Làm cách nào để ngăn ngừa chiến tranh giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Đô đốc Samuel Paparo, Tư lệnh Bộ Chỉ Huy Hải Quân Hoa Kỳ ở Thái Bình Dương có trách nhiệm phải chuẩn bị phòng ngừa chiến tranh có thể xảy ra giữa Hoa Kỳ và Trung quốc.
Nhiều thanh thiếu niên Mỹ đi xem phim chiếu bóng ở rạp hát trên toàn quốc để tìm ra hình ảnh nhân vật anh hùng tiêu biểu cho thế hệ của họ. Tài tử Tom Cruise đóng vai một nhân vật anh hùng ở thời kỳ hoàng hôn của Chiến Tranh Lạnh. Nhưng đô đốc Paparo lại rút ra được một bài học khác.
Đô đốc Paparo nói với báo TIME như sau: “nhân vật anh hùng trong phim thường gọi là Maverick, một nhân vật ngoại hạng, trong phim Top Gun do Tom Cruise đóng, là một phi công cảm tử có những hành động ngoại lệ, bất ngờ. Nhưng thực ra nhân vật anh hùng trong phim phải là một Iceman, tức một kẻ có máu lạnh, đa mưu túc trí, giết người không gớm tay.”. Ông muốn ám chỉ đến nhân vật đối thủ của người hùng trong phim, khi hai người còn là khóa sinh trong trường sĩ quan hải quân. Ông giải thích thêm: “ Nhân vật người hùng Maverick là một người nhiệt tình, tư cách đàng hoàng. Trong khi đó nhân vật Iceman là kẻ thâm trầm, ít nói, nhưng gian ngoan, quỷ quyệt. Hắn là kẻ làm việc siêng năng, chăm chỉ, song không thích những hành động trội nổi, gây ấn tượng, có thể nguy hại cho bản thân mình.”.
Lúc đi xem phim “Top Gun”, đô đốc Paparo vừa mới đậu kỳ thi sát hạch để được vào trường sĩ quan Hải Quân Hoa Kỳ. Ông sẽ bắt đầu theo học vào niên khóa sau. Ngành ông theo học là để đào tạo trở thành một Iceman trong tương lai. Tên của khóa học là: Navy Fighter Weapon School, thường được gọi tắt là TOPGUN: Ông trở thành phi công lái phản lực cơ chiến đấu, sau đó trở thành đề đốc hải quân, tướng 4 sao, và cuối cùng, ông giữ chức tư lệnh Hạm Đội Hải Quân Hoa Kỳ ở Thái Bình Dương. Tư lệnh Paparo còn phải gánh vác trách nhiệm quan trọng hơn thế nữa: Ông phải chỉ huy Bộ Tư Lệnh toàn thể lực lượng quân sự Hoa Kỳ ở Thái Bình Dương, chịu trách nhiệm an ninh cho một nửa diện tích trái đất.
Ít người nghe nói đến tên của Đô đốc Paparo, điều đó không có gì phiền cho ông cả. Hồi cuối tháng Bảy vừa qua, tại văn phòng bộ chỉ huy bản doanh Bộ Tư Lệnh Quân Đội Hoa Kỳ ở Thái Bình Dương, đặt ở Hawaii, trên ngọn đồi trông ra Trân Châu Cảng, ông nói: “Tôi chỉ làm nhiệm vụ của mình. Lịch sử sẽ không bao giờ biết đến tên của tôi.”. Nhưng vai trò của ông ở đây đặt ông vào một vị thế hết sức khó khăn, bởi vì lực lượng quân đội Mỹ từ bấy lâu nay chế ngự vùng Thái Bình Dương, đang bị những thử thách lớn.
Bộ chỉ huy của ông được thành lập là để đặt yên một chỗ, không thể di chuyển được, và có nhiệm vụ ngăn chặn tham vọng bành trướng của Trung quốc ở trong vùng. Trung quốc từng khẳng định rõ rằng họ cương quyết sẽ đem Đài Loan đặt dưới sự kiểm soát của họ. Đài Loan là một hòn đảo tự trị về chính trị, tách rời khỏi nước Trung Hoa lục địa từ sau cuộc Nội Chiến kết thúc vào năm 1949. Trung quốc sẽ lấy lại Đài Loan bằng vũ lực nếu cần. Chủ tịch Trung quốc, ông Tập Cận Bình từng tuyên bố rằng việc tái thống nhất Đài Loan là điều “không thể tránh được về mặt lịch sử.”.
Nói một cách đơn giản, nhiệm vụ của Đô Đốc Paparo là phải tiên liệu trước lực lượng, sức mạnh của người Mỹ. Nhiệm vụ quan trọng nhất của ông là tìm cách làm giảm bớt ý đồ xâm lăng Đài Loan của Trung quốc, bởi vì điều đó sẽ làm lung lay tận gốc vị thế bá chủ của người Mỹ ở trong vùng. Nhiệm vụ của ông ở vùng Thái Bình Dương từng được hai đảng chính trị, hay bất cứ ông Tổng thống nào ở Bạch Cung đều nói giống nhau. Lực lượng mà Đô Đốc Paparo xây dựng, hay dự định sẽ xây dựng được chuẩn bị từ hàng chục năm qua,và sẽ quyết định nước nào làm chủ tình hình ở đây trong thế kỷ sắp tới.
Bộ mặt đích thực của sức mạnh quân sự Mỹ dĩ nhiên là vị Tổng Tư Lệnh tối cao của quân đội Hoa Kỳ. Tiếng nói của ông cất lên từ bục thuyết trình đặt ở Văn Phòng Bầu Dục- Oval Office trong Bạch Cung, mỗi khi có họp báo. Nhưng đằng sau sức mạnh biểu lộ ra ngoài đó, có Đô Đốc Paparo ngồi lặng yên quan sát, và cả một hạ tầng cơ sở tuyệt vời để hỗ trợ cho vị Tư Lệnh Quân Đội Hoa Kỳ. Bộ chỉ huy của Đô Đốc có dưới quyền khoảng 400,000 quân nhân, và nhân viên dân sự, một hạm đội tàu chiến Thái Bình Dương với 200 tàu tác chiến, năm nhóm hàng không mẫu hạm với khoảng 1,000 máy bay. Ông điều phối tất cả khối tài nguyên và nhân sự này từ ngoài biển khơi xa xăm, từ một hòn đảo hẻo lánh, hay từ một căn cứ quân sự của Mỹ không ai có thể biết được.
Hồi tháng Chín trong lần Tổng thống Trump gặp chính thức Chủ tịch Tập Cận Bình trong hội nghị thượng đỉnh lần thứ ba. Các phóng viên nhiếp ảnh được huấn luyện suy đoán thành lời nói việc hai vị nguyên thủ thì thầm nói gì với nhau. Liệu sẽ có chiến tranh giữa hai siêu cường hay không?. Nhiệm vụ của đô đốc Paparo là phải đảm bảo rằng bất kể tình huống nào có thể xảy ra, sức mạnh quân sự của Mỹ sẽ dành quyền ra tay trước, và rủi nếu xảy ra chiến tranh, Hoa Kỳ phải giữ được thế mạnh trội yếu. Ông phải duy trì cho bằng được ưu thế của Hoa Kỳ với đầy đủ vũ khí, đạn dược, quân nhu mà ông cần, bất kể sự kiện nước Mỹ đang phải tham gia chiến tranh ở nơi khác, hay có những biến động ở Ngũ Giác Đài.
Ông thường trích dẫn câu nói của Tuân Tử, một chiến lược gia quân sự, tác giả cuốn sách: “The Art of War”, đó là câu nói: “Thắng cuộc chiến mà không cần phải đánh nhau- Winning without fighting- đó mới là đỉnh cao của nghệ thuật quân sự.”.Ông giải thích thêm: “Sự thành công của nhiệm vụ tôi cần làm không phải là đánh nhau, và thắng cuộc chiến tranh; mà là cung cấp khả năng giúp làm giảm nguy cơ chiến tranh có thể xảy ra để chúng ta không bao giờ có chiến tranh, hay ngăn chặn ngay từ đầu không cho chiến tranh xảy ra.”.
Đô đốc Paparo năm nay 61 tuổi. Ông nói với sự nhiệt tình, cả quyết, tuy rất nhỏ nhẹ, âm thanh vừa đủ nghe. Ông lại hay mỉm cười. Nhưng khi câu chuyện trở nên nghiêm trọng, ông trợn chân mày, và nhìn về khoảng không gian xa xôi, để thận trọng chọn từ ngữ dùng cho chính xác. Ông nói: “Chúng tôi không mong mỏi trở thành một nước lãnh đạo vĩ đại trong chiến tranh. Chúng tôi đi tìm một nhân vật có thể làm trì hoãn chiến tranh để mưu tìm hòa bình.”.
Giả sử như việc làm giảm nguy cơ chiến tranh không thể thực hiện được, chúng ta phải làm sao? Hoa Kỳ sau Thế Chiến thứ Hai trở thành quốc gia thống trị vùng biển Thái Bình Dương. Đó là điều không còn phải bàn cãi. Nhưng đang có nhiều thay đổi trong tình hình hiện nay. Trong vài thập niên vừa qua, Trung quốc đã chuyển mình trở thành cường quốc trên chính trường thế giới. Trung quốc có nền kinh tế lớn mạnh, đứng hàng thứ hai trên thế giới, và họ đã và đang xây dựng một lực lượng quân sự kinh khủng nhất trong lịch sử. Theo tổ chức Center for Strategic and International Studies- CSIS- Một cơ quan nghiên cứu, phân tích tình hình quân sự trên thế giới, trụ sở ở Hoa Thịnh Đốn: Ngân sách về quốc phòng của Trung quốc tăng 13 lần trong ba chục năm qua, và ngân sách chi tiêu về quốc phòng của Trung quốc lớn bằng tổng số kinh phí quốc phòng của tất cả 22 nước trong nhóm Ấn độ- Thái Bình Dương- Indo-Pacific- gộp lại. Trung quốc cũng phát triển rất nhanh về kỹ thuật cao cấp, nhất là kỹ thuật về trí tuệ nhân tạo- AI- và sản xuất được một số chiến đấu cơ tối tân nhất hiện nay. Lực lượng Hải Quân của Trung quốc tăng trưởng rất nhanh, đang từ lực lượng tuần tra duyên hải, họ tiến lên xây dựng lực lượng Hải quân có tầm vóc quốc tế, chế ngự tàu bè trên toàn thế giới. Nếu tính theo con số cột buồm, Trung quốc đang là nước có số tàu thuyền lớn nhất thế giới.
Ông Brian Hart, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên Cứu Quốc Tế và Chiến Lược- CSIS- miêu tả sự phát triển về quân sự của Trung quốc là “một cuộc canh tân rộng rãi, về đủ mọi mặt, mọi ngành trong quân đội.”. Đây là một cuộc cải cách rất vĩ đại, nó làm thay đổi tất cả sự tính toán của mọi siêu cường trong vùng Thái Bình Dương. Ông Hart nói với báo TIME: “Quân Đội Giải Phóng Nhân Dân Trung quốc- PLA- quả thực đã làm thay đổi hoàn toàn sự cân bằng sức mạnh trong vùng.”.
Đô đốc Paparo nhìn ra ngoài biển khơi, màu xanh cẩm thạch của biển ở Trân Châu Cảng gợi lại cho ông nhớ đến cái thời Hoa Kỳ còn làm bá chủ ở Thái Bình Dương, và bây giờ vị thế bá chủ đó đang bị thách thức. Ông mô tả việc Trung quốc xây dựng, bồi đắp sức mạnh quân sự của họ mang tính chất “lịch sử” và tăng theo cấp lũy thừa về sức mạnh quân sự cũng như khả năng tác chiến của Trung quốc.
Ông giải thích như sau: “Hai mươi lăm năm trước đây, Quân Đội Nhân Dân Trung quốc chỉ có khoảng 37 tàu chiến, bây giờ họ có gấp 12 lần số tàu chiến. Chỉ trong vòng 18 tháng qua, họ đã hạ thủy 2 tuần dương hạm, 8 tàu phóng ngư lôi, bảy tàu chiến xung kích, và hai hàng không mẫu hạm, 11 tàu ngầm, và bốn tàu lội nước, vừa dùng dưới nước cũng như trên cạn, và 4 tàu tiếp vận cho việc chiến đấu dài hạn.” Ông tỏ ra đặc biệt quan ngại về trình độ tân tiến của Trung quốc về không gian, và khả năng phóng hỏa tiễn của họ, cũng như kho vũ khí nguyên tử.” Ông nói vắn tắt: “Họ đã đạt đến vị trí sức mạnh quân sự toàn cầu.”.
Với tất cả những tham vọng nhắm vào toàn cầu, sự phát triển về quân sự của Trung quốc đều nhắm vào việc theo đuổi mục tiêu đề ra. Cơ quan tình báo của Hoa Kỳ nói rõ Chủ Tịch Tập Cận Bình đích thân ra lệnh rằng Trung quốc phải lấy lại quyền kiểm soát Đài Loan vào năm 2027 bằng sức mạnh quân sự. Đó là năm kỷ niệm một thế kỷ ngày thành lập Quân Đội Giải Phóng Nhân Dân Trung quốc. Tổ chức tình báo chuyên thẩm định những đe dọa có thể xảy ra hàng năm, phổ biến bản tin hồi tháng Ba vừa qua. Theo đó thì việc xâm lăng Đài Loan được dự trù sẽ thực hiện vào năm tới, song cho đến lúc đó, ông Tập còn cần phải làm một số việc để chuẩn bị cho hành động xâm lăng Đài Loan.
Nếu có thể thâu tóm lại Đài Loan mà không cần phải dùng vũ lực, ông Tập sẽ chọn giải pháp này. Cuộc bầu cử tổng thống ở Đài Loan sẽ diễn ra vào tháng Giêng năm 2028, khi đó, có thể sẽ cho chúng ta biết rõ hơn về quyết định thâu tóm Đài Loan bằng cách nào: Kẻ thù cũ của Trung quốc ngày xưa là Quốc Dân Đảng Trung Hoa đang có những cuộc điều đình thương thuyết ổn thỏa với Bắc Kinh. Nếu Quốc Dân Đảng thắng cử ở Đài Loan, nguy cơ xảy ra chiến tranh sẽ giảm đi. Nếu Tổng thống Lại Thanh Đức thắng cử, theo ông Hart: “Có lẽ Bắc Kinh sẽ phải tăng áp lực đối với Đài Loan” bởi vì ông Lại là một nhân vật chống đối kịch liệt việc Trung quốc đòi giành chủ quyền ở Đài Loan.
Nhiệm vụ chính của Đô đốc Paparo là phải thuyết phục Tập Cận Bình tổn thất về quân sự sẽ kinh khủng, chịu không nổi đâu, bất kể chuyện gì xảy ra về chính trị trên đảo Đài Loan. Chiếu theo đạo luật đã được Quốc Hội Hoa Kỳ chấp thuận Hoa Kỳ có nhiệm vụ phải trang bị vũ khí cho Đài Loan để đảo quốc này đủ sức tự vệ. Việc đó có thể dẫn đến chiến tranh với Trung Quốc. Ông miêu tả sứ mạng của ông vô cùng tế nhị: Ông phải cân bằng giữa hai việc: vừa phải báo cho đối phương biết khả năng của Mỹ đến mức nào, mặt khác ông cũng phải cho đối phương hiểu được rủi ro sẽ ra sao nếu xảy ra chiến tranh với Mỹ. Cùng lúc đó, ông cũng phải bảo mật tối đa tin tức, và chiến lược ông sẽ sử dụng.
Đô đốc Paparo gọi chiến lược của ông là “chiến lược làm giảm ý định gây chiến của đối phương bằng cách chối bỏ- denying.”. Ông giải thích về chiến lược này như sau: “Đó là cách trình bày với họ rằng chúng tôi không có ý định lật đổ Đảng Cộng Sản. Chúng tôi chỉ muốn quý vị hiểu cho rằng quyền lợi sinh tử của nước Mỹ nằm ở đâu, và chúng tôi cương quyết từ chối không chấp nhận hành vi xâm lăng của quý vị.”.
Lý thuyết làm giảm ý muốn chiến tranh được thực hiện trong bối cảnh địa chính trị quy mô lớn, và chỉ phải chịu những phản ứng nhỏ thôi. Đô đốc Paparo nhớ lại cuộc chạm trán nhỏ với đối phương hồi tháng Sáu năm 2023. Trong vụ này, tàu chiến Luyang của Trung quốc trong lúc đi ngang eo biển Đài Loan đã đụng phải mũi tàu của một chiến thuyền Mỹ.
Trong lúc cuộc cãi vã tranh luận về lỗi ai phải, ai trái, Đô đốc Paparo nói với phía Trung quốc rằng ông đã theo dõi biến cố từ bộ chỉ huy của ông, và ông có cả video clip thu lại những gì đã xảy ra. Ông chứng minh rằng lý luận của phía Trung quốc là sai. Ông chia sẻ cuốn video với bên phía Trung quốc. Sau đó, đôi bên bắt tay nhau đồng ý xếp hồ sơ vụ đụng chạm này.”.
Đô đốc Paparo kể lại: “Tôi không trách cứ ông ta về tư cách của ông trong vụ này. Ông ấy là đại diện cho đất nước của ông, và ông đang mang quân phục trên người. Và giả như chúng tôi phải đánh nhau đi chăng nữa, sau trận đấu, chúng tôi cũng vẫn bắt tay nhau.”.
Ngay lúc đó, ông chuyển sang chiều hướng ngoại giao. Ông nói chúng ta cũng có cách khác để khuyên Trung quốc chớ nên tấn công Đài Loan. Ông nói rằng quân đội Trung quốc sẽ bị sa lầy trong địa ngục không gian, vì vị thế hiểm trở ở eo biển Đài Loan.
Chiến lược này được ông rút ra một phần từ kinh nghiệm của cuộc chiến tranh ở Ukraine, chống lại cuộc xâm lăng của Nga, và khả năng ngăn cản cuộc tiến quân của Nga bằng cách biến tình hình ở chiến tuyến thành khu vực không có người, và bị tấn công dữ dội toàn bằng máy bay không người lái- drones. Đô đốc Paparo muốn đặt eo biển Đài Loan vào vị trí bị tràn ngập máy bay drones rẻ tiền, cùng với hỏa lực cực mạnh của Hoa Kỳ với những hỏa tiễn tân tiến khiến cho Trung quốc phải ngần ngại không dám mở cuộc tấn công bằng loại tàu lội nước, và đánh trên cạn- amphibious assault.
Ông nói thêm: “Tôi đã chứng kiến cuộc tấn công như vậy trong chiến tranh ở Ukraine. Xâm lăng bằng tàu chiến dưới nước và trên bộ, hay nhảy dù xuống trận địa sẽ hao tốn nhân mạng rất nhiều. Chẳng hạn như ở Ukraine, một khoảng không gian địa ngục rộng lớn 600 dậm chiều ngang và 30 dậm chiều dài, chờ cho quân Nga tiến vào. Tôi có ý định dùng chiến lược này để làm giảm ý muốn xâm lăng gây chiến của đối phương.”
Sự can thiệp trực tiếp của người Mỹ vào cuộc chiến liên quan đến vấn đề Đài Loan không đảm bảo sẽ chắc chắn không xảy ra. Đô đốc Paparo có nhiệm vụ xây dựng, chuẩn bị lực lượng hùng hậu để trường hợp có thể phải đối đầu với Trung Quốc, nhưng chỉ có Tổng thống mới có quyền ra lệnh đáp trả bằng cách nào. Ông nói: “Thẩm quyền cao nhất trong quan hệ giữa giới dân sự và quân đội trong vấn đề quyết định chính sách là nhà Vua- king.”.
Ai sẽ là người thắng trong cuộc chiến này? Đó là đề tài từng được đem ra thảo luận rất nhiều. Trong kỳ hội nghị thảo luận về tình hình chiến sự - war game- do tổ chức CSIS thực hiện năm 2023 kết quả cho thấy quân đội Hoa Kỳ và đồng minh có thể đánh bại cuộc xâm lăng Đài Loan bằng tàu lội nước của Trung quốc nhiều đợt khác nhau. Nhưng hao tốn cho người Mỹ cũng sẽ rất cao: Hai hàng không mẫu hạm. Hàng chục tàu chiến, và hàng trăm máy bay oanh tạc. Đây sẽ là mức thiệt hại cao nhất cho người Mỹ kể từ Thế chiến thứ Hai đến nay. Cuộc thảo luận, và giàn binh bố trận thử kể trên được thực hiện trước khi cuộc chiến ở Iran xảy ra. Cuộc chiến đó làm hao hụt rất nhiều kho tồn trữ hỏa tiễn, và vũ khí của Mỹ.
Đô đốc Paparo nói tiếp: “Tôi tin chắc chúng ta có dư khả năng để chuẩn bị đối phó với tình hình. Song điều mà tôi đang cố làm là giảm thiểu tối đa về phí tổn nhân mạng, kho vũ khí, tiền bạc và cả thời gian. Tôi muốn kéo khoản chi phí xuống thật thấp, xuống tới số zero.”.
Một bản đồ cực lớn của vùng Ấn độ Thái Bình Dương, trình bày bối cảnh chiến trường, được treo trên tường trong văn phòng Đô Đốc Paparo. Bàn làm việc của ông trông sang một căn phòng lớn, ở đó có khá nhiều di vật lịch sử đặc trưng của vùng Thái Bình Dương, cũng như những kỷ vật mà ông và các vị tư lệnh tiền nhiệm từng thu thập, sưu tầm: một lá cờ 5 sao của đại tướng Douglas MacArthur, một hàn thử biểu là quà tặng gửi cho Đô Đốc Harry Harris Jr. vị Tư Lệnh khu vực từ năm 2015 đến năm 2018, do Bộ trưởng Quốc Phòng Trung Quốc biếu tặng. Sát cạnh bàn làm việc của ông là một computer lớn trình bày tất cả vị trí của các tàu chiến Mỹ dưới sự chỉ huy của ông. Trong lúc ông lướt qua màn hình trên computer để nói về vị trí những con tàu của ông đang trú đóng. Đột nhiên, ông ngừng ở khúc gần Ấn Độ Dương, và ông giải thích: Các chiến hạm dưới quyền chỉ huy của ông không những chuẩn bị cho chiến tranh, mà còn thực sự đang tham chiến. Ông nói về sự kiện vừa mới xảy ra hồi tháng Ba, tiềm thủy đỉnh Mỹ USS Charlotte bắn ngư lôi và đánh chìm tàu chiến IRIS Dena của Iran ở Ấn độ dương khi con tàu này từ Ấn Độ trở về Iran. Hơn 100 thủy thủ Iran bị giết. Lực lượng của Đô Đốc Paparo cũng tiếp tay trong việc phong tỏa vùng duyên hải Iran, cũng như cung cấp tiếp liệu cho cuộc chiến đang diễn ra.
Điều đó cho thấy Bộ Tư Lệnh Thái Bình Dương cùng lúc tham gia vào cuộc chiến, đồng thời cũng chuẩn bị cho cuộc chiến cách xa 6 ngàn dặm ở eo biển Đài Loan tính theo tỷ lệ xích ghi trên bản đồ. Trong lúc đứng trước tấm bản đồ cực lớn, Đô Đốc xoải tay về phía Tây, và chỉ lên vùng duyên hải Nam California, ở đầu bên kia của bản đồ, chỉ thêm cho biết những lãnh thổ thuộc chủ quyền của Hoa Kỳ. Nghe thì rất xa lạ đối với nhiều người Mỹ, song những lãnh thổ này cũng giống hệt như New York hay California đối với Đô đốc Paparo. Ông có nhiệm vụ phải canh chừng, và bảo vệ. Quan sát tình hình ở biển Thái Bình Dương theo cách này chúng ta sẽ hiểu được những dự tính, và cách chuẩn bị của đô đốc Paparo: Không phải chỉ riêng Đài Loan, mà còn phải bảo vệ cho tất cả mọi vùng lãnh thổ thuộc chủ quyền của Hoa Kỳ. Ông nói: “Không thể chỉ chú ý đến các quốc gia ở vùng Thái Bình Dương, mà phải nghĩ đến tất cả những vấn đề của đất nước Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ.”.
Đô đốc Paparo không những quan tâm đến tình hình ở Đài Loan và Trung Quốc, ông còn phải theo dõi tình hình ở Bắc Triều Tiên. Theo ông Bắc Hàn cũng muốn dùng vũ khí nguyên tử để răn đe thế giới. Họ tính đặt các nước khác ở vào tình trạng “sự đã rồi”. Nước Nga thì cố gắng gia tăng khối lượng vũ khí trong kho dự trữ, từ máy bay chiến đấu, đến hỏa tiễn, và cả sức mạnh hải quân.
Một trong số việc mà Đô Đốc Paparo mất thì giờ, lo ngại nhiều là phải giải quyết những xung đột giữa các nước đồng minh với nhau. Nhà lãnh đạo của nhiều nước thi đua, cạnh tranh nhau về vị trí, về quyền lợi, nhiều khi suy nghĩ của các nhà lãnh đạo đưa đến xung đột về quân sự. Sự bất đồng chính kiến giữa các nhà lãnh đạo khi lên khi xuống vô chừng, thật khó đoán. Ông tỏ ra hết sức thận trọng và chủ trương rằng ý kiến của giới lãnh đạo dân sự, chính trị cần phải được tôn trọng. Giới quân nhân bắt buộc phải phục tùng giới lãnh đạo dân sự.
Một vài cuộc xung đột trên thế giới hiện nay không đủ để che khuất tầm quan trọng của khu vực Ấn độ-Thái Bình Dương. Cuộc chiến tranh ở Iran, và việc Hoa Kỳ ủng hộ Ukraine chống lại cuộc xâm lăng của Nga đưa đến nhiều hao tốn về vũ khí, và sức mạnh của quân lực Mỹ, chẳng hạn như số lượng hỏa tiễn Patriot, hệ thống phòng không THAAD, cũng như hỏa tiễn tầm xa hiện đang ở tình trạng hao hụt nhiều. Theo sự ước tính của Ngũ Giác Đài, cũng như tổ chức CSIS phải mất ít năm mới có thể sản xuất đủ để bù đắp những thiếu hụt hiện nay.
Hồi tháng Năm, gói viện trợ vũ khí $14 tỷ đô la dự trù được gửi cho Đài Loan phải đem ra duyệt xét lại vì sự hao tốn vũ khí do cuộc chiến ở Iran gây nên. Các chuyên gia cảnh báo rằng muốn bù đắp sự thiếu hụt, có thể phải mất vài năm. Khoảng thời gian đó ảnh hưởng đến những tính toán về phía Nga và Trung quốc.
Tình trạng hao tốn vũ khí kể trên không còn là một bí mật, song điều nguy hiểm hơn nữa là sự nhầm lẫn đáng tiếc của một số hành động do Bạch Cung và Ngũ Giác Đài gây ra. Ít nhất có khoảng 20 lãnh đạo cao cấp trong quân đội, gồm tướng lãnh và đô đốc đã bị Bộ trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth sa thải ngay từ ngày đầu của chính quyền Trump, nhiệm kỳ hai. Sự xáo trộn lên đến đỉnh điểm vào hồi tháng Tám với việc Bộ trưởng Lục Quân Dan Driscoll xin từ chức. Nghe nói ông bất đồng ý kiến với Bộ trưởng Pete Hegseth khi ông bộ trưởng sa thải một số tướng lãnh ngay trong lúc đang có chiến tranh với Iran, với lý do gọi là để canh tân quân đội Hoa Kỳ.
Bộ trưởng Pete Hegseth sa thải một số tướng lãnh với lý do là những vị tướng này được thăng quan tiến chức vì thứ văn hóa “woke”. Ông ám chỉ là họ được thăng quan tiến chức chỉ vì là người da màu, thiểu số, hay là phụ nữ. Ông Bộ trưởng quốc phòng lớn tiếng chỉ trích các tướng lãnh trong bài diễn văn ở căn cứ Quantico, Virginia hồi năm 2025. Tất cả tướng lãnh cao cấp trong quân lực Hoa Kỳ bắt buộc phải đến nghe ông bộ trưởng diễn thuyết về đề tài này.
Đô đốc Paparo rất thận trọng khi tiếp xúc với giới truyền thông, và cấp lãnh đạo bên dân sự. Tại buổi nói chuyện của Bộ trưởng Pete Hegseth ở Quantico, đô đốc ngồi ngay hàng đầu, nhưng từ chối không lên tiếng. Ông được nhiều tờ báo nổi tiếng phỏng vấn, hỏi ý kiến về tình hình chiến cuộc ở Iran sẽ ảnh hưởng như thế nào? Ông nói khéo rằng: “Tôi tin rằng người ta biết đâu là giới hạn và sử dụng nó một cách hữu ích.”.
Giữa chốn riêng tư với nhau, ông tỏ ra thẳng thắn và thật lòng hơn. Tên Paparo của ông từng xuất hiện trên báo Washington Post, trong đó họ kể rằng ông phản đối việc dùng hàng không mẫu hạm, và tàu tiêu diệt địch trong cuộc chiến với Iran hiện nay. Người ta cũng tiết lộ trên báo Times ở New York rằng ông từng lên tiếng nói ra “sự thật trần trụi” về cuộc chiến ở Iran với Phó Tổng thống JD Vance. Nhóm phụ tá của Phó Tổng thống từ chối không bình luận về tin này.
Ông Ward Carroll, cựu phi công F-14 của Hải Quân, từng là bạn với Đô Đốc Paparo trong nhiều năm cho biết “Tính của Đô đốc là không muốn có tên đăng trên bản tin hàng đầu của báo chí. Ông né tránh mọi lời đồn đại, vì thế không bao giờ ông công khai lên tiếng chỉ trích việc làm của quan chức trong chính phủ.”. Phát ngôn viên của Bộ Tư Lệnh Thái Bình Dương từ chối không bình luận về lời phê bình của Đô Đốc Paparo liên quan đến cuộc chiến ở Iran.
Khi báo TIME chúng tôi hỏi ông nghĩ sao về hậu quả có thể xảy ra do hai cuộc chiến ở Iran và Ukraine, ông lái câu chuyện sang đề tài khác, không đưa ra lời bình luận. Ông nói về bài học rút ra từ hai cuộc chiến này: Đó là việc sử dụng nhanh chóng máy bay drone trong cuộc chiến ở Ukraine, và sử dụng Trí tuệ nhân tạo -AI- trong những cuộc hành quân ở Iran để lựa chọn mục tiêu cho quân đội Hoa Kỳ.
Quay sang trận tuyến ở Thái Bình Dương, ông nói: “Bản chất các cuộc hành quân ở Thái bình dương sẽ là dùng thật nhiều tàu thủy lưỡng tính vừa đánh dưới nước, cũng như đánh trên bộ- amphibious invasion. Và chúng ta không quen dùng vũ khí để chống lại loại tàu này-antiship weapons, hiện chúng ta có nhiều ở trong kho. Có lẽ tôi sẽ lên tiếng báo động về việc này để giảm kinh phí.”.
Xét qua về tiểu sử của Đô đốc Paparo, chúng ta có thể hiểu được vì sao ông được nắm giữ chức vụ trọng yếu này. Nó xuất phát từ nguồn gốc gia đình của Đô đốc. Cha của đô đốc trước đây từng phục vụ bốn năm trong binh chủng Thủy Quân Lục Chiến, ông cụ mới qua đời hồi tháng Hai vừa qua. Trước khi nhập ngũ, ông từng làm việc ở Hải Quân Công Xưởng Philadelphia. Ở đó ông cụ có nhiệm vụ tân trang và sửa chữa Hàng Không Mẫu Hạm USS John Kennedy, và USS Kitty Hawk. Về sau, con trai của cụ là cậu Samuel Paparo từng lái chiến đấu cơ trên cả hai hàng không mẫu hạm này. Đô đốc Paparo rất hãnh diện về việc làm của cha ông. Ông nội của đô đốc trước đây là lính hải quân, chuyên phục vụ về xây cất cho các đơn vị Hải Quân Mỹ trên khắp vùng Thái Bình Dương trong thời Thế Chiến Thứ Hai. Ông cụ từng đồn trú ở đảo Bora Bora, đảo Guam và nhiều đảo khác. Ông cụ mất khi cậu Sam Paparo mới được 13 tuổi, cụ để lại cho cháu nội cuốn hồi ký kể lại những nơi cụ từng đến để xây cất, và phục vụ. Khi xem cuốn hồi ký này, đô đốc Paparo tự nhủ: “Tôi không nghĩ rằng ông nội có thể tưởng tượng ra được rằng sau này cháu của ông lại làm tư lệnh hải quân cho vùng Thái Bình Dương.”.
Mẹ của đô đốc trước đây làm thợ uốn tóc trong một tiệm uốn tóc phụ nữ ở South Philadelphia. Sau bà đổi sang là nghề bán mỹ phẩm trong cửa hàng bách hóa. Đô đốc Paparo tâm sự: “Cả cha tôi cũng như ông nội không ai học xong bậc trung học. Thực ra, trước tôi, trong gia đình chưa hề có ai được học ở bậc đại học.”. Học xong trung học, đô đốc Paparo được vào học trường Villanova, một trường đại học Công Giáo, nơi trước đây Đức Giáo Hoàng Leo XIV cũng theo học. Ông Paparo mỉm cười: “Trường của chúng tôi vừa đào tạo một Giáo Hoàng và một Đô Đốc Hải Quân.”.
Ông được tuyển vào chương trình huấn luyện của TOPGUN. Ở trường này đặc tính chính xác, tận tụy hết mình, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ, chú ý đến từng chi tiết nhỏ là ưu điểm của khóa huấn luyện. Do đó, các phi công bay phản lực cơ F-14, F-15 và F-18 không được phép phạm lỗi, dù là rất nhỏ. Bản thân Đô đốc Paparo, ông đã bay 6,000 giờ bay, và hạ cánh trên 1,100 lần xuống hàng không mẫu hạm. Ông thú nhận phục vụ trong đơn vị này được 4 năm là mục tiêu phải làm cho được, song phục vụ tới 40 năm, là một ân sủng, vô cùng may mắn.
Thời gian làm Tư Lệnh Hải quân vùng Thái Bình Dương của Đô đốc Paparo mang tính chất lịch sử, cả về đối thủ ông phải đương đầu, cũng như tình hình thế giới có rất nhiều biến động. Trên tường văn phòng làm việc của ông, ông treo tấm hình bìa báo TIME số ngày 18 tháng Năm năm 1942 miêu tả Đô Đốc Chester Nimitz, vị tư lệnh Hải quân đã đem lại chiến thắng cho Hoa Kỳ, đánh bại quân Nhật Bản trong cuộc chiến ở Thái Bình Dương.Đô đốc Nimitz nắm quyền chỉ huy hạm đội Thái Bình Dương từ tháng 12 năm 1941, vào thời điểm cũng có những thay đổi rất lớn về kỹ thuật.
Sau trận Trân Châu Cảng, và dưới sự quan sát của Đô Đốc Nimitz, tàu chiến không còn giữ địa vị quan trọng, và bị thay thế bằng hàng không mẫu hạm. Kỹ thuật chiến tranh lưỡng tính-amphibious warfare- được hiện đại hóa, và đặt dưới sự chỉ huy của một bộ tư lệnh. Và khi các phi công thần phong Nhật bản dùng chiến thuật đánh liều mạng- kamikaze- chết theo máy bay, Đô đốc Nimitz dùng loại máy bay không người lái để ngăn chặn những vụ oanh kích liều mạng này. Đô đốc Paparo nói về đô đốc Nimitz với sự thán phục: “Ông ấy là một vị lãnh đạo gương mẫu, vĩ đại nhất mà tôi từng biết.”.
Đô đốc Paparo hy vọng ông sẽ không bao giờ phải đánh trong cuộc chiến tranh mà ông tốn rất nhiều công sức, thời gian để chuẩn bị, và những kế hoạch mà ông dự tính sẽ không bị đem ra thử nghiệm, hay chuyển sang cho vị tư lệnh mới. Trong lúc đó, ông vẫn tiếp tục âm thầm làm việc của ông. Ông nói: “Việc làm của tôi không có gì gọi là anh hùng đâu. Định nghĩa hai chữ anh hùng ám chỉ một hành động phục vụ tha nhân vào một thời điểm vô cùng khó khăn, không thể dung thứ được. Dịch vụ đáng quý nhất là hãy ngăn ngừa đừng để thời điểm khó khăn đó nó xảy ra.”.
Nguyễn Minh Tâm dịch theo báo TIME