‘Peptide’ – Thuốc Tiên Hay Trò Mạo Hiểm? Nên Tin Các Khoa Học Gia FDA Hay Tin Bộ Trưởng Y Tế RFK Jr. Của Trump?
WASHINGTON, ngày 30 tháng 6 (NPR) — Giữa lúc ‘peptide’ được tán tụng như “thuốc tiên” mới của phong trào dưỡng sinh Mỹ – từ chống lão hóa, tăng cơ đến “tối ưu hóa” tuổi thọ – tiếng nói thận trọng lại không đến từ giới ‘influencer’ mà đến từ chính các khoa học gia trong lòng FDA. Những người làm khoa học nghề nghiệp tại cơ quan dược phẩm liên bang đang kiên trì nhắc rằng phần lớn các peptide “thời trang” này chưa trải qua thử nghiệm lâm sàng đúng phương pháp, thậm chí một số bị xếp vào diện gây “nguy hiểm đáng kể”.
Ở chiều ngược lại, Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. – “big fan” của peptide, từng khoe với Joe Rogan rằng chính ông đã dùng và muốn mở rộng tiếp cận – lại chọn đứng về phía phong trào Make America Healthy Again của Trump, thúc FDA nới lỏng các quyết định siết chặt từ thời Biden và đưa hàng loạt peptide trở lại tay các nhà thuốc pha chế. Khi khoa học gia FDA nói “chưa đủ dữ liệu, có rủi ro”, còn Bộ trưởng Y tế của Trump nói “đã đến lúc trả lại tự do cho peptide”
Hôm thứ Hai, FDA công bố các tài liệu chuẩn bị cho một phiên họp hội đồng cố vấn vào cuối tháng Bảy, trong đó nhấn mạnh sự thiếu hụt dữ liệu và các mối lo ngại an toàn liên quan đến bảy ‘peptide’ sẽ được xem xét, bao gồm BPC‑157, TB‑500 và MOTs‑C. Đây là những cái tên hiện được nhiều “influencer”trên mạng xã hội và một số bác sĩ quảng bá như giải pháp phục hồi chấn thương, tăng cơ, cải thiện chuyển hóa hay hỗ trợ giảm cân.
Về bản chất, ‘peptide’ là chuỗi axit amin ngắn, nhỏ hơn protein, vốn hiện diện tự nhiên trong cơ thể. Một số thuốc giảm cân nổi tiếng thuộc nhóm GLP‑1 cũng là peptide tổng hợp, song chúng đã trải qua các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, khác với những peptide “wellness” đang lan truyền trên mạng.
Các peptide nói trên thường được sử dụng dưới dạng tiêm dưới da, nhiều người dùng tiêm mỗi ngày, số khác tiêm một đến hai lần mỗi tuần. Trong bản tổng quan tài liệu, các nhà khoa học FDA ghi nhận dữ liệu hiện có còn rời rạc, không thống nhất và không đủ mạnh để chứng minh hiệu quả điều trị, đồng thời nêu khả năng tồn tại các rủi ro chưa được nhận diện rõ. Một nghiên cứu thực hiện tại Bỉ cho thấy một số peptide không được quản lý, bán trực tuyến, có chứa kim loại nặng như asen và chì – những chất có thể độc hại với cơ thể người.
Năm 2023, chính quyền liên bang đã đưa nhiều peptide vào danh mục các chất mà các nhà thuốc pha chế (compounding pharmacies) hầu như không được phép sản xuất. Kể từ đó, người sử dụng chuyển sang các nguồn cung “xám”, trong đó có những sản phẩm gắn nhãn “chỉ dùng cho nghiên cứu” nhưng vẫn được bán rộng rãi cho công chúng.
Trái với lập trường thận trọng của FDA, Bộ trưởng Kennedy nhiều lần công khai bày tỏ thiện cảm với các ‘peptide’ này, cho biết bản thân ông đã sử dụng một số loại và mong muốn cơ quan phụ trách dược phẩm cho phép các nhà thuốc pha chế cung cấp trở lại.
Hội đồng cố vấn của FDA dự kiến nhóm họp ngày 23 và 24 tháng 7 để đánh giá bằng chứng về việc sử dụng các peptide nói trên cho những chỉ định cụ thể như viêm loét đại tràng, lành vết thương, béo phì và đau nửa đầu, sau đó sẽ tiếp tục xem xét thêm các peptide khác vào tháng Hai năm tới.
Thành phần hội đồng cũng thu hút sự chú ý khi có những thành viên đang làm việc cho các công ty cung cấp ‘peptide’, đặt ra câu hỏi về xung đột lợi ích. Dù vậy, hiện chưa rõ hội đồng sẽ cân nhắc ra sao trước khuyến nghị của các nhà khoa học FDA, những người cho rằng chưa có đủ dữ liệu để thay đổi quy chế đối với bất kỳ peptide nào trong số bảy loại được đưa ra xem xét.
“Không ngày nào mà tôi không có bệnh nhân hỏi về peptide,” bác sĩ Alexander Weber, chuyên khoa chỉnh hình và trưởng bộ môn y học thể thao tại Đại học Nam California, nhận xét. “Câu trả lời quen thuộc của tôi là: hiện chúng ta chưa có đủ dữ liệu để ủng hộ việc sử dụng chúng một cách rộng rãi.”
Trong thời đại mà ngay chính các cơ quan công quyền cũng phát ra những tiếng nói đối lập, câu hỏi đặt ra cho người tiêu dùng không chỉ là: peptide là thuốc tiên hay trò mạo hiểm, mà là nên tin ai khi khoa học và chính trị đang kéo sợi dây ngược chiều nhau.
WASHINGTON, ngày 30 tháng 6 (NPR) — Giữa lúc ‘peptide’ được tán tụng như “thuốc tiên” mới của phong trào dưỡng sinh Mỹ – từ chống lão hóa, tăng cơ đến “tối ưu hóa” tuổi thọ – tiếng nói thận trọng lại không đến từ giới ‘influencer’ mà đến từ chính các khoa học gia trong lòng FDA. Những người làm khoa học nghề nghiệp tại cơ quan dược phẩm liên bang đang kiên trì nhắc rằng phần lớn các peptide “thời trang” này chưa trải qua thử nghiệm lâm sàng đúng phương pháp, thậm chí một số bị xếp vào diện gây “nguy hiểm đáng kể”.
Ở chiều ngược lại, Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. – “big fan” của peptide, từng khoe với Joe Rogan rằng chính ông đã dùng và muốn mở rộng tiếp cận – lại chọn đứng về phía phong trào Make America Healthy Again của Trump, thúc FDA nới lỏng các quyết định siết chặt từ thời Biden và đưa hàng loạt peptide trở lại tay các nhà thuốc pha chế. Khi khoa học gia FDA nói “chưa đủ dữ liệu, có rủi ro”, còn Bộ trưởng Y tế của Trump nói “đã đến lúc trả lại tự do cho peptide”
Hôm thứ Hai, FDA công bố các tài liệu chuẩn bị cho một phiên họp hội đồng cố vấn vào cuối tháng Bảy, trong đó nhấn mạnh sự thiếu hụt dữ liệu và các mối lo ngại an toàn liên quan đến bảy ‘peptide’ sẽ được xem xét, bao gồm BPC‑157, TB‑500 và MOTs‑C. Đây là những cái tên hiện được nhiều “influencer”trên mạng xã hội và một số bác sĩ quảng bá như giải pháp phục hồi chấn thương, tăng cơ, cải thiện chuyển hóa hay hỗ trợ giảm cân.
Về bản chất, ‘peptide’ là chuỗi axit amin ngắn, nhỏ hơn protein, vốn hiện diện tự nhiên trong cơ thể. Một số thuốc giảm cân nổi tiếng thuộc nhóm GLP‑1 cũng là peptide tổng hợp, song chúng đã trải qua các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, khác với những peptide “wellness” đang lan truyền trên mạng.
Các peptide nói trên thường được sử dụng dưới dạng tiêm dưới da, nhiều người dùng tiêm mỗi ngày, số khác tiêm một đến hai lần mỗi tuần. Trong bản tổng quan tài liệu, các nhà khoa học FDA ghi nhận dữ liệu hiện có còn rời rạc, không thống nhất và không đủ mạnh để chứng minh hiệu quả điều trị, đồng thời nêu khả năng tồn tại các rủi ro chưa được nhận diện rõ. Một nghiên cứu thực hiện tại Bỉ cho thấy một số peptide không được quản lý, bán trực tuyến, có chứa kim loại nặng như asen và chì – những chất có thể độc hại với cơ thể người.
Năm 2023, chính quyền liên bang đã đưa nhiều peptide vào danh mục các chất mà các nhà thuốc pha chế (compounding pharmacies) hầu như không được phép sản xuất. Kể từ đó, người sử dụng chuyển sang các nguồn cung “xám”, trong đó có những sản phẩm gắn nhãn “chỉ dùng cho nghiên cứu” nhưng vẫn được bán rộng rãi cho công chúng.
Trái với lập trường thận trọng của FDA, Bộ trưởng Kennedy nhiều lần công khai bày tỏ thiện cảm với các ‘peptide’ này, cho biết bản thân ông đã sử dụng một số loại và mong muốn cơ quan phụ trách dược phẩm cho phép các nhà thuốc pha chế cung cấp trở lại.
Hội đồng cố vấn của FDA dự kiến nhóm họp ngày 23 và 24 tháng 7 để đánh giá bằng chứng về việc sử dụng các peptide nói trên cho những chỉ định cụ thể như viêm loét đại tràng, lành vết thương, béo phì và đau nửa đầu, sau đó sẽ tiếp tục xem xét thêm các peptide khác vào tháng Hai năm tới.
Thành phần hội đồng cũng thu hút sự chú ý khi có những thành viên đang làm việc cho các công ty cung cấp ‘peptide’, đặt ra câu hỏi về xung đột lợi ích. Dù vậy, hiện chưa rõ hội đồng sẽ cân nhắc ra sao trước khuyến nghị của các nhà khoa học FDA, những người cho rằng chưa có đủ dữ liệu để thay đổi quy chế đối với bất kỳ peptide nào trong số bảy loại được đưa ra xem xét.
“Không ngày nào mà tôi không có bệnh nhân hỏi về peptide,” bác sĩ Alexander Weber, chuyên khoa chỉnh hình và trưởng bộ môn y học thể thao tại Đại học Nam California, nhận xét. “Câu trả lời quen thuộc của tôi là: hiện chúng ta chưa có đủ dữ liệu để ủng hộ việc sử dụng chúng một cách rộng rãi.”
Trong thời đại mà ngay chính các cơ quan công quyền cũng phát ra những tiếng nói đối lập, câu hỏi đặt ra cho người tiêu dùng không chỉ là: peptide là thuốc tiên hay trò mạo hiểm, mà là nên tin ai khi khoa học và chính trị đang kéo sợi dây ngược chiều nhau.