by using army trucks to bus them to the polls, but that was the only means for the far-flung tribesmen to reach the voting booths. Plus, the government did not have to force the hill people to vote for Thieu and Ky. Their efforts in passing the Statut Particulier and Thieu’s signing speech in a driving rainstorm in the city of Ban Me Thuot on August 29 in front of several thousand Montagnards sealed their support.
PLD: Việc người dân Việt “đòi hỏi hòa bình” chỉ là ảo ảnh. Dân chúng dù hiển nhiên mệt mỏi vì chiến tranh, khi xem xét cuộc bầu cử 1967 học giả Allan Goodman kết luận “mức “đòi hỏi” đó chỉ giới hạn vì 82%…bỏ phiếu cho các ứng cử viên chỉ coi hòa bình như khẩu hiệu suông. Nỗi lo sâu xa của các ứng cử viên là đất nước sẽ vào tay Cộng Sản nếu đàm phán hòa bình vội vã, hoặc chỉ do áp lực Mỹ.” (trang 369 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Còn chuyện “Ý chí hòa bình” cũng là một thứ lý lẽ viễn vông. Đúng là toàn dân đã quá chán ngán vì chiến tranh, nhưng học giả Allan Goodman đã khảo sát kỹ cuộc tuyển cử năm 1967 và đi đến kết luận rằng “tính cách trọng yếu của một thứ 'Ý chí' như vậy chả đáng là bao khi có tới 82% cử tri đi bầu ... bỏ phiếu cho những ứng cử viên không chỉ lấy chuyện hòa bình như một khẩu hiệu tranh cử cho có lệ và dồn phiếu cho những ai bày tỏ nỗi lo tâm phúc rằng một thứ hòa bình được rêu rao quá vội vã hoặc hòa bình mà do người Mỹ áp đặt lên Chính phủ rốt cuộc sẽ dẫn đến việc đem dâng đất nước cho Cộng sản.”
George J. Veith: The “mandate for peace” was also an illusion. While the population was certainly war-weary, scholar Allan Goodman examined the 1967 election and concluded that “the magnitude of such a ‘mandate’ was limited since eighty-two percent … cast ballots for candidates who did not make peace more than a perfunctory campaign slogan and who expressed serious concern that a peace too hastily declared or one into which the Americans pressured the government would result in the takeover of the country by the Communists.”
PLD: Huy nói Sửu và Hương “đã liên lạc với chúng tôi để xin ủng hộ… cả hai đều không bàn về chính sách, chương trình nếu họ đắc cử. Ứng cử viên duy nhất với một chương trình chuẩn xác chính phủ có thể áp dụng là Dzu.”(514) Đảng Tân Đại Việt muốn hậu thuẫn ứng cử viên dân sự người Nam. Cả Hương lẫn Sửu là người Nam lại đều là người thành thị trong giai cấp thượng tầng được Pháp huấn luyện. Đã từ lâu, cả hai đều xa rời giới công nhân, nông dân. Do đó, Tân Đại Việt đã ủng hộ Dzu. Sự hậu thuẫn này chỉ đơn thuần vì tiện lợi chứ không vì hài hòa chính trị. (trang 370 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Nguyễn Ngọc Huy nói rằng mặc dù hai cụ Sửu và Hương “đã bắt liên lạc với chúng tôi về chuyện hỗ trợ… nhưng chẳng ai bàn gì với chúng tôi về chính sách và chương trình hành động của chính phủ trong trường hợp họ đắc cử. Ứng cử viên duy nhất có chương trình chính phủ rạch ròi đâu ra đấy là ông [Dzu].” Tân Đại Việt thì có ý muốn tiếp trợ cho một nhân vật dân sự gốc Nam, nhưng vì hai cụ Hương và Sửu đều là những nhân sĩ - thị dân xuất thân từ nền học vấn của Pháp, suốt bấy lâu nay đã không còn mối liên lạc gì với cả hai giới thôn dân cũng như giới cần lao, nên Tân Đại Việt bèn quay sang ông Dzu cho xong chứ không hẳn là do ăn ý về chính trị.
George J. Veith: Huy states that although Suu and Huong “had contacted us for support … none discussed with us his policy and program of government in case of success. The only candidate with a precise program of government was [Dzu].”9 The Tan Dai Viets wanted to back a southern-born civilian, but since Huong and Suu were urban French-trained elites long out of touch with both the rural and working classes, the TDV turned to Dzu out of convenience, not political harmony
PLD: Cuộc bầu cử 1967 biểu hiện 2 xu hướng chính.
Thứ nhất, chia rẽ đã xâu xé xã hội MNVN đang mất dần ảnh hưởng. Không một miền, một tôn giáo hoặc một nhóm
372 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
sắc tộc nào cùng bầu cho một lá phiếu. Số phiếu của mọi nhóm đều chia cho nhiều ứng cử viên tổng thống khác nhau. Trừ Tân Đại Việt của Nguyễn Ngọc Huy mới xuất hiện trở lại, các đảng chính trị cũ chỉ còn là những tổ chức tàn dư. Tuy chủ nghĩa địa phương còn quan trọng, chia rẽ vùng, miền nổi bật đang mờ dần. Về mặt xã hội, quan niệm cai trị từ đỉnh xuống kiểu — quan lại, quân sự hoặc tương tự — đã bị đè bẹp. Hào quang bất khả chỉ trích của giới cầm quyền khi trước đã bị các gấu ó, chỉ trích dữ dội lẫn nhau từ các ứng cử viên phá hủy. Hình ảnh thanh liêm, đạo đức của giới cầm quyền đã lui vào quá khứ. Nông dân hoàn toàn bị gạt khỏi chính trị, giờ đây ít nhất cũng có khái niệm mù mờ rằng giới lãnh đạo phải giải thích trách nhiệm với họ.
___________
LTC: Cuộc tuyển cử năm 1967 cho thấy hai xu thế lớn. Thứ nhất, những mối chia rẽ đến khổ đã lâu trong lòng xã hội miền Nam đang dần dà chẳng còn khuấy động được là bao. Không có cái cảnh các tập hợp cử tri thuộc địa phương, tôn giáo và sắc tộc dồn phiếu vô một chỗ cho phe mình; mà tất cả chia phiếu ra bầu cho các ứng cử viên Tổng thống khác nhau theo tuỳ chọn khác nhau. Ngoại trừ đảng Tân Đại Việt đang trỗi dậy của Nguyễn Ngọc Huy, còn lại các chính đảng già nua cổ lỗ bỗng phơi ra tình trạng teo tóp, thoái trào của họ. Óc tị hiềm địa phương vẫn còn góp mặt đáng kể nhưng tình trạng chia rẽ gắt gao như trước cũng đang tan dần. Về mặt xã hội, quan niệm chính trị cai quản chỉ huy từ trên xuống – theo kiểu quan lại, quân phiệt, hay các kiểu nào khác - đã hoàn toàn bị dẹp qua một bên. Cái lối các ứng cử viên thường chỉ trích nhau gay gắt đương khi chiến dịch tranh cử đã phá luôn cái khoảng biên địa cấm kỵ của kẻ đương quyền, đưa cái hình ảnh giới quan quyền cai trị lúc nào cũng đạo cao đức trọng xếp xó luôn vào dĩ vãng. Tầng lớp nông dân, vốn trước đây không màng tới chính trị, thì bây giờ ít nhất họ cũng hiểu được lờ mờ rằng giới chính trị gia thượng tầng phải có trách nhiệm với họ.
George J. Veith: The 1967 election showed two major trends. First, the divisions long bedeviling South Vietnamese society were slowly losing their influence. None of the established regional, religious, and ethnic groups voted in unison; all split their votes among the various presidential candidates. Other than Huy’s resurgent Tan Dai Viets, the old political parties were exposed for the rump organizations they were. Regionalism continued to play a significant role, but its sharp divides were slowly dissipating. Socially, the concept of top-down political control—mandarin, military, or otherwise—was roundly quashed. The candidates’ often severe criticism of each other destroyed the aura of an untouchable ruling authority, consigning to the past the image of the virtuous mandarin governor. The peasants, who had formerly kept out of politics, now at least vaguely understood that the political leadership was accountable to them.
PLD: Thứ hai, cuộc bầu cử cho thấy rõ nếu chỉ dựa vào bản sắc một nhóm thì chẳng thể đạt sự đồng thuận của quốc gia. Các nhóm như Phật Giáo hiếu chiến hoặc Công Giáo cực đoan đã thoái hóa thành nhóm chống đối chỉ duy nhất một vấn đề riêng. Ảnh hưởng của nhóm suy giảm. Ứng cử viên chỉ dựa đơn thuần vào tiếng tăm cá nhân để thắng cử, như Trần Văn Hương cũng chẳng thành công. Để đạt thành quả như đa số phiếu hoặc lôi cuốn được quốc gia, các ứng cử viên tương lai cần vượt trên nhãn hiệu tôn giáo, hoặc vùng, miền. Điểm mấu chốt để thắng cử trong tương lai là tìm cách tập hợp để có một nhóm liên hiệp gồm nhiều nhóm tranh đấu cho các quyền lợi khác biệt.
Do đó, cuộc bầu cử 1967 đã phá tan sự nghiệp của các chính khách truyền thống lâu đời như Phan Khắc Sửu. Với cương vị chính khách thâm niên được trọng vọng, Sửu còn một ít ảnh hưởng với Thiệu. Nhưng ngoài ảnh hưởng không đáng kể đó, Sửu chỉ là đại biểu của nhóm chính khách lỗi thời, những vị quan Khổng Giáo đã được huấn luyện để cai trị. Cuộc bầu cử 1967 là nỗ lực cuối của Sửu. (trang 372 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Thứ nhì, cuộc bầu cử đã quá sức hào phóng mà hiển bày một điều rằng, nếu cứ khư khư cố thủ óc bè phái thì không làm sao quốc gia đạt cho được đồng tâm nhất trí. Các phe cánh như Tranh đấu Phật giáo hoặc Công giáo cực đoan đã xẹp xuống thành đoàn lũ phản kháng đơn tuyến mà ưu thế thống lĩnh của họ cũng bị thu nhỏ lại. Cũng không luôn chuyện ứng cử viên chỉ trông mong vào có mỗi danh tiếng để chiếm được cảm tình của số đông như trường hợp cụ Hương chẳng hạn. Để đạt được một điều gì cho thiết cận với đa số cử tri đi bầu hoặc có tầm vận động rộng rãi trên toàn quốc, các ứng cử viên trong mai hậu cần phải vượt thoát lớp vỏ mang chiêu bài tôn giáo và địa phương tính. Cái then máy cho những lần đắc cử trong mai hậu cũng chẳng khác nào tính cách của một hòn sỏi lăn cuốn quanh mình nó các phe phái dị biệt về quyền lợi kết thành một liên minh cho cùng một thắng lợi chung. Vì lẽ đó mà cuộc bầu cử đã làm tiêu ma sự nghiệp của những hình tượng chính trị gia thâm niên như Phan Khắc Sửu chẳng hạn. Nếu một mặt ông vẫn còn giữ được ít nhiều ảnh hưởng như là một vị trưởng lão khả kính với ông Thiệu, thì mặt khác ông cũng là hình ảnh đặc trưng cho một nòi nhân sĩ đang trên chặng đào thải chót, một lớp quan lại Khổng Nho được huấn thụ cái sở học cai trị. Cuộc bầu cử là lần chúc phúc cuối cùng của cụ Sửu.
George J. Veith: Second, the election amply displayed the inability of group identity to achieve national consensus. Factions such as the militant Buddhists or hardline Catholics had devolved into single-issue protest cliques whose sway had diminished. Nor could candidates like Huong count on reputation alone to win a plurality. To achieve something close to a majority vote or broad national appeal, future candidates would have to transcend religious and regional labels. The key to future electoral victories would be to cobble together a winning coalition from the various interest groups. Thus, the election killed the career of long-established political figures like Phan Khac Suu. While he retained some influence with Thieu as a respected elder, he represented a dying breed, the Confucian mandarin trained to rule. The election was Suu’s last hurrah.
Chương 16
PLD: Với Thiệu, điều đó có nghĩa là giới hạn MNVN bàn luận về hòa bình, thỏa hiệp chính trị và bất đồng ý kiến. Người Tây Phương chỉ trích cho Thiệu không có khả năng phân biệt giữa chống đối và ly khai. Họ cho hành động của Thiệu là đàn áp tự do ngôn luận. Nhiều người nói nếu bảo Sài Gòn là chế độ dân chủ, thì sự độc đoán của Thiệu quả là sự mỉa mai. Mặt khác, một số khác lại cho khi trực diện với các cuộc nổi loạn, một chính phủ đã được bầu ra, có nhiệm vụ bảo vệ chính mình. Việc tự bảo vệ đó cho phép chính phủ vận động hoặc xử dụng khủng bố để duy trì quyền lực. Rủi thay, mô tả đơn giản về các biến cố phức tạp chỉ khuấy đục thêm vấn đề, nhất là khi cả hai quan điểm đều có phần đúng. Khi chính phủ VN đưa ra chứng cớ về hoạt động của Cộng Sản, chỉ có rất ít người tin. Sài Gòn vô phương tránh né bị kết án. Nếu không bị kết án vì to tiếng hô hoán các việc không có thực thì cũng bị kết án vì chẳng ai chấp nhận bất cứ sự giải thích nào được Sài Gòn đưa ra. (trang 492 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Với ông Thiệu, điều đó có nghĩa là những kẻ lắm mồm về hòa bình, về thỏa ước thoả hiệp chính trị phải im bớt lại và thành phần đối lập phải bị đẩy vô ngõ hẹp. Còn giọng điệu bên Tây phương chỉ trích ông cứ tưởng rằng ông không có khả năng phân biệt đâu là đối lập đâu là xách động bạo loạn và vì thế họ coi các việc ông làm là đàn áp tự do ngôn luận. Nhiều người một mực bảo rằng chế độ độc tài Nguyễn Văn Thiệu đã nhạo báng luận điểm cho rằng VNCH là một nước dân chủ, còn nhiều người khác khẳng định một chính phủ dân cử có quyền tự vệ chính đáng đối trước mưu đồ dấy loạn bằng trò khủng bố và lũng đoạn phá hoại để soán đoạt. Tiếc là, mô tả cái hồ nước tích tụ lắm sự chuyện phức tạp rắc rối mà bằng có mấy lời lẽ đơn giản như thế này thì cầm bằng chỉ khuấy đục nước lên thôi, nhất là khi cả hai dòng quan niệm kia đều chứa đựng ít nhiều yếu tố sự thật. Ấy vậy chứ khi VNCH trưng ra bằng chứng về bàn tay hoạt động ngầm của Cộng sản thì lại không mấy người tin mới thật là lạ. VNCH đến chết khổ nếu không vì bọn chuyên nghề la làng ăn vạ thì cũng vì bọn nhắm mắt bịt tai chối bỏ mọi lời giải thích.
George J. Veith: For Thieu, that meant restricting South Vietnamese discussions about peace, political compromise, and dissent to narrow channels. His critics in the West thought Thieu incapable of distinguishing between opposition and sedition and thus viewed his actions as repressing free speech. Many claimed Thieu’s despotism mocked the contention that Saigon was a democracy, while others asserted that an elected government had a duty to defend itself against an insurgency using terror and manipulation to gain primacy. Unfortunately, these simple descriptions of complex events only muddied the waters, especially when both views held elements of truth. Yet when the GVN did provide proof of Communist activism, few believed it. Saigon was damned for either having cried wolf too often or for a blanket refusal to accept any of its explanations.
PLD: Bằng cách tạo ra Mặt Trận QGDCXH và hợp chung các đảng không-cộng-sản, không-ủng-hộ-ông thành một khối đối lập, Thiệu hy vọng khi tranh đua với cộng sản, các đảng viên Quốc Gia sẽ không xé lẻ phiếu. Dù điều 4 hiến pháp cấm các hoạt động cộng sản, nhóm thiên tả lúc này có quyền tự do lập đảng và đề cử ứng cử viên. Đang phải đối phó với các đe dọa quân sự và chính trị thực sự từ cộng sản, người Quốc Gia vẫn chia rẽ khi Thiệu chuẩn bị gặp vị tổng thống Mỹ. (trang 507 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Bằng hai việc, thứ nhất thành lập Mặt trận Quốc gia Dân chủ Xã hội thân chính quyền, và thứ nhì, đưa hết các Chánh đảng không cộng sản kỳ cựu vốn không thân Tổng thống ráp vô thành một khối đối lập thuần nhất, ông Thiệu mong rằng nếu có một cuộc tranh cử với phe Cộng sản thì phe Quốc gia sẽ không bị chia phiếu. Mặc dù Điều 4 Hiến Pháp VNCH cấm chỉ mọi hoạt động, truyền bá chủ nghĩa Cộng sản, nhưng giờ đây, thành phần thiên tả được phép tự do lập Chánh đảng cho chính họ và đưa ứng cử viên ra tranh cử nếu có. Ấy vậy nhưng, bất chấp mối hiểm hoạ Cộng sản cả chính trị lẫn quân sự rất thực trước mắt, mà dưới mái nhà chung này, người Quốc gia vẫn cứ ngồi riêng ra trong cảnh bá nhân bá khẩu khi Tổng thống Thiệu chuẩn bị lên đường dự cuộc hội nghị với tân Tổng thống Hoa Kỳ.
George J. Veith: By creating the NSDF and merging all the old non-communist parties that did not support him into a solid opposition, Thieu hoped the Nationalists would not fragment their vote in a competition with the Communists. Although Article 4 of the constitution prohibited Communist political activity, the left was now free to form its own party and offer candidates. Yet despite the very real Communist military and political threat, the Nationalists remained a house divided as Thieu prepared to meet the new U.S. president.
Chương 18
PLD: Tuy thế, cái nhìn của Diệm vượt trên cải cách kinh tế. Ông cho việc phát triển nông thôn vừa đem lại an ninh chống
552 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
Cộng Sản xâm lược vừa hướng dẫn tri thức để người dân không bị chủ nghĩa Mác-Xít cám dỗ. Tuy biết ơn đa số viện trợ Mỹ, nhưng là người có tinh thần quốc gia sâu đậm, Diệm cố xây dựng một xã hội tự lực, tự cường, không để người dân lệ thuộc vào viện trợ ngoại quốc. Với số viện trợ ban đầu của chính phủ, ông tin tinh thần tự lực, tự cường của người Việt sẽ phát xuất từ tư tưởng gắn bó với làng, xã đã thấm sâu trong con người nông dân. Để hiện đại hóa và chuyển hóa quan niệm của nông dân, Diệm muốn phổ biến chủ nghĩa Nhân Vị khó hiểu của nhà Ngô trong khi vẫn giữ nguyên truyền thống làng xã và văn hóa. Ý kiến của ông khởi từ ước muốn tìm một con đường giữa hai thái cực kinh tế cộng sản và tư bản. Nhưng con người vốn ngại thay đổi, nhất là khi bị cưỡng bức chứ không phải thuyết phục. Sự bướng bỉnh cá nhân đã khiến quan niệm của Diệm chới với. Ông trở thành nhân vật cai trị áp đặt một quan niệm mới với đa số dân chúng chưa sẵn sàng tuân theo.
___________
LTC: Tuy nhiên, viễn kiến này của ông Diệm còn vươn xa hơn mục tiêu cải thiện kinh tế đơn thuần. Ý tưởng phát triển nông thôn của ông Diệm là chương trình khả dĩ đem lại cho nông dân an ổn về mặt vật chất nhằm chống lại sự xâm lấn của làn sóng đỏ và giúp dân miễn nhiễm về mặt tinh thần trước những ve vãn dụ dỗ của chủ nghĩa Duy vật Mác xít. Nếu một mặt ông (hẳn nhiên) cảm kích trước nguồn viện trợ Mỹ, thì với tư cách một nhà lãnh đạo có lòng tự tôn dân tộc sâu xa, ông đã cố tranh thủ làm sao đưa đồng bào ông dần đến dứt bỏ bầu sữa ngoại viện bằng cách nỗ lực gầy dựng một phong khí mới tự lực cánh sinh. Ông Diệm kỳ vọng rằng nhờ các trợ giúp ban đầu của chính phủ, tinh thần tự lực của người Việt sẽ trỗi dậy từ niềm tin phổ quát mà ông đoan chắc là đã thấm vào số đông nông dân có mức sống trung bình. Ông rất muốn hiện đại hóa và tái định hình nhân sinh quan người nông dân bằng cách đem thuyết Nhân Vị cao xa khó lãnh hội của nhà Ngô thấm nhuần cho bà con trong khi vẫn bảo tồn được tập tục hương thôn và nếp văn hóa cổ truyền. Ý tưởng của ông xuất phát từ nỗi khát khao vạch một sinh lộ trung dung giữa hai thái cực kinh tế cộng sản và tư bản. Tuy nhiên, con người ta thường vẫn cực chẳng đã mỗi lần đổi thay, nhất là khi bị áp đặt chớ không phải tự nguyện nghe theo. Thế nên, ý tưởng của ông Diệm bị mắc cạn trên đồng lầy quán tính bất trắc đó, và ông lại xếp hàng nối tiếp vô dãy dài những nhà trị quốc cố đặt định một nhãn quan mới lên khối quần chúng còn nguội lạnh.
George J. Veith: His vision, however, was greater than mere economic improvement. Diem’s concept of rural development was that it should provide both physical security against Communist encroachment and mentally immunize the peasants against the lure of Marxism. While he (mostly) appreciated American aid, as a leader with deep-seated, nationalistic pride, he strove to wean his people from foreign assistance by working to build a new society based on self-reliance. Diem hoped that with some initial government assistance, a Vietnamese self-help spirit would emerge from the communal beliefs that he thought infused the average peasant. He wanted to modernize and reshape the peasant worldview by infusing the Ngos’ obscure philosophy of Personalism while retaining village traditions and cultural mores. His idea flowed from a desire to strike a path between the economic poles of communism and capitalism. Humans, however, are reluctant to change, particularly when forced instead of persuaded. Hence, Diem’s concept foundered on the shoals of individual stubbornness, and he became another in a long line of rulers who had attempted to impose a new vision on an unwilling population.
PLD: Riêng Thiệu coi cải cách điền địa như Giai Đoạn Hai. Mục tiêu giai đoạn này chuyển dạng cuộc sống của nông dân nghèo và xây dựng uy tín chính trị chính đáng cho chính phủ. Giai Đoạn Một là thực hiện chương trình Nhân Dân Tự Vệ để phục hồi thẩm quyền làng xã, cải thiện an ninh địa phương. Cày thuê là nghề đông đúc nhất ở MNVN. Đồng áng vẫn ở giai đoạn sơ khai và đa số việc đồng áng chưa vượt quá phạm vi gia đình. Muốn phá vỡ khuôn mẫu truyền
GEORGE J. VEITH * 553
đời của vấn đề lợi dụng và lao động cực nhọc, Thiệu tìm cách chuyển nông dân cày thuê thành chủ đất. Ông muốn cơ giới hóa nông nghiệp để nâng cao sản xuất và dùng phân bón, thuốc diệt sâu, gạo thần nông để cải thiện nông nghiệp. Hơn nữa, ông còn muốn tiếp tục mở rộng việc cấp điện, y tế, giáo dục để đưa nông thôn vào thế giới hiện đại. Thiệu muốn cấp phương tiện sản xuất cho nông dân, đồng thời cấy mầm dân chủ, cai trị bằng luật pháp trong đầu người dân để tạo một “xã hội có quyền sở hữu.” Đây là ý tưởng gần như trái ngược hẳn với chủ nghĩa tập thể như lý thuyết Cộng Sản
___________
LTC: Còn ông Thiệu coi Cải cách Điền địa là Giai đoạn Hai trong đích nhắm vừa cải tiến dân sinh cho thành phần bần nông đông đảo vừa vun bồi cho chính nghĩa Quốc gia của Đệ nhị Cộng Hòa. Giai đoạn Một là quyền tự trị hương thôn được phục hồi và an ninh hương thôn được cải thiện nhờ dân chúng tham gia đoàn NDTV cùng nhau tự phòng vệ Khóm Ấp. Ở Nam Việt Nam, giai tầng nông dân tá điền chiếm một đa số cốt cán so với mọi thành phần khác, mà lề lối canh tác vẫn còn sơ khai và chủ yếu là việc nhà nào nấy làm. Bằng cách giúp tá điền trở thành chủ ruộng, giúp bà con cải tiến thâm canh bằng phương tiện cơ giới hóa, và giúp nông gia làm quen với các phương pháp tăng năng xuất như phân bón, thuốc sát trùng và giống lúa mới Thần Nông, thâm ý ông Thiệu là muốn phá tan cái vòng luẩn quẩn giữa hai giai tầng bóc lột với tầng bán sức lao động đã xiềng xích truyền đời lên hàng ngàn hàng vạn nông dân tá điền không có ruộng cày. Xa hơn, ông muốn tiếp tục rộng mở chương trình điện khí hóa, cải tiến y tế và giáo dục huơng thôn để đưa nông thôn hòa nhập vào thế giới văn minh. Viễn kiến của ông là tạo ra một “nghiệp đoàn sở-hữu-chủ, điền chủ” bằng cách cung ứng cho nông dân phương tiện sản xuất đồng thời làm cho đại chúng huơng thôn thấm nhuần tinh thần dân chủ và thượng tôn pháp luật, là những ý tưởng trái ngược hoàn toàn với thứ chủ nghĩa tập thể mà Cộng sản rủ rê mời dân đi theo chúng.
George J. Veith: Thieu, however viewed land reform as Phase Two of his goal to transform the lives of the impoverished peasants and build political legitimacy for his republic. Phase One had been to restore authority to the village and to improve local security via the PSDF. Tenant farming was the largest occupation in South Vietnam, and cultivation remained primitive and mostly a family affair. By turning tenant farmers into landowners, improving agricultural production via mechanization, and introducing farming enhancements like fertilizer, pesticides, and miracle rice, Thieu sought to break the cycle of exploitation and back-breaking labor that had marked generations of landless farmers. Further, he wanted to continue expanding rural electricity, healthcare, and education to bring the countryside into the modern world. His vision was to create an “ownership society” by providing peasants with a means of production while instilling democracy and the rule of law, ideas that would stand in stark contrast to the Communists’ collectivist offering.
PLD: Ngày 16-3-1970,quốc hội thông qua đạo luật của Thiệu. Ngày 26-3, trong một nghi lễ ở Cần Thơ, thủ đô vùng đồng bằng Cửu Long, ông ký ban hành đạo luật tuyên bố chọn ngày 26-3 là Ngày Nông Dân. Với một chữ ký, Thiệu đã giúp nông dân xóa bỏ truyền thống thuê đất. Đáng phục hơn, so với cuộc cải cách ruộng đất đẫm máu ở Miền Bắc qua các cuộc tố khổ, hành quyết hàng ngàn người, Miền Nam Việt Nam hoàn thành chương trình cải cách điền địa không hề có người nào bị giết hoặc bị sỉ nhục công khai trước đám đông. (trang 553 sách Tuốt Kiếm ...)
__________________
LTC: Ngày 16-3-1970, rốt cuộc, Quốc Hội cũng thông qua Dự luật của Tổng thống Thiệu. Ngày 26-3, tại buổi lễ ban hành Luật Chính Sách “Người Cày Có Ruộng” [ NCCR ] tổ chức trọng thể ở Cần Thơ – tỉnh lỵ tỉnh Phong Dinh, cái rốn của vùng Đồng bằng Nam phần, Tổng thống tự tay ký Đạo luật NCCR. Ông tuyên bố, kể từ đây, ngày 26 tháng 3 hằng năm được coi là ngày Quốc Lễ gọi là Ngày Nông Dân Việt Nam. Chỉ với một nét bút, ông Thiệu đã xóa bỏ mất dạng chế độ tá canh bao năm ám hãm lên một dân tộc mà cơm áo luôn gắn liền với canh điền, ruộng nương. Điều gây ấn tượng hơn nữa là, chẳng hề giống cuộc Cải cách Ruộng đất đẫm máu ở miền Bắc với những trò đấu tố công khai, những màn xử án phường tuồng và rồi là những vụ hành quyết hàng ngàn người, miền Nam đã hoàn thành Chính sách quốc gia mà không mất lấy một mạng người và cũng chẳng một ai bị đem ra hài tội trước đám đông.
George J. Veith: On March 16, 1970, the assembly finally passed Thieu’s legislation. On March 26, he signed the law in a ceremony in Can Tho, the capital of the Delta. Henceforth, he declared, March 26 would be a national holiday called Farmer’s Day. With one stroke of the pen, Thieu had abolished years of traditional land tenancy for a people whose livelihood was tied to the soil. More strikingly, unlike the bloody land reform in North Vietnam, with its public denunciations, show trials and then executions of thousands of people, South Vietnam accomplished its program without one single person being killed or publicly humiliated.
Thôi, tạm trưng thế thôi, vì nhiều quá!
— Mời bạn xem tiếp phần 2 (#2): Nhận Định Vắn Tắt Tổng Quát bản dịch "Tuốt Kiếm..." by Phan Lê Dũng
by Le Tung Chau (LTC), Oct. 27, 2023
Nguyên tác:
Drawn Swords in a Distant Land - South Vietnam’s Shattered Dreams
by George J. Veith
Encounter Books 2021
Post này gồm các phần (#):
#1 Trưng dẫn vài đoạn ngắn đối chiếu giữa PLD, LTC với J. Veith
#2 LTC nhận định vắn tắt tổng quát bản dịch "Tuốt Kiếm...by PLD"
#3 Vì sao tác giả J. Veith đặt tựa sách là Drawn Swords in a Distant Land?
#4 Vài dòng về mối tương giao giữa anh PLD với tôi (LTC)
#5 Nhận xét lời anh PLD góp ý tôi hãy:
a/ tránh dùng chữ Hán Việt;
b/ bỏ hết danh từ ông, cụ ... đứng trước tên riêng của bất cứ người Việt nào trong Sử sách... (chi tiết lời góp ý đó ở #4)
#6 "So sánh & Đối chiếu giữa 2 bản dịch PLD với LTC", bài do bạn đọc Tony SVS gởi đến LTC Library đóng góp Oct. 27, 2023
#7 "Một Vài Suy Nghĩ ... " do bạn đọc Ms. TSM gởi đến LTC Library Mar. 27, 2024
|
![]() |
#1
Phần I
Trưng dẫn
Trong Phần I này, LTC trưng dẫn vài đoạn tạm làm căn cứ nhận xét, mời quý huynh đệ coi qua, LTC lấy ngẫu nhiên, thấy đâu lấy đó không cố ý gì cả ... đưa vào đây (theo thứ tự của anh PLD trước, tới LTC rồi tới George J. Veith).
Phần của anh PLD, tôi copy & paste nguyên xi (từ his PDF format book, đôi khi có dính cả số trang) mọi thứ kể cả dấu phẩy, dấu chấm câu và xuống hàng.
__________
(trang 23, thuộc phần MỞ ĐẦU bản dịch "Tuốt Kiếm..." by Phan Lê Dũng)

PLD: Trong các quốc gia đang phát triển, việc chống đối sự chính đáng của chính phủ thường là thông lệ, chứ không phải ngoại lệ. Vì lẽ đó, người Quốc Gia phải trực diện với vấn đề hiện sinh: Một nền dân chủ đang phát triển và một xã hội mở làm thế nào để đánh bại một kẻ thù đảng trị, khéo léo trong vấn đề xâm nhập, tâm lý, gài gián điệp và vận động chính trị?
LTC: Đành rằng trên nguyên tắc, những bộ máy nhà nước buổi đầu lập quốc phải tranh thủ được tính chính danh, chẳng riêng gì ai, nhưng người Quốc gia phải chạm trán với một nan đề không dứt: làm sao một nền dân chủ mới lớn và một xã hội cởi mở có thể đánh bại một kẻ thù chủ trương độc tài bóp nghẹt, kẻ ấy còn có đủ ngón nghề chui rúc xâm nhập, lũng đoạn tâm lý và chính trị, len lỏi cả vào huyết mạch tình báo của quốc gia?
George J. Veith: Since contested legitimacy is the rule, not the exception, in emerging states, the Nationalists faced an existential question: how can an emerging democracy and an open society defeat a totalitarian enemy, one skilled at infiltration, psychological and political manipulation, and intelligence penetration?
LTC: Thưa quý độc giả,
Nội một đoạn ngắn của trang 23 này thôi cũng đủ để thấy trình độ của PLD kém, tệ như thế nào. Khoan nói toàn đoạn văn, PLD viết với một thứ Việt ngữ gãy vụn, kỳ quái mà quan trọng hơn là ngay vào câu đầu tiên của đoạn này, PLD đã tự chứng tỏ anh ta không hiểu gì về Chính trị học nói chung và trang Sử người Việt Quốc Gia ở miền Nam nói riêng khi dịch câu người ta viết Since contested legitimacy is the rule, not the exception, in emerging states thành Trong các quốc gia đang phát triển, việc chống đối sự chính đáng của chính phủ thường là thông lệ, chứ không phải ngoại lệ.
Và sự không hiểu gì ấy đạt tới đỉnh điểm khi ta đọc tới chỗ câu của Veith the Nationalists faced an existential question bị PLD dịch thành người Quốc Gia phải trực diện với vấn đề hiện sinh. Cái gì thế nhỉ??? existential là hiện sinh ư??? Một cực độ của một đầu óc tệ hại và dốt nát! Vậy mà dám uống thuốc liều làm dịch giả cho quyển Drawn Swords ... này!!!
Đó là chưa kể PLD tự tiện bẻ full paragraph của người ta ra thành các sentences lẻ rời rạc nhau, điều đó đã làm cho ý của nguyên bản bị biến dạng hoàn toàn. Về điểm này, bạn đọc xem dần xuống dưới và các phần khác, LTC sẽ còn đề cập thêm với nhiều chi tiết.
Chương 7
PLD: 07– “CHÚNG TÔI QUÁ CHÁN ĐẢO CHÁNH RỒI.”
● Trở Lại với Sự Cai Trị Dân Sự
Các cuộc biểu tình chống đối hòa hợp với các cuộc đấu đá nội bộ giới quân sự như một bài toán truyền đời không đáp án buộc Khánh phải phục hồi chính sách cai trị dân sự ở Miền Nam Việt Nam. Tám tháng sau đó, giới chính trị dân sự thượng tầng cai trị quốc gia. Nhưng theo bản năng và kinh nghiệm, tướng lãnh vẫn nghi ngờ giới chính khách thường xuyên cãi vã này. Sự nghi ngờ của họ đúng. Một chuỗi chính phủ dân sự đã cho thấy khó thể cai trị hữu hiệu vì không dễ đoàn kết một quốc gia có nhiều khối đối kháng to tiếng, không thỏa hiệp. Cuối cùng, chính phủ dân sự lại bị buộc phải nhường quyền cho quân đội.
Sự gần gũi với giới lãnh đạo đã cho phép Thiệu chứng kiến trực tiếp các cuộc đấu đá chính trị loạn xạ xảy ra. Tuy cương quyết không để có một nhân vật độc tài như Ngô Đình Diệm, thời gian khó khăn này đã khiến Thiệu khẳng định sự khinh miệt sâu xa đối với giới chính khách dân sự Việt Nam. Đây không phải suy nghĩ của riêng Thiệu. Đa số tư lệnh quân đội đều khẳng định với tư cách người đang chiến đấu trong cuộc chiến, họ phải có quyền can thiệp. Họ cho sự can thiệp của họ đặc biệt cần thiết nếu chính phủ thất bại, hoặc áp dụng chính sách đi ngược với lợi ích quốc gia, nhất là đưa quốc gia vào con đường trung lập hoặc chính phủ liên hiệp. Cương quyết không để quốc gia rơi vào hiểm họa Cộng Sản, lúc đầu Thiệu ủng hộ việc quân đội cai trị để bảo vệ và xây dựng đất nước. Tuy vậy, sau khi chứng kiến nỗ lực của Minh rồi tai họa của Khánh, Thiệu bắt đầu bổ túc ý kiến.
Sự bổ túc đó là một thay đổi sâu xa dần dần đưa Việt
GEORGE J. VEITH * 206
Nam vào con đường chính phủ hiến pháp.

___________
LTC: “CHÚNG TÔI ĐÃ CHÁN MỨA ĐẢO CHÍNH”
Chuyển Về Chính Quyền Dân Sự
Hết người biểu tình đến giới quân nhân chỉ chực lật nhau như câu điệp khúc cứ lặp đi lặp lại đến phát nhàm buộc tướng Khánh phải hoàn nguyên về chính quyền dân sự. Trong 8 tháng tiếp theo, những thân hào nhân sĩ thuộc giới dân sự của Sài Gòn đứng ra lo việc nước. Tuy nhiên, bằng vào bẩm chất và kinh nghiệm từng trải, các tướng lãnh vẫn thấp thỏm nghi nan những chính khách háo lý sự này. Các tướng đã nhận định đúng. Các chính phủ dân sự tiếp nối nhau đã chứng tỏ họ không thể điều hành đất nước cho hiệu quả được do tình trạng xứ sở bất lực đến thảm thương không sao thu về một mối đủ thứ khuynh hướng, hội đoàn ồn ào náo nhiệt, và thế là các nhân sĩ buộc phải trao quyền lại cho giới quân nhân.
Nhờ gần cận các Tư lệnh cao cấp, Nguyễn Văn Thiệu có cơ hội mục kích rõ cảnh nội bộ đấu nhau bừa bãi. Tuy quyết ngăn chặn một phó bản độc tài Ngô Đình Diệm, nhưng quãng thời gian đầy khổ tâm day dứt này khiến ông không còn coi trọng chút nào giới chính khách dân sự. Chẳng phải mỗi mình ông xác quyết như thế; hầu hết các cấp Tư lệnh quân đội khẳng định rằng, trong cương vị người đương đầu với chiến cuộc, họ có quyền can thiệp nếu chính phủ không đủ hiệu năng hoặc đang thực thi các kế sách mà họ coi là phương hại đến tiền đồ quốc gia, nhất là chuyện trung lập hoặc liên hiệp. Lòng tràn đầy quyết tâm cứu nước thoát họa Cộng sản, ban đầu ông Thiệu đã ủng hộ lập trường cai trị bằng một chính quyền quân nhân để vừa phòng ngự vừa kiến thiết quốc gia. Tuy nhiên, sau khi chứng kiến công cuộc của tướng Minh và tiếp đó là thảm họa của tướng Khánh, ông Thiệu bắt đầu điều chỉnh lại quan điểm, một sửa đổi sâu xa mà nhiên hậu sẽ đưa Nam Việt Nam vào lộ trình hình thành một chính phủ hợp hiến.
George J. Veith:
“WE ARE FED UP WITH COUPS”
The Return to Civilian Rule
Ahoary combination of protestors and military in-fighting forced Khanh to restore civilian rule to South Vietnam. For the next eight months, Saigon’s civilian political elite governed the country. Yet by instinct and experience, the generals remained deeply suspicious of these bickering politicians. They were right. A succession of civilian governments would prove unable to govern the country effectively due to the country’s catastrophic inability to unite its many clamorous blocs, and they were forced to return power to the military.
Nguyen Van Thieu’s proximity to the leadership allowed him to witness firsthand the tumultuous political infighting that occurred. While determined to prevent another dictatorial ruler like Ngo Dinh Diem, this tormented time confirmed his deep disdain for Vietnamese civilian politicians. He was not alone in this belief; most military commanders insisted that, as the men fighting the war, they had the right to intercede if the government was failing or was implementing policies they viewed as inimical to the national interest, particularly neutralism or a coalition. Intensely determined to save his country from the Communist peril, he had initially supported military rule to protect and build the country. However, after witnessing Minh’s efforts and then the Khanh disaster, Thieu was beginning to modify his opinion, a profound change that would eventually set South Vietnam on the path to a constitutional government.
PLD: 1964 là năm nhiều biến động nhất trong lịch sử Miền Nam Việt Nam suốt 10 năm từ đó về trước, khi Diệm mới bắt đầu nắm quyền. Bị xâu xé vì tôn giáo, đối kháng giữa các miền, các tư tưởng xã hội đối lập, khung cảnh chính trị biến đổi liên tục của MNVN đã cản trở mọi nỗ lực tạo dựng một chính phủ ổn định. Khung cảnh Miền Nam lúc này được Taylor tóm tắt thật hoàn hảo:
“Nếu Diệm không bị lật đổ, và không có kinh nghiệm của những tháng sau đảo chánh, tôi nghĩ chẳng ai có thể hình dung nổi các tác lực chia rẽ chính trị đã bị sự cai trị sắt thép của ông kềm hãm… Ít nhất, lúc này chúng ta đã hiểu được nguyên nhân chính góp phần tạo ra sự biến động khiến xã hội Việt Nam chao đảo như vấn đề bè đảng kinh niên, vấn đề nghi ngờ và mất tin tưởng giữa hai giới quân sự – dân sự, thiếu động lực và tinh thần quốc gia, thiếu liên kết trong cấu trúc xã hội, thiếu kinh nghiệm điều hành chính phủ. Đây là các yếu tố lịch sử xuất phát từ đặc tính và truyền thống quốc gia. Các yếu tố này chỉ có thể thay đổi trong một thời gian dài. Một số người Mỹ có thể có vài ảnh hưởng hữu hiệu nhỏ nhoi nào đó. Nhưng nói chung, người Mỹ chẳng thể tạo ra các thay đổi căn cốt trong một thời gian nhất định.” (285)
Bất kể các biến động này, cơn địa chấn chính trị của Miền Nam Việt Nam vẫn còn lâu mới kết thúc. (trang 215 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Trang sử Nam Việt Nam tính từ khi ông Diệm lên nắm quyền 10 năm trước, năm 1964 là năm tán loạn nhất. Bị biết bao luồng xung đột tôn giáo, óc bảo thủ địa phương và đoàn hội đảng phái hết lớp này đến lớp khác phá bĩnh, hiện trạng chính trị cứ xáo động không yên của Nam Việt Nam như thế đã ngăn trở mọi thiện chí định hình một chính phủ ổn định. Đại sứ Taylor đã tóm gọn trọn vẹn tình cảnh ấy như sau:
Đợi khi ông Diệm bị hạ bệ xong và những ứng nghiệm thực chứng rút ra được qua các diễn biến của nhiều tháng tiếp theo, tôi tự hỏi liệu có còn ai thấy cái gọi là quy mô bề thế của các lực lượng chính trị ly tán vốn bị bàn tay sắt của ông Diệm bóp chặt…là đáng tán dương nữa hay không. Ít nhất, giờ đây ta đã biết được đâu là nhân tố căn cơ phải chịu tội trước cảnh hỗn loạn này — nào là óc bè phái thâm căn cố đế, hai giới dân sự-quân nhân luôn ngờ vực nhau chẳng chịu tin nhau, thiếu động lực và tinh thần quốc gia, cấu trúc xã hội thiếu gắn bó, chính phủ thiếu kinh nghiệm điều hành. Đây là những nhân tố thoát thai từ quá trình lịch sử nay mọc ra đi chệch khỏi phẩm tính và truyền thống dân tộc, để thay đổi được điều đó thì cần phải trải một quá trình về lâu về dài. Lẽ nào có một giống người Mỹ nào khác ở ngoài mà lay động được người trong cuộc cho hữu hiệu hơn chăng mà cứ nói chung chung rằng sao người Mỹ chúng tôi không chịu thay đổi họ bằng mọi biện pháp căn cơ nào qua mọi lúc mọi thời khả dĩ nào được chứ!.
Tình hình xáo trộn rối ren đến thế rồi mà những cơn rung chấn chính trị của Nam Việt Nam chưa phải đã hết.
George J. Veith: 1964 had been the most tumultuous year in South Vietnam’s history since the ascent of Diem ten years earlier. Marred by religious, regional, and social crosscurrents, South Vietnam’s fluid political scene impeded efforts to form a stable government. Taylor summed it up perfectly:
Until the fall of Diem and the experience gained from the events of the following months, I doubt that anyone appreciated the magnitude of the centrifugal political forces which had been kept under control by his iron rule … At least we know now what are the basic factors responsible for this turmoil—chronic factionalism, civilian-military suspicion and distrust, absence of national spirit and motivation, lack of cohesion in the social structure, lack of experience in the conduct of government. These are historical factors growing out of national characteristics and traditions, susceptible to change only over the long run. Perhaps other Americans might marginally influence them more effectively but generally speaking we Americans are not going to change them in any fundamental way in any measurable time.11
Despite this turmoil, South Vietnam’s political tremors were far from over.
PLD: Thủ tướng Bắc Việt phản ứng bằng cách đề nghị Mỹ rút
232 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
khỏi Việt Nam, đề nghị hai phe không tham gia mọi quan hệ quân sự đồng minh hoặc cho phép lập các căn cứ quân sự ngoại quốc trong lãnh thổ của họ. Vấn đề Việt Nam sẽ được chính phủ Việt Nam và MTGP giải quyết không có sự can thiệp của bên ngoài. Căn bản là Hà Nội muốn người Mỹ rút lui trước khi đàm phán có thể khởi đầu, trong khi Sài Gòn muốn Cộng Sản phải rút khỏi Miền Nam Việt Nam trước.
Đây là một thế bí hoàn hảo. (trang 232 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Thủ tướng Bắc Việt Phạm Văn Đồng đáp lại bằng đề nghị Hoa Kỳ rút khỏi Việt Nam, rằng hai miền Nam Bắc phải tự chế gia nhập các liên minh quân sự hoặc cho phép đặt căn cứ quân sự của ngoại quốc trên đất mình, và rằng tình hình Nam Việt Nam là do NLF và Chính phủ Nam Việt Nam giải quyết với nhau mà không có can thiệp từ bên ngoài. Thực chất thì Hà Nội muốn người Mỹ rút ra trước khi các cuộc thương thuyết có thể bắt đầu, còn Sài Gòn đòi Cộng sản phải triệt thoái hết quân khỏi VNCH trước khi tiến trình điều đình có thể khởi sự. Thiết tưởng không còn gì bế tắc hơn.
George J. Veith: DRV Prime Minister Pham Van Dong responded by proposing that the U.S. withdraw from Vietnam, that both sides refrain from joining military alliances or allowing foreign military bases on their soil, and that the situation in South Vietnam be resolved between the NLF and the GVN without outside interference. Basically, Hanoi wanted the Americans out before negotiations could begin, while Saigon wanted the Communists removed from South Vietnam before talks could commence. It was a perfect stalemate.
Chương 8
PLD: Đại sứ Maxwell Taylor tổng kết những khó khăn nội bộ khổng lồ của Kỳ:
“Các hiềm khích chia rẽ tôn giáo và các miền không hề thay đổi. Sự kiện này vẫn là một phần đời sống đối với chính phủ Miền Nam Việt Nam lúc này như từng là một phần đời sống của tất cả các chính phủ trước. Giờ đây… chính phủ này bắt đầu với người Công Giáo có khuynh hướng chống Phật Giáo, có khuynh hướng tuy chống Thiệu nhưng ủng hộ người Nam và có thể chống bất cứ thứ gì ngoại trừ một chính phủ người Nam thuần túy. Những người ôn hòa theo Trí Quang ủng hộ chính phủ; các chính khách Sài Gòn chống lại như chống lại bất kỳ chính phủ nào loại bỏ không cho họ tham gia chính quyền.”
(trang 245 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Đại sứ Maxwell Taylor tóm lược những gay cấn nội tại thật là dễ sợ của chính phủ Nguyễn Cao Kỳ:
Căn bản thì những đối kháng và chia rẽ về tôn giáo và địa phương vẫn chẳng thay đổi gì và làm thành một thứ nợ đời cho Chính phủ hiện giờ cũng như mọi Chính phủ nào khác. Hiện tại… Chính phủ này nhập cuộc với hành trang trên vai gồm: người Công giáo thì thiên về chống, [Phật giáo] thì theo (mặc dù chống Thiệu); [người Nam] thì đã hẳn cái gì họ cũng chống trừ chuyện phải là thành phần chính phủ [Nam] rặt, số đứng ở cửa giữa (theo Trí Quang) thì theo; Giới chính khách Sài Gòn thì chống (vì họ chống bất kỳ chính phủ nào đẩy họ ra khỏi quyền lực).
George J. Veith: Ambassador Maxwell Taylor summed up Ky’s formidable internal challenges: basic religious and regional antagonisms and divisions remain unchanged and constitute facts of life for this GVN as for any other. At present … this government starts with Catholics predisposed against, [Buddhists] in favor (though opposed to Thieu); [Southerners] probably against anything but pure [southern] government, Centrists (following Tri Quang) in favor; Saigon politicians against (as they are against any government that excludes them from power)
Chương 12
PLD: 12 – “TỪ GIỜ PHÚT NHẬM CHỨC,
TÔI LÀ NGƯỜI CỦA ĐỒNG BÀO.”
● Sự Ra Đời của Nền Đệ Nhị Cộng Hòa
Cuộc bầu cử tháng 9-1967 đánh dấu bước ngoặt của MNVN vì đây chính là cuộc bầu cử hoàn thành quá trình chuyển đổi MNVN từ một chính thể quân chủ sang chính thể dân chủ. Như các quá trình tương tự, quá trình chuyển đổi ở MNVN phải đương đầu với thách thức từ nhiều nhóm quyền lực. Những thách thức này xém phá hỏng toàn thể quá trình chuyển đổi ở MNVN. Dù đối kháng cá nhân ngày càng tăng, Thiệu và Kỳ một lần nữa lèo lái quốc gia qua nhiều khó khăn trong giai đoạn khai sinh nền Đệ Nhị Cộng Hòa. Những giây phút đầu của nền Đệ Nhị Cộng Hòa không hề cho họ có giây phút nghỉ ngơi. Cá tính cẩn thận, cân nhắc, thiếu bạo dạn của Thiệu khiến cả Mỹ lẫn giới quân sự Việt Nam đều không hài lòng. Thiệu muốn thong thả chuẩn bị, nhưng người Mỹ thúc bách ông phải hành động nhanh. Nhiều người muốn ông biểu hiện sự lãnh đạo mạnh mẽ, Hội Đồng Quân Sự theo dõi mọi hành động của ông. Chẳng phe nào hoàn toàn thỏa mãn. (trang 361 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: “KỂ TỪ GIÂY PHÚT NHẬM CHỨC NÀY, TÔI THUỘC VỀ QUỐC DÂN”
Buổi Chào Đời Nền Đệ Nhị Cộng Hoà
Cuộc bầu cử tháng 9-1967 là một bước ngoặt trọng đại đánh dấu Việt Nam Cộng Hoà hoàn tất cuộc chuyển mình từ chế độ quân nhân sang chế độ dân chủ. Bao giờ cũng vậy, một bước chuyển đổi đột ngột thì thường dễ bị đủ thứ thế lực khác chi phối đến độ gần như muốn xô lệch đi cả một tiến trình. Ấy vậy nhưng bất kể gặp không ít phần tử đối lập, một lần nữa nhị vị Thiệu - Kỳ lại dìu đất nước vượt cạn cho nền Đệ nhị Cộng Hoà chào đời. Tuy vậy, nhị vị cũng không được chút nào trì hoãn đại lễ nhậm chức Tổng Thống Đệ nhị Cộng Hoà. Tính cách của tướng Thiệu là thận trọng và bàn bạc kỹ lưỡng hơn là đánh bạo làm càn, đã khiến cả Hoa Kỳ lẫn giới quân nhân của ông không ít bực mình. Ông Thiệu thì muốn được rộng giờ để chuẩn bị cho chu đáo, còn người Mỹ thì hối ông phải làm liền. Tuy ai cũng muốn ông phải dốc toàn tâm toàn ý vào cương vị lãnh đạo mới, nhưng Hội đồng Quân Lực vẫn ngóng theo mọi hành động của ông. Chẳng có ai vui sướng gì.
George J. Veith: “FROM THE MOMENT I TAKE OFFICE, I BELONG TO YOU”
Birth of the Second Republic
The election of September 1967 marked a watershed moment for South Vietnam as it completed the transition from a military regime to a democracy. As is often the case, the switch was met with challenges from various power groups that came close to derailing the entire process. Yet despite their growing personal antagonism, Thieu and Ky once again shepherded their country through its birthing pains. The inauguration of the Second Republic, however, brought them no respite. Thieu’s personality, cautious and deliberative rather than bold, led to disgruntlement from both the U.S. and his own military. Thieu wanted to take his time and prepare, while the Americans pressed him hard to speed up the pace. Although many wanted him to exert strong leadership, the Military Council was watching his every move. No one would be happy.
PLD: Thiệu khôn ngoan nói với giới truyền thông đây là vấn đề tôn giáo, không phải chính trị, nhưng ông vui lòng bàn
376 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
luận với họ. Ông cũng khéo léo vận động sau hậu trường, phần lớn là áp lực quốc hội chấp thuận các ứng cử viên Ấn Quang trước đây không được vào Thượng Viện, được gia nhập Hạ Viện. Không gây được chú ý từ dân chúng, sau hai tuần, số người chống đối chỉ còn dưới 100. Sự tự kềm chế của Thiệu đã phá vỡ nỗ lực biến cuộc biểu tình nhỏ thành cuộc hô hào chống chính phủ lớn của Trí Quang.
Thay vì đàn áp, Thiệu hứa sẽ xét lại hiến chương, nếu Trí Quang chấm dứt biểu tình. Ngày 10-10, vị sư khích động chấm dứt biểu tình đơn lẻ và trở về chùa Ấn Quang. Thời gian ngắn sau đó, Tâm Châu tuyên bố đình chỉ hiến chương cho đến khi có hiến chương mới. Thiệu đã khéo léo không để một tình hình tế nhị biến thành tệ hại hơn. Ông cũng khôn khéo cho thấy vị sư khích động một thời uy quyền tột đỉnh đã hết thời. Trí Quang sẽ không bao giờ xuất hiện trong các cuộc xuống đường nữa (trang 376 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Ông Thiệu rất khéo nói với báo chí rằng đây là một sự vụ thuần tôn giáo chứ chẳng phải chính trị, tuy vậy ông sẵn sàng bàn thảo với cả hai phe Phật giáo. Ông cũng khéo điều động đằng sau hậu trường, đánh trúng tim đen của phe Ấn Quang bằng cách gây áp lực với Quốc Hội phải chấp đơn ứng cử vào Hạ Nghị Viện của các ứng cử viên phe Ấn Quang mà trong kỳ bầu cử Thượng Viện đã bị bác. Đoàn biểu tình ngồi chẳng được công chúng hưởng ứng hay ngó ngàng gì tới, thế là trong vòng 2 tuần, đoàn teo dần chỉ còn chưa đầy 100 người. Nhờ tướng Thiệu biết kềm chế cho nên đã dập tắt ý định của Trí Quang biến cuộc biểu tình nhỏ thành cuộc biểu tình quy mô chống chính phủ. Đã vậy, ông còn hứa rằng nếu Trí Quang từ bỏ chuyện biểu tình đi, thì ông sẽ tái cứu xét vụ Hiến Chương. Đến ngày 10 tháng 10, ông sân tăng này đành rút bỏ phiên tranh đấu cô độc và quay về chùa Ấn Quang. Ngay tiếp đó, Tâm Châu [ trong nguyên bản Anh văn ghi nhầm là Tri Châu ] ra thông cáo tạm ngưng áp dụng Hiến Chương tu chính trong khi chờ có một bản Hiến Chương mới khác. Tướng Thiệu đã rất khéo giữ cho tình hình bất ổn không leo thang và qua đó đã chứng tỏ rằng một Trí Quang hùng hổ ngày nào nay chỉ còn là một tay kiếm khách bị phế bỏ võ công. Ông ta sẽ chẳng bao giờ còn vác mặt xuống đường được nữa.
George J. Veith: Thieu smartly told the press that this was a religious question, not a political one, but he was willing to discuss it with them. He was also adroitly maneuvering behind the scenes, mainly by pressuring the assembly to approve the same An Quang candidates for the Lower House that it had earlier disapproved for the Senate race. Ignored by the public, within two weeks, the number of protestors had dwindled to less than a hundred. Thieu’s restraint had squelched Tri Quang’s effort to turn a small demonstration into a large, anti-government rally. Instead, he promised that if Tri Quang abandoned the protest, Thieu would reconsider the charter. On October 10, the fiery monk vacated his lonely watch and went back to the An Quang Pagoda. Shortly thereafter, Tri Chau issued a statement declaring the charter suspended until a new one could be created. Thieu had skillfully kept a volatile situation from escalating and had demonstrated that the once-mighty Thich Tri Quang was a spent force. He would never again appear on the streets.
PLD: Gần đến ngày bầu cử, nhiều quan sát viên kết luận Thiệu-Kỳ sẽ thắng, nhưng với 10 đối thủ dân sự, đa số tin lá phiếu quân đội sẽ thắng với ít hơn 40% tổng số phiếu. Cuối tháng 8, số phiếu của Phan Khắc Sửu lên hạng nhì. Ông được người hiếu chiến Phật Giáo ủng hộ ở miền Trung khi tuyên bố tướng lưu vong Nguyễn Chánh Thi ủng hộ ông. Trong khi đó, số phiếu của Hương tụt xuống hàng ba, tuy Dương Văn Minh và bà quả phụ Trần Văn Văn đều tuyên bố ủng hộ ông.
364 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
___________
LTC: Khi ngày bầu cử gần kề, giới quan sát đồng thanh cho rằng liên danh Thiệu - Kỳ sẽ thắng, nhưng trước cả chục liên danh dân sự đối thủ, phần lớn người ta tin rằng liên danh quân nhân này sẽ đắc cử với chưa đến 40% tổng số phiếu bầu. Đến cuối tháng 8, liên danh Phan Khắc Sửu leo lên hàng nhì. Ông Sửu đã thu hút được cử tri ở vùng địa đầu giới tuyến trong hàng ngũ Tranh đấu Phật giáo khi tuyên bố rằng Trung tướng lưu vong Nguyễn Chánh Thi đang hậu thuẫn ông. Cụ Hương thì tụt xuống hàng ba, mặc dù cụ được Tướng Dương Văn Minh và bà quả phụ Chủ tịch Văn phòng Thường Trực Quốc hội bị ám sát Trần Văn Văn đồng thanh ủng hộ.
George J. Veith:As election day neared, many observers concluded that Thieu-Ky would win, but with ten civilian opponents, most believed the military ticket would win with less than 40 percent of the total. By late August, Phan Khac Suu had pulled into second place. He had gained traction in northern South Vietnam among the militant Buddhists by claiming that exiled Lieutenant General Nguyen Chanh Thi was supporting him. Huong had slipped to third place, even though General Minh and the widow of assassinated Assembly leader Tran Van Van had both announced their support.
PLD: Thiệu và Kỳ được ủng hộ ở cao nguyên, một phần vùng đồng bằng Cửu Long và các tỉnh ven biển ở trung tâm MNVN. Một số người tố cáo các tướng đã dùng xe nhà binh chở dân Thượng đến nơi bỏ phiếu để buộc dân Thượng bầu cho họ. Nhưng đây là cách duy nhất để người Thượng có thể đến nơi bỏ phiếu. Hơn nữa, chính phủ không cần bắt dân Thượng bầu cho Thiệu và Kỳ. Nỗ lực của họ trong việc thông qua sắc luật Statut Particulier giúp người Thượng và diễn văn ký sắc luật đó của Thiệu trong cơn mưa bão ở Ban Mê Thuột ngày 29-8 trước hàng ngàn người Thượng đã khiến dân Thượng hoàn toàn hậu thuẫn họ.
368 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
___________
LTC: Hai ông Thiệu - Kỳ dẫn đầu ở Cao Nguyên Trung phần, các tỉnh duyên hải miền Trung và một phần của Miền Tây Nam Phần. Có người cáo buộc hai vị tướng đã ép người Thượng bỏ phiếu cho mình bằng cách dùng xe nhà binh chở họ đến các phòng đầu phiếu, nhưng với cử tri ở các buôn làng xa xôi hẻo lánh thì đó là phương tiện duy nhất để đến được các phòng phiếu chứ đâu còn cách nào khác. Hơn nữa, Chính phủ không việc gì phải bắt ép đồng bào miền sơn cước bỏ phiếu cho liên danh Thiệu - Kỳ. Chính thiện chí của nhị vị thông qua Sắc Luật Quy Chế Riêng ấn định quyền lợi đặc biệt dành cho đồng bào sắc tộc Thượng cùng với bài diễn văn cam kết của tướng Thiệu dưới trời mưa giá rét ở thành phố tỉnh lỵ Ban Mê Thuột trước hàng ngàn đồng bào Thượng hôm 29 tháng 8 đã thâu được sự ủng hộ của đồng bào.
George J. Veith: Thieu and Ky ran well in the Central Highlands, parts of the Delta, and the coastal provinces of central South Vietnam. Some accused the generals of having forced the Montagnards to vote for them by using army trucks to bus them to the polls, but that was the only means for the far-flung tribesmen to reach the voting booths. Plus, the government did not have to force the hill people to vote for Thieu and Ky. Their efforts in passing the Statut Particulier and Thieu’s signing speech in a driving rainstorm in the city of Ban Me Thuot on August 29 in front of several thousand Montagnards sealed their support.
PLD: Việc người dân Việt “đòi hỏi hòa bình” chỉ là ảo ảnh. Dân chúng dù hiển nhiên mệt mỏi vì chiến tranh, khi xem xét cuộc bầu cử 1967 học giả Allan Goodman kết luận “mức “đòi hỏi” đó chỉ giới hạn vì 82%…bỏ phiếu cho các ứng cử viên chỉ coi hòa bình như khẩu hiệu suông. Nỗi lo sâu xa của các ứng cử viên là đất nước sẽ vào tay Cộng Sản nếu đàm phán hòa bình vội vã, hoặc chỉ do áp lực Mỹ.” (trang 369 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Còn chuyện “Ý chí hòa bình” cũng là một thứ lý lẽ viễn vông. Đúng là toàn dân đã quá chán ngán vì chiến tranh, nhưng học giả Allan Goodman đã khảo sát kỹ cuộc tuyển cử năm 1967 và đi đến kết luận rằng “tính cách trọng yếu của một thứ 'Ý chí' như vậy chả đáng là bao khi có tới 82% cử tri đi bầu ... bỏ phiếu cho những ứng cử viên không chỉ lấy chuyện hòa bình như một khẩu hiệu tranh cử cho có lệ và dồn phiếu cho những ai bày tỏ nỗi lo tâm phúc rằng một thứ hòa bình được rêu rao quá vội vã hoặc hòa bình mà do người Mỹ áp đặt lên Chính phủ rốt cuộc sẽ dẫn đến việc đem dâng đất nước cho Cộng sản.”
George J. Veith: The “mandate for peace” was also an illusion. While the population was certainly war-weary, scholar Allan Goodman examined the 1967 election and concluded that “the magnitude of such a ‘mandate’ was limited since eighty-two percent … cast ballots for candidates who did not make peace more than a perfunctory campaign slogan and who expressed serious concern that a peace too hastily declared or one into which the Americans pressured the government would result in the takeover of the country by the Communists.”
PLD: Huy nói Sửu và Hương “đã liên lạc với chúng tôi để xin ủng hộ… cả hai đều không bàn về chính sách, chương trình nếu họ đắc cử. Ứng cử viên duy nhất với một chương trình chuẩn xác chính phủ có thể áp dụng là Dzu.”(514) Đảng Tân Đại Việt muốn hậu thuẫn ứng cử viên dân sự người Nam. Cả Hương lẫn Sửu là người Nam lại đều là người thành thị trong giai cấp thượng tầng được Pháp huấn luyện. Đã từ lâu, cả hai đều xa rời giới công nhân, nông dân. Do đó, Tân Đại Việt đã ủng hộ Dzu. Sự hậu thuẫn này chỉ đơn thuần vì tiện lợi chứ không vì hài hòa chính trị. (trang 370 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Nguyễn Ngọc Huy nói rằng mặc dù hai cụ Sửu và Hương “đã bắt liên lạc với chúng tôi về chuyện hỗ trợ… nhưng chẳng ai bàn gì với chúng tôi về chính sách và chương trình hành động của chính phủ trong trường hợp họ đắc cử. Ứng cử viên duy nhất có chương trình chính phủ rạch ròi đâu ra đấy là ông [Dzu].” Tân Đại Việt thì có ý muốn tiếp trợ cho một nhân vật dân sự gốc Nam, nhưng vì hai cụ Hương và Sửu đều là những nhân sĩ - thị dân xuất thân từ nền học vấn của Pháp, suốt bấy lâu nay đã không còn mối liên lạc gì với cả hai giới thôn dân cũng như giới cần lao, nên Tân Đại Việt bèn quay sang ông Dzu cho xong chứ không hẳn là do ăn ý về chính trị.
George J. Veith: Huy states that although Suu and Huong “had contacted us for support … none discussed with us his policy and program of government in case of success. The only candidate with a precise program of government was [Dzu].”9 The Tan Dai Viets wanted to back a southern-born civilian, but since Huong and Suu were urban French-trained elites long out of touch with both the rural and working classes, the TDV turned to Dzu out of convenience, not political harmony
PLD: Cuộc bầu cử 1967 biểu hiện 2 xu hướng chính.
Thứ nhất, chia rẽ đã xâu xé xã hội MNVN đang mất dần ảnh hưởng. Không một miền, một tôn giáo hoặc một nhóm
372 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
sắc tộc nào cùng bầu cho một lá phiếu. Số phiếu của mọi nhóm đều chia cho nhiều ứng cử viên tổng thống khác nhau. Trừ Tân Đại Việt của Nguyễn Ngọc Huy mới xuất hiện trở lại, các đảng chính trị cũ chỉ còn là những tổ chức tàn dư. Tuy chủ nghĩa địa phương còn quan trọng, chia rẽ vùng, miền nổi bật đang mờ dần. Về mặt xã hội, quan niệm cai trị từ đỉnh xuống kiểu — quan lại, quân sự hoặc tương tự — đã bị đè bẹp. Hào quang bất khả chỉ trích của giới cầm quyền khi trước đã bị các gấu ó, chỉ trích dữ dội lẫn nhau từ các ứng cử viên phá hủy. Hình ảnh thanh liêm, đạo đức của giới cầm quyền đã lui vào quá khứ. Nông dân hoàn toàn bị gạt khỏi chính trị, giờ đây ít nhất cũng có khái niệm mù mờ rằng giới lãnh đạo phải giải thích trách nhiệm với họ.
___________
LTC: Cuộc tuyển cử năm 1967 cho thấy hai xu thế lớn. Thứ nhất, những mối chia rẽ đến khổ đã lâu trong lòng xã hội miền Nam đang dần dà chẳng còn khuấy động được là bao. Không có cái cảnh các tập hợp cử tri thuộc địa phương, tôn giáo và sắc tộc dồn phiếu vô một chỗ cho phe mình; mà tất cả chia phiếu ra bầu cho các ứng cử viên Tổng thống khác nhau theo tuỳ chọn khác nhau. Ngoại trừ đảng Tân Đại Việt đang trỗi dậy của Nguyễn Ngọc Huy, còn lại các chính đảng già nua cổ lỗ bỗng phơi ra tình trạng teo tóp, thoái trào của họ. Óc tị hiềm địa phương vẫn còn góp mặt đáng kể nhưng tình trạng chia rẽ gắt gao như trước cũng đang tan dần. Về mặt xã hội, quan niệm chính trị cai quản chỉ huy từ trên xuống – theo kiểu quan lại, quân phiệt, hay các kiểu nào khác - đã hoàn toàn bị dẹp qua một bên. Cái lối các ứng cử viên thường chỉ trích nhau gay gắt đương khi chiến dịch tranh cử đã phá luôn cái khoảng biên địa cấm kỵ của kẻ đương quyền, đưa cái hình ảnh giới quan quyền cai trị lúc nào cũng đạo cao đức trọng xếp xó luôn vào dĩ vãng. Tầng lớp nông dân, vốn trước đây không màng tới chính trị, thì bây giờ ít nhất họ cũng hiểu được lờ mờ rằng giới chính trị gia thượng tầng phải có trách nhiệm với họ.
George J. Veith: The 1967 election showed two major trends. First, the divisions long bedeviling South Vietnamese society were slowly losing their influence. None of the established regional, religious, and ethnic groups voted in unison; all split their votes among the various presidential candidates. Other than Huy’s resurgent Tan Dai Viets, the old political parties were exposed for the rump organizations they were. Regionalism continued to play a significant role, but its sharp divides were slowly dissipating. Socially, the concept of top-down political control—mandarin, military, or otherwise—was roundly quashed. The candidates’ often severe criticism of each other destroyed the aura of an untouchable ruling authority, consigning to the past the image of the virtuous mandarin governor. The peasants, who had formerly kept out of politics, now at least vaguely understood that the political leadership was accountable to them.
PLD: Thứ hai, cuộc bầu cử cho thấy rõ nếu chỉ dựa vào bản sắc một nhóm thì chẳng thể đạt sự đồng thuận của quốc gia. Các nhóm như Phật Giáo hiếu chiến hoặc Công Giáo cực đoan đã thoái hóa thành nhóm chống đối chỉ duy nhất một vấn đề riêng. Ảnh hưởng của nhóm suy giảm. Ứng cử viên chỉ dựa đơn thuần vào tiếng tăm cá nhân để thắng cử, như Trần Văn Hương cũng chẳng thành công. Để đạt thành quả như đa số phiếu hoặc lôi cuốn được quốc gia, các ứng cử viên tương lai cần vượt trên nhãn hiệu tôn giáo, hoặc vùng, miền. Điểm mấu chốt để thắng cử trong tương lai là tìm cách tập hợp để có một nhóm liên hiệp gồm nhiều nhóm tranh đấu cho các quyền lợi khác biệt.
Do đó, cuộc bầu cử 1967 đã phá tan sự nghiệp của các chính khách truyền thống lâu đời như Phan Khắc Sửu. Với cương vị chính khách thâm niên được trọng vọng, Sửu còn một ít ảnh hưởng với Thiệu. Nhưng ngoài ảnh hưởng không đáng kể đó, Sửu chỉ là đại biểu của nhóm chính khách lỗi thời, những vị quan Khổng Giáo đã được huấn luyện để cai trị. Cuộc bầu cử 1967 là nỗ lực cuối của Sửu. (trang 372 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Thứ nhì, cuộc bầu cử đã quá sức hào phóng mà hiển bày một điều rằng, nếu cứ khư khư cố thủ óc bè phái thì không làm sao quốc gia đạt cho được đồng tâm nhất trí. Các phe cánh như Tranh đấu Phật giáo hoặc Công giáo cực đoan đã xẹp xuống thành đoàn lũ phản kháng đơn tuyến mà ưu thế thống lĩnh của họ cũng bị thu nhỏ lại. Cũng không luôn chuyện ứng cử viên chỉ trông mong vào có mỗi danh tiếng để chiếm được cảm tình của số đông như trường hợp cụ Hương chẳng hạn. Để đạt được một điều gì cho thiết cận với đa số cử tri đi bầu hoặc có tầm vận động rộng rãi trên toàn quốc, các ứng cử viên trong mai hậu cần phải vượt thoát lớp vỏ mang chiêu bài tôn giáo và địa phương tính. Cái then máy cho những lần đắc cử trong mai hậu cũng chẳng khác nào tính cách của một hòn sỏi lăn cuốn quanh mình nó các phe phái dị biệt về quyền lợi kết thành một liên minh cho cùng một thắng lợi chung. Vì lẽ đó mà cuộc bầu cử đã làm tiêu ma sự nghiệp của những hình tượng chính trị gia thâm niên như Phan Khắc Sửu chẳng hạn. Nếu một mặt ông vẫn còn giữ được ít nhiều ảnh hưởng như là một vị trưởng lão khả kính với ông Thiệu, thì mặt khác ông cũng là hình ảnh đặc trưng cho một nòi nhân sĩ đang trên chặng đào thải chót, một lớp quan lại Khổng Nho được huấn thụ cái sở học cai trị. Cuộc bầu cử là lần chúc phúc cuối cùng của cụ Sửu.
George J. Veith: Second, the election amply displayed the inability of group identity to achieve national consensus. Factions such as the militant Buddhists or hardline Catholics had devolved into single-issue protest cliques whose sway had diminished. Nor could candidates like Huong count on reputation alone to win a plurality. To achieve something close to a majority vote or broad national appeal, future candidates would have to transcend religious and regional labels. The key to future electoral victories would be to cobble together a winning coalition from the various interest groups. Thus, the election killed the career of long-established political figures like Phan Khac Suu. While he retained some influence with Thieu as a respected elder, he represented a dying breed, the Confucian mandarin trained to rule. The election was Suu’s last hurrah.
Chương 16
PLD: Với Thiệu, điều đó có nghĩa là giới hạn MNVN bàn luận về hòa bình, thỏa hiệp chính trị và bất đồng ý kiến. Người Tây Phương chỉ trích cho Thiệu không có khả năng phân biệt giữa chống đối và ly khai. Họ cho hành động của Thiệu là đàn áp tự do ngôn luận. Nhiều người nói nếu bảo Sài Gòn là chế độ dân chủ, thì sự độc đoán của Thiệu quả là sự mỉa mai. Mặt khác, một số khác lại cho khi trực diện với các cuộc nổi loạn, một chính phủ đã được bầu ra, có nhiệm vụ bảo vệ chính mình. Việc tự bảo vệ đó cho phép chính phủ vận động hoặc xử dụng khủng bố để duy trì quyền lực. Rủi thay, mô tả đơn giản về các biến cố phức tạp chỉ khuấy đục thêm vấn đề, nhất là khi cả hai quan điểm đều có phần đúng. Khi chính phủ VN đưa ra chứng cớ về hoạt động của Cộng Sản, chỉ có rất ít người tin. Sài Gòn vô phương tránh né bị kết án. Nếu không bị kết án vì to tiếng hô hoán các việc không có thực thì cũng bị kết án vì chẳng ai chấp nhận bất cứ sự giải thích nào được Sài Gòn đưa ra. (trang 492 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Với ông Thiệu, điều đó có nghĩa là những kẻ lắm mồm về hòa bình, về thỏa ước thoả hiệp chính trị phải im bớt lại và thành phần đối lập phải bị đẩy vô ngõ hẹp. Còn giọng điệu bên Tây phương chỉ trích ông cứ tưởng rằng ông không có khả năng phân biệt đâu là đối lập đâu là xách động bạo loạn và vì thế họ coi các việc ông làm là đàn áp tự do ngôn luận. Nhiều người một mực bảo rằng chế độ độc tài Nguyễn Văn Thiệu đã nhạo báng luận điểm cho rằng VNCH là một nước dân chủ, còn nhiều người khác khẳng định một chính phủ dân cử có quyền tự vệ chính đáng đối trước mưu đồ dấy loạn bằng trò khủng bố và lũng đoạn phá hoại để soán đoạt. Tiếc là, mô tả cái hồ nước tích tụ lắm sự chuyện phức tạp rắc rối mà bằng có mấy lời lẽ đơn giản như thế này thì cầm bằng chỉ khuấy đục nước lên thôi, nhất là khi cả hai dòng quan niệm kia đều chứa đựng ít nhiều yếu tố sự thật. Ấy vậy chứ khi VNCH trưng ra bằng chứng về bàn tay hoạt động ngầm của Cộng sản thì lại không mấy người tin mới thật là lạ. VNCH đến chết khổ nếu không vì bọn chuyên nghề la làng ăn vạ thì cũng vì bọn nhắm mắt bịt tai chối bỏ mọi lời giải thích.
George J. Veith: For Thieu, that meant restricting South Vietnamese discussions about peace, political compromise, and dissent to narrow channels. His critics in the West thought Thieu incapable of distinguishing between opposition and sedition and thus viewed his actions as repressing free speech. Many claimed Thieu’s despotism mocked the contention that Saigon was a democracy, while others asserted that an elected government had a duty to defend itself against an insurgency using terror and manipulation to gain primacy. Unfortunately, these simple descriptions of complex events only muddied the waters, especially when both views held elements of truth. Yet when the GVN did provide proof of Communist activism, few believed it. Saigon was damned for either having cried wolf too often or for a blanket refusal to accept any of its explanations.
PLD: Bằng cách tạo ra Mặt Trận QGDCXH và hợp chung các đảng không-cộng-sản, không-ủng-hộ-ông thành một khối đối lập, Thiệu hy vọng khi tranh đua với cộng sản, các đảng viên Quốc Gia sẽ không xé lẻ phiếu. Dù điều 4 hiến pháp cấm các hoạt động cộng sản, nhóm thiên tả lúc này có quyền tự do lập đảng và đề cử ứng cử viên. Đang phải đối phó với các đe dọa quân sự và chính trị thực sự từ cộng sản, người Quốc Gia vẫn chia rẽ khi Thiệu chuẩn bị gặp vị tổng thống Mỹ. (trang 507 sách Tuốt Kiếm ...)
___________
LTC: Bằng hai việc, thứ nhất thành lập Mặt trận Quốc gia Dân chủ Xã hội thân chính quyền, và thứ nhì, đưa hết các Chánh đảng không cộng sản kỳ cựu vốn không thân Tổng thống ráp vô thành một khối đối lập thuần nhất, ông Thiệu mong rằng nếu có một cuộc tranh cử với phe Cộng sản thì phe Quốc gia sẽ không bị chia phiếu. Mặc dù Điều 4 Hiến Pháp VNCH cấm chỉ mọi hoạt động, truyền bá chủ nghĩa Cộng sản, nhưng giờ đây, thành phần thiên tả được phép tự do lập Chánh đảng cho chính họ và đưa ứng cử viên ra tranh cử nếu có. Ấy vậy nhưng, bất chấp mối hiểm hoạ Cộng sản cả chính trị lẫn quân sự rất thực trước mắt, mà dưới mái nhà chung này, người Quốc gia vẫn cứ ngồi riêng ra trong cảnh bá nhân bá khẩu khi Tổng thống Thiệu chuẩn bị lên đường dự cuộc hội nghị với tân Tổng thống Hoa Kỳ.
George J. Veith: By creating the NSDF and merging all the old non-communist parties that did not support him into a solid opposition, Thieu hoped the Nationalists would not fragment their vote in a competition with the Communists. Although Article 4 of the constitution prohibited Communist political activity, the left was now free to form its own party and offer candidates. Yet despite the very real Communist military and political threat, the Nationalists remained a house divided as Thieu prepared to meet the new U.S. president.
Chương 18
PLD: Tuy thế, cái nhìn của Diệm vượt trên cải cách kinh tế. Ông cho việc phát triển nông thôn vừa đem lại an ninh chống
552 * TUỐT KIẾM PHƯƠNG XA
Cộng Sản xâm lược vừa hướng dẫn tri thức để người dân không bị chủ nghĩa Mác-Xít cám dỗ. Tuy biết ơn đa số viện trợ Mỹ, nhưng là người có tinh thần quốc gia sâu đậm, Diệm cố xây dựng một xã hội tự lực, tự cường, không để người dân lệ thuộc vào viện trợ ngoại quốc. Với số viện trợ ban đầu của chính phủ, ông tin tinh thần tự lực, tự cường của người Việt sẽ phát xuất từ tư tưởng gắn bó với làng, xã đã thấm sâu trong con người nông dân. Để hiện đại hóa và chuyển hóa quan niệm của nông dân, Diệm muốn phổ biến chủ nghĩa Nhân Vị khó hiểu của nhà Ngô trong khi vẫn giữ nguyên truyền thống làng xã và văn hóa. Ý kiến của ông khởi từ ước muốn tìm một con đường giữa hai thái cực kinh tế cộng sản và tư bản. Nhưng con người vốn ngại thay đổi, nhất là khi bị cưỡng bức chứ không phải thuyết phục. Sự bướng bỉnh cá nhân đã khiến quan niệm của Diệm chới với. Ông trở thành nhân vật cai trị áp đặt một quan niệm mới với đa số dân chúng chưa sẵn sàng tuân theo.
___________
LTC: Tuy nhiên, viễn kiến này của ông Diệm còn vươn xa hơn mục tiêu cải thiện kinh tế đơn thuần. Ý tưởng phát triển nông thôn của ông Diệm là chương trình khả dĩ đem lại cho nông dân an ổn về mặt vật chất nhằm chống lại sự xâm lấn của làn sóng đỏ và giúp dân miễn nhiễm về mặt tinh thần trước những ve vãn dụ dỗ của chủ nghĩa Duy vật Mác xít. Nếu một mặt ông (hẳn nhiên) cảm kích trước nguồn viện trợ Mỹ, thì với tư cách một nhà lãnh đạo có lòng tự tôn dân tộc sâu xa, ông đã cố tranh thủ làm sao đưa đồng bào ông dần đến dứt bỏ bầu sữa ngoại viện bằng cách nỗ lực gầy dựng một phong khí mới tự lực cánh sinh. Ông Diệm kỳ vọng rằng nhờ các trợ giúp ban đầu của chính phủ, tinh thần tự lực của người Việt sẽ trỗi dậy từ niềm tin phổ quát mà ông đoan chắc là đã thấm vào số đông nông dân có mức sống trung bình. Ông rất muốn hiện đại hóa và tái định hình nhân sinh quan người nông dân bằng cách đem thuyết Nhân Vị cao xa khó lãnh hội của nhà Ngô thấm nhuần cho bà con trong khi vẫn bảo tồn được tập tục hương thôn và nếp văn hóa cổ truyền. Ý tưởng của ông xuất phát từ nỗi khát khao vạch một sinh lộ trung dung giữa hai thái cực kinh tế cộng sản và tư bản. Tuy nhiên, con người ta thường vẫn cực chẳng đã mỗi lần đổi thay, nhất là khi bị áp đặt chớ không phải tự nguyện nghe theo. Thế nên, ý tưởng của ông Diệm bị mắc cạn trên đồng lầy quán tính bất trắc đó, và ông lại xếp hàng nối tiếp vô dãy dài những nhà trị quốc cố đặt định một nhãn quan mới lên khối quần chúng còn nguội lạnh.
George J. Veith: His vision, however, was greater than mere economic improvement. Diem’s concept of rural development was that it should provide both physical security against Communist encroachment and mentally immunize the peasants against the lure of Marxism. While he (mostly) appreciated American aid, as a leader with deep-seated, nationalistic pride, he strove to wean his people from foreign assistance by working to build a new society based on self-reliance. Diem hoped that with some initial government assistance, a Vietnamese self-help spirit would emerge from the communal beliefs that he thought infused the average peasant. He wanted to modernize and reshape the peasant worldview by infusing the Ngos’ obscure philosophy of Personalism while retaining village traditions and cultural mores. His idea flowed from a desire to strike a path between the economic poles of communism and capitalism. Humans, however, are reluctant to change, particularly when forced instead of persuaded. Hence, Diem’s concept foundered on the shoals of individual stubbornness, and he became another in a long line of rulers who had attempted to impose a new vision on an unwilling population.
PLD: Riêng Thiệu coi cải cách điền địa như Giai Đoạn Hai. Mục tiêu giai đoạn này chuyển dạng cuộc sống của nông dân nghèo và xây dựng uy tín chính trị chính đáng cho chính phủ. Giai Đoạn Một là thực hiện chương trình Nhân Dân Tự Vệ để phục hồi thẩm quyền làng xã, cải thiện an ninh địa phương. Cày thuê là nghề đông đúc nhất ở MNVN. Đồng áng vẫn ở giai đoạn sơ khai và đa số việc đồng áng chưa vượt quá phạm vi gia đình. Muốn phá vỡ khuôn mẫu truyền
GEORGE J. VEITH * 553
đời của vấn đề lợi dụng và lao động cực nhọc, Thiệu tìm cách chuyển nông dân cày thuê thành chủ đất. Ông muốn cơ giới hóa nông nghiệp để nâng cao sản xuất và dùng phân bón, thuốc diệt sâu, gạo thần nông để cải thiện nông nghiệp. Hơn nữa, ông còn muốn tiếp tục mở rộng việc cấp điện, y tế, giáo dục để đưa nông thôn vào thế giới hiện đại. Thiệu muốn cấp phương tiện sản xuất cho nông dân, đồng thời cấy mầm dân chủ, cai trị bằng luật pháp trong đầu người dân để tạo một “xã hội có quyền sở hữu.” Đây là ý tưởng gần như trái ngược hẳn với chủ nghĩa tập thể như lý thuyết Cộng Sản
___________
LTC: Còn ông Thiệu coi Cải cách Điền địa là Giai đoạn Hai trong đích nhắm vừa cải tiến dân sinh cho thành phần bần nông đông đảo vừa vun bồi cho chính nghĩa Quốc gia của Đệ nhị Cộng Hòa. Giai đoạn Một là quyền tự trị hương thôn được phục hồi và an ninh hương thôn được cải thiện nhờ dân chúng tham gia đoàn NDTV cùng nhau tự phòng vệ Khóm Ấp. Ở Nam Việt Nam, giai tầng nông dân tá điền chiếm một đa số cốt cán so với mọi thành phần khác, mà lề lối canh tác vẫn còn sơ khai và chủ yếu là việc nhà nào nấy làm. Bằng cách giúp tá điền trở thành chủ ruộng, giúp bà con cải tiến thâm canh bằng phương tiện cơ giới hóa, và giúp nông gia làm quen với các phương pháp tăng năng xuất như phân bón, thuốc sát trùng và giống lúa mới Thần Nông, thâm ý ông Thiệu là muốn phá tan cái vòng luẩn quẩn giữa hai giai tầng bóc lột với tầng bán sức lao động đã xiềng xích truyền đời lên hàng ngàn hàng vạn nông dân tá điền không có ruộng cày. Xa hơn, ông muốn tiếp tục rộng mở chương trình điện khí hóa, cải tiến y tế và giáo dục huơng thôn để đưa nông thôn hòa nhập vào thế giới văn minh. Viễn kiến của ông là tạo ra một “nghiệp đoàn sở-hữu-chủ, điền chủ” bằng cách cung ứng cho nông dân phương tiện sản xuất đồng thời làm cho đại chúng huơng thôn thấm nhuần tinh thần dân chủ và thượng tôn pháp luật, là những ý tưởng trái ngược hoàn toàn với thứ chủ nghĩa tập thể mà Cộng sản rủ rê mời dân đi theo chúng.
George J. Veith: Thieu, however viewed land reform as Phase Two of his goal to transform the lives of the impoverished peasants and build political legitimacy for his republic. Phase One had been to restore authority to the village and to improve local security via the PSDF. Tenant farming was the largest occupation in South Vietnam, and cultivation remained primitive and mostly a family affair. By turning tenant farmers into landowners, improving agricultural production via mechanization, and introducing farming enhancements like fertilizer, pesticides, and miracle rice, Thieu sought to break the cycle of exploitation and back-breaking labor that had marked generations of landless farmers. Further, he wanted to continue expanding rural electricity, healthcare, and education to bring the countryside into the modern world. His vision was to create an “ownership society” by providing peasants with a means of production while instilling democracy and the rule of law, ideas that would stand in stark contrast to the Communists’ collectivist offering.
PLD: Ngày 16-3-1970,quốc hội thông qua đạo luật của Thiệu. Ngày 26-3, trong một nghi lễ ở Cần Thơ, thủ đô vùng đồng bằng Cửu Long, ông ký ban hành đạo luật tuyên bố chọn ngày 26-3 là Ngày Nông Dân. Với một chữ ký, Thiệu đã giúp nông dân xóa bỏ truyền thống thuê đất. Đáng phục hơn, so với cuộc cải cách ruộng đất đẫm máu ở Miền Bắc qua các cuộc tố khổ, hành quyết hàng ngàn người, Miền Nam Việt Nam hoàn thành chương trình cải cách điền địa không hề có người nào bị giết hoặc bị sỉ nhục công khai trước đám đông. (trang 553 sách Tuốt Kiếm ...)
__________________
LTC: Ngày 16-3-1970, rốt cuộc, Quốc Hội cũng thông qua Dự luật của Tổng thống Thiệu. Ngày 26-3, tại buổi lễ ban hành Luật Chính Sách “Người Cày Có Ruộng” [ NCCR ] tổ chức trọng thể ở Cần Thơ – tỉnh lỵ tỉnh Phong Dinh, cái rốn của vùng Đồng bằng Nam phần, Tổng thống tự tay ký Đạo luật NCCR. Ông tuyên bố, kể từ đây, ngày 26 tháng 3 hằng năm được coi là ngày Quốc Lễ gọi là Ngày Nông Dân Việt Nam. Chỉ với một nét bút, ông Thiệu đã xóa bỏ mất dạng chế độ tá canh bao năm ám hãm lên một dân tộc mà cơm áo luôn gắn liền với canh điền, ruộng nương. Điều gây ấn tượng hơn nữa là, chẳng hề giống cuộc Cải cách Ruộng đất đẫm máu ở miền Bắc với những trò đấu tố công khai, những màn xử án phường tuồng và rồi là những vụ hành quyết hàng ngàn người, miền Nam đã hoàn thành Chính sách quốc gia mà không mất lấy một mạng người và cũng chẳng một ai bị đem ra hài tội trước đám đông.
George J. Veith: On March 16, 1970, the assembly finally passed Thieu’s legislation. On March 26, he signed the law in a ceremony in Can Tho, the capital of the Delta. Henceforth, he declared, March 26 would be a national holiday called Farmer’s Day. With one stroke of the pen, Thieu had abolished years of traditional land tenancy for a people whose livelihood was tied to the soil. More strikingly, unlike the bloody land reform in North Vietnam, with its public denunciations, show trials and then executions of thousands of people, South Vietnam accomplished its program without one single person being killed or publicly humiliated.
Thôi, tạm trưng thế thôi, vì nhiều quá!
— Mời bạn xem tiếp phần 2 (#2): Nhận Định Vắn Tắt Tổng Quát bản dịch "Tuốt Kiếm..." by Phan Lê Dũng



Comment