Niên Trưởng MỆ,
Người Không Quân Chung Tình
Người Không Quân Chung Tình
*Võ Ý
Cựu Đại Tá Không Quân (KQ) Trần Phước là cây đại thụ của Quân Chủng KQ. Khi viết văn, niên trưởng dùng bút danh là Mệ. Bút danh này không phải do Mệ đặt mà do các chiến hữu KQ yêu mến đặt cho Mệ với lý do duy nhất là giọng nói của Mệ đặc sệt Huế. Mệ là con nhà nghèo, không phải hoàng thân quốc thích gì.
Năm 1948, Mệ gia nhập Khóa 2 Trường Sĩ Quan Việt Nam Huế, tiền thân của Trường Võ Bị Liên Quân Đà Lạt (TVBLQĐL), cũng là Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam (TVBQGVN). Theo sách “Lược Sử Trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam” (2023), tuổi nhập học các khóa được ấn định từ 17 đến 22 tuổi. Khóa 2 mang tên Khóa Quang Trung, (là Khóa Mệ ghi danh) khai mạc từ 01/09/1949, kết thúc 01/07/1950.
Cứ giả dụ, Mệ nhập ngũ năm 19 tuổi thì suy ra, năm sinh của Mệ có thể là 1930 (1949-19). Tính đến nay (2026), Mệ đại thọ 96 niên kỷ. Tuổi ta (âm lịch) công 1 là 97 cho đúng cách tính của người xưa.
Theo “Mộng Bay Bổng” (1), tự truyện do Mệ chấp bút, đăng trên trang nhà Hội Quán Phi Dũng năm 2001, thì mộng ước này đã nhem nhúm từ nhỏ, nhưng ngặt nổi Mệ thuộc giai cấp thứ dân, đất nước lại bị Pháp đô hộ thì làm sao thành “phi công” cho được? Mệ đành trôi nổi theo vận nước cho đến một ngày…
Sau ngày mãn khóa (1950), Thiếu Úy hiện dịch Trần Phước phục vụ 3 năm trong Lục Quân, từng giữ các chức vụ Trung Đội trưởng tiếp vận; Sĩ quan mìn bẫy Thừa Thiên Quảng Trị; Trưởng các đồn Hưong Cần, Hạ Lang và Phù Trach Quảng trị.
Đầu năm 1952, Mệ được thuyên chuyển về Bộ Chỉ Huy Tiểu Đoàn, giữ chức vụ Đại đội trưởng Đại đội Chỉ huy, đóng tại Mỹ Chánh (Huế). Tại đây, Mệ nhận được nhiều tin tức liên quan đến các khóa học về KQ.
Giữa năm 1952, KQ mở Khóa 1 Quan Sát Viên, Mệ nộp đơn xin học và được gọi về Phòng Không Quân tại Saigon. (Lúc bấy giờ, KQ chỉ có Phòng thôi). Sáu tháng sau, Mệ tốt nghiệp trở thành sĩ quan phi hành, chỉ số Quan Sát Viên (Observer), được bổ nhiệm về phục vụ tại Đệ Nhất Phi Đoàn Quan Sát đóng tại Saigon, Huế, sau cùng là Đà Nẵng cho đến ngày tàn cuộc chiến. Đệ nhất Phi Đoàn sau này đổi thành Phi Đoàn 110 Thiên Phong, là Phi Đoàn kỳ cựu nhất của KQ.
Chỉ huy trưởng Phi Đoàn bấy giờ là Trung Úy Nguyễn Ngọc Oánh, tốt nghiệp Khóa 3 TVBLQĐL tháng 07 năm 1951. Niên trưởng Oánh tốt nghiệp Khóa 1 Hoa tiêu Quan sát tại Trung Tâm Huấn Luyện Không Quân Nha Trang khoảng cuối năm 1952.
Loại phi cơ quan sát do KQ Pháp để lại là loại MS 500 Criquet, (Morane Saulnier) còn gọi là “máy bay bà già”.
Tưởng cũng cần biết, nhiệm vụ của một Quan Sát Viên giống như tên gọi, là quan sát chiến trường từ trên cao (khoảng 3000 bộ - 1000 thước), từ đó, sẵn sàng yểm trợ quân bạn dưới đất tùy theo tình hình và nhiệm vụ như: Hộ tống đoàn xe, đoàn tàu hay đoàn quân; Hướng dẫn khu trục (hay pháo binh) oanh kích vào các mục của địch như doanh trại, trạm giao liên, ổ phục kích, xe, pháo, ghe thuyền, kho lương…
Phi cơ bà già có 2 ghế. Ghế trước dành cho phi công, ghế sau dành cho Quan sát viên, được trang bị ống dòm, một túi bản đồ khu vực trách nhiệm và một thùng lựu đạn khói để đánh dấu mục tiêu cho khu trục pháo binh hay quân bạn. Hoa tiêu điều khiển phi cơ theo ý muốn (hay lệnh) của Quan sát viên.
Phi cơ loại cũ không có gắn ống phóng rocket mà dùng lựu đạn khói để đánh dấu mục tiêu. Sau 1968, KQ được trang bị hai loại phi cơ quan sát thông dụng là O1 và O2. Các loại O1E hay O1F được trang bị rocket như phi cơ O2. Các loại O1 cũng được gọi là L19, cũng là máy bay bà già. Vì chữ “bà già” nghe nản quá, một ông quan sát viên gọi L19 là Lan 19 tuổi cho thêm thơ mộng:
Ta và chàng “pai-lôt” ký sinh nhau
Lấy một vợ tên “Lan, mười chin tuổi”
Kha Lăng Đa – “Ốp-Xẹc” Ca (Lý Tưởng 02/2026)
Với đặc điểm nhỏ thó nhẹ nhàng, không ồn ào như phản lực khu trục, vận tải hay trực thăng, máy bay bà già và quan sát viên là tai mắt của chiến trường nên khi bà già xuất hiện, quân bạn yên lòng, quân địch e dè.
Qua trách nhiệm đặc biệt đó, Quan sát viên điều động hỏa lực như một tư lệnh chiến trường.
Mãi năm 1956, Mệ xin học Khóa 5 Hoa Tiêu Quan Sát. Sau khi tốt nghiệp, Mệ trở về Phi Đoàn cũ, bây giờ đóng ở Đà Nẵng.
Thông thường, một sinh viên dân chính, gia nhập KQ, xin học hoa tiêu, nếu có sẵn các khóa huấn luyện, thì chỉ mất khoảng một năm là lấy bằng bay. Đằng này, do kiên trì với Mộng Bay Bổng, Niên Trưởng KQ Mệ Trần Phước, K2, từ Bộ Binh sang KQ, phải mất 8 năm.
Suốt 23 năm phục vụ Quân Chủng KQ thân yêu (1952-1975), Niên Trưởng Mệ thành Đại Cồ Niên Trưởng, cũng còn gọi là Lão Trượng KQ. Những bài viết của Mệ dành cho KQ như: Những Câu Chuyện Thường Nhật, Đứa Con Lính, Mộng Bay Bổng, Ngày Ra Đi, L19 Bị Địa Tặc, Bà Già Hành Quân Đêm...
Những bài này đã đăng trên Hội Quán Phi Dũng, trang nhà Bạn Già KQ hoặc các Đặc San KQ. Mệ còn rất nhiều bài viết khác mà rất tiếc chúng tôi chưa sưu tầm được. Mong được bổ khuyết.
Vào khoảng 2012, hình như Mệ nhờ KQ Phạm Quang Khiêm (cựu phi công C130, cựu phi công USAir), hiện định cư tại Ohio, Trung Tây Hoa Kỳ) thu thập tất cả các bài viết của Mệ cho vào một CD để Mệ làm kỷ niệm. Chúng tôi hỏi xin thì KQ Khiêm cho biết không còn giữ trong máy nữa. Quý lão trượng và lão nhi KQ nào còn giữ, xin cho xin. Đa tạ
Cuộc đời của Mệ trải qua nhiều biến động ly kỳ được thể hiện trong những tự truyện này với giọng văn giản dị nhưng hấp dẫn. Thế nhưng, có một truyện rất tình người, rất nặng nghĩa phu thê, rất son sắt mà cũng rất lãng mạn và thơ mộng mà không thấy Mệ đề cập đến. Dĩ nhiên, Mệ rất khiêm hạ (một đức tính mà hầu hết đồng đội đều quý mến một khi gặp Mệ hoặc cùng phục vụ trong một đơn vị), nên không thể viết về mình trong trường hợp riêng tư này. Rất nhiều KQ biết chuyện này, vẫn chưa thấy ai viết ra. Sợ bị quên lãng thì tiệc cho một tình yêu tiêu biểu của thế kỹ trước nên chúng tôi gồng mình tìm từng ý từng lời để viết, được bao nhiêu hay bấy nhiêu. Dĩ nhiên, tôi liên lạc và được Mệ thuận tình.
Xin thưa, Mệ là một KQ Chung Tình tiêu biểu trong toàn Quân Chủng. Nói chung, các chiến sĩ KQ có vẽ ngang tàng bên ngoài, nhưng khi về nhà, mà hầu hết đều sợ… vợ! Mệ không sợ vợ. Cung cách của Mệ đã xác tín một điều là, Mệ rất thương yêu, quý trọng và chăm sóc vợ (Mệ Gái) suốt 26 năm khi bị bịnh.
(Mở ngoặc)
Trong hàng Lão trượng KQ, được biết có 2 vị Chung Tình Tiêu Biểu, đó là cố Đại Tá Vũ Văn Ước, cựu Không Đoàn Trưởng KĐ 62 Chiến Thuật, cựu CHT/TT Hành Quân KQ và cựu Đại Tá Mệ Trần Phước, cựu PĐT/PĐ 110, cựu Chỉ Huy Phó TT/HLKQ Nha Trang, cựu Giám Đốc Trường Chỉ Huy & Tham Mưu Trung Cấp KQ, cựu Khóa Sinh Cao Đẳng Quốc Phòng. Vì con đông, Mệ ngại xa gia đình nên đã từ chối trách vụ thành lập Sư Đoàn VI Không Quan. Mệ cho chúng tôi biết điều này trong một chuyến bay từ Pleiku về Nha Trang năm 1970.
Trong hàng Lão nhi cũng có nhiều KQ chung tình, như cố phi công Đoàn Phan, PĐ 118 Bắc Đẩu Pleiku, sẵn sàng giúp vợ mang giày hay phi công phản lực A37 Thần Báo Hùng Đoàn, K25, lúc nào hai anh chị cũng cập kè như chim liền cánh, cứ đúng giờ thì chim trống mổ thuốc ra mớm cho chim mái uống, kể cả khi vui chơi hoặc trong Đại Hội. Dễ thương hết biết!
(Đóng ngoặc)
Xin trở lại với NT Mệ Trần Phước.
Trong y khoa, có đề cập đến “gien di truyền”. KQ cũng có cái gien đó, thật phúc đức!
Trước ngày đau buồn của Miền Nam, gia đình Mệ phải trần ai gian khổ mới được thoát ách Cộng Sản. Âu đó là Trời độ. Niềm hạnh phúc của 2 Mệ là các con đều thành đạt trên quê hương mới. Nhưng niềm hãnh diện nhất của Mệ tại xứ người là, một trong 10 người con của Mệ, cháu thứ 7, đã tự ý ghi danh học khóa phi công H53 của US Marine Corp khi cháu đủ 18 tuổi.
(Đứa Con Lính) (2003) (2)
Mệ hãnh diện là phải, vì cháu đã thay Bố Mẹ trả ơn nghĩa cho đất nước đã cưu mang gia đình Mệ và hàng trăm ngàn đồng hương Việt Nam trên bước đường lưu vong. Mệ không sao quên được giây phút “thiêng liêng” khi chính Mệ gắn cánh bay lên ngực tân Thiếu Úy Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ, phi công Trần Văn. (Vào năm 2023, Mệ viết chuyện Đứa Con Lính thì Trần Văn đã là Trung Tá).
Nhân đây, những đồng đội của niên trưởng Trần Phước ngày xưa muốn chia vui cùng 2 Mệ về quyết tâm vươn lên của cháu và cám ơn cháu đã tiếp bước cha chú để bảo vệ Tự Do Nhân Phẩm cho nước Mỹ cũng như trên toàn thế giới.
Tính ra, mộng bay bổng của thế hệ hậu duệ phải mất 4 năm. Bốn năm đầy cam go thử thách của một thanh niên Việt Nam tị nạn Cộng Sản trong môi trường huấn nhục khét tiếng khắc nghiệt của Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ. Qua được ải này là một… phép lạ!
Phép lạ đó là một ý chí sắt thép, một quyết tâm sắt thép, một sức chịu đựng gan lì. Nếu không nhờ thế, thì rất dễ bị bỏ cuộc. Hoan hô quyết tâm và sức chịu đựng phi thường của phi công Trần Văn.
Được như vậy, là nhờ di truyền của Bố Mẹ. Xét rộng ra, cũng nhờ huyết thống hào hùng của giòng giống Lạc Hồng.
Cựu Đại Tá KQ Trần Phước gắn cánh bay cho con Trần Văn, Thiếu Úy Hoa Tiêu Trực Thăng Thủy Quân Lục Chiến Mỹ
Phi công Trần Văn là niềm hãnh diện của gia đình, cũng là niền hãnh diện của cộng đồng và Quân Chủng KQ/VNCH.
Mệ còn một niềm hãnh diện khác, không phải gắn huy chương hay nhận bằng tưởng lục mà gia đình và đồng đội âm thầm mến mộ theo gương.
Các thế hệ KQ về sau, khi lập gia đình, chưa biết cuộc sống lứa đôi của họ kéo dài được bao lâu. Hy vọng con hơn cha nhà có phúc. Nhưng với Mệ, cuộc sống đó là một định mệnh kỳ diệu.
Mệ cho biết:
“Vợ tôi bị đứt mạch máu não ngày 20/02/1992. Sau khi giải phẩu, bị bất tỉnh 45 ngày. Khi tỉnh lại, bị câm. Hai năm sau mới nói đươc. Nửa thân người bên phải bị liệt, phải mang chân sắt. Hằng ngày tập đi trên dàn paralelle. Tôi nghỉ việc để lo chăm sóc cho vợ tôi từ đó cho đến 17 năm sau khi vợ tôi bị té gãy xương hông và gãy luôn chân trái ngày 19/06/2009. Từ đây, vợ tôi không đi được nữa; phần tôi một mình không đủ sức bồng lên đở xuống nên buộc phải vào nursing home và mất tại đây vào ngày 15 tháng 12 năm 2017, lúc đó vợ tôi 88 tuổi”
(Điện thư của Mệ ngày 24/07/2026).
Sinh lão bịnh tử là lẽ thường, điện thư trên có gì khác thường? Xin thưa, có khác thường đấy!
Từ 1990 đến 2011, cứ hai năm một lần, các Hội KQ San Jose’, Nam Cali, Houston và Hoa Thịnh Đốn thường tổ chức Không Gian Hội Ngộ. Các Phi Đoàn, Sư Đoàn, hoặc các ngành phi hành như Khu Trục, Trực Thăng, Quan Sát, thường tổ chức Đại Hội, quy tụ trên 600 KQ từ khắp nơi bay về.
Niên Trưởng KQ Mệ tham dự Đại Hội Phi Đoàn 110 vào năm 2010 (Mệ là một trong những Phi Đoàn Trưởng đầu tiên) và Đại Hội KQ Ngành Quan Sát vào năm 2017. Cả hai đều tổ chức tại Nam Cali và Mệ là thượng khách của Ban Tổ Chức. Từ Houston, TX bay về, đến địa điểm là Mệ đẩy xe lăn cho Mệ Gái cùng tham dự Đại Hội. Đâu phải chỉ Đại Hội ở Cali mà bất cứ đâu, nếu thuận tiện là Mệ chắp cánh cùng Mệ gái đến vui vầy cùng chiến hữu đệ huynh.
Suốt 26 năm Mệ tận tình chăm sóc người bạn đời (cùng là chiến hữu trăm năm thân thiết) của mình. Chăm sóc người bệnh là một job rất ý nhị và rất khó. Nếu không đủ tình thương, không đủ kiên nhẫn, không đủ hĩ xã thì khó lòng kéo dài đến ¼ thế kỷ như Mệ được!
Những KQ hậu bối theo gương đàn anh, hào hoa dưới đất hào hùng trên không, đều thán phục lòng sắt son tận tụy này. Lòng son sắt là một minh chứng hùng hồn để xóa tan các lời đồn ác ý về KQ như đường nào dài bằng đường Trần Hưng Đạo, lính nào xạo bằng lính KQ!
Lời xuyên tạc đó, xưa rồi… Diễm!
Nếu được, xin quý KQ và quý thân hữu thân thiết của KQ nên đồng ca lời đồng dao thứ thiệt như sau: Nữ sinh nào đởm lược bằng trường Trưng Trắc/ Lính nào son sắt bằng lính Không Quân?
Lời đồng dao nguyên bản phản chiếu gương thủy chung của người lính KQ. Riêng gương sáng của Mệ trước sau gì cũng sẽ đi vào Không Quân Ngoại Truyên để lưu lại đời sau.
Thân kính chúc Mệ thân tâm thật an lạc, sức khỏe thật dồi dào, đầu óc thật tinh tường để bưỵch cười một tiếng sảng khoái khi đọc mẩu Không Quân Ngoại Truyện hi hữu vào cuối đời lưu lạc này.
Kính mong!
07/2026
Vườn Thượng Uyển Westminster, CA
Bắc Đẩu Võ Ý
1-Mộng Bay Bổng https://hoiquanphidung.com/forum/c%C3%A1c-chuy%C3%AAn-m%E1%BB%A5c/v%C4%83n-ngh%E1%BB%87/truy%E1%BB%87n-vnaf/4408-m%E1%BB%99ng-bay-b%E1%BB%95ng?9804=
2-Đứa Con Lính https://hoiquanphidung.com/forum/c%C3%A1c-chuy%C3%AAn-m%E1%BB%A5c/v%C4%83n-ngh%E1%BB%87/truy%E1%BB%87n-vnaf/8977-%C4%91%E1%BB%A9a-con-l%C3%ADnh?18719=
NT Trần Phước trong thời gian học Khóa Tham Mưu tại Hoa Kỳ
.png)
TTHLKQ Nha Trang, NT Trần Phước và NT Nguyễn Ngọc Oánh đứng giữa hình
NT Trần Phước, CHP TTHLKQ kiêm CHT Trường Chỉ Huy & Tham Mưu Trung Cấp KQ
NT Trần Phước và NT Nguyễn Văn Vượng (KĐT KĐ41CT) tại Hoa Kỳ
NT Trần Phước đọc điếu văn trong tang lễ cố NT Võ Dinh, nguyên Tham mưu trưởng BTL/KQ