TINH LONG 07
và những tấm hình cuối cùng
*Thiên Ân
và những tấm hình cuối cùng
*Thiên Ân
Trong hơn 51 năm qua đã có khá nhiều bài viết về sự hy sinh của phi hành đoàn Tinh Long 07 trong phi vụ tác chiến cuối cùng của Không Lực VNCH trên chiếc vận tải võ trang AC-119K vào sáng 29/4/1975. Hôm nay tôi trở lại với đề tài Tinh Long 07 không phải để tường thuật hoặc bổ túc mà chỉ để viết về những tấm hình cuối cùng chụp chiếc AC-119K vào ba thời điểm: trước khi cất cánh, khi bị rớt, và lúc phát nổ trên mặt đất.
Những tấm hình nói trên tôi đã được thấy trong nhiều bài viết trước đây.
Tấm thứ nhất chụp chiếc AC-119K danh hiệu Tinh Long 07 đang đậu dưới đất. Tấm hình này, theo tôi nhớ, từ trước nay khi được sử dụng chưa bao giờ ghi tên người chụp, hoặc người (hay cơ sở truyền thông) sở hữu bản quyền (copyright) tấm hình.
Tấm thứ hai, chụp Tinh Long 07 đang rớt sau khi bị trúng SA-7, cũng chưa bao giờ thấy ghi tên người chụp hoặc người sở hữu bản quyền. Trên Internet đôi khi tôi chỉ thấy trên tấm hình có ghi chú như sau:
Photo of VNAF AC-119K downed on April 29, 1975
William E. Legro collection (The Vietnam Archive, Texas Tech University)
Tuy nhiên ghi chú này cũng chỉ cho biết tấm hình “nằm trong bộ sưu tập của William E. Legro” chứ không cho biết tên người chụp.
Những tấm hình chụp Tinh Long 07 phát nổ sau khi rớt xuống đất tôi cũng chưa từng thấy ghi tên tác giả hoặc người sở hữu bản quyền.
Nay thì tôi đã có câu trả lời: tác giả những tấm hình nói trên là ông Miguel “Mike” Lechuga, một cựu quân nhân trong Không Lực Hoa Kỳ có mặt tại phi trường Tân Sơn Nhất vào thời điểm trên.
Câu chuyện của ông Lechuga đã được nhiều tác giả nhắc tới, riêng ông vào dịp tưởng niệm 50 năm ngày Sài Gòn thất thủ, vào cuối tháng Tư 2025 đã viết một bài ngắn tựa đề The morning of OFW, kèm theo ba tấm hình chụp chiếc AC-119K của Tinh Long 7 và một tấm hình chụp chiếc C-130 của KQVN đang cất cánh rời Tân Sơn Nhất.
Gần đây, do sự thông báo của một nhà sưu tầm, tôi được biết bài viết nói trên của ông Lechuga đã được phổ biến rộng rãi trên Facebook. Xin phỏng dịch để gửi tới độc giả.
The morning of OFW
.jpg)
Vào khoảng 7 giờ sáng ngày 29/4/1975, một phi cơ vận tải võ trang AC-119 của Không Quân VNCH đã bị hỏa tiễn SA-7 của quân cộng sản Bắc Việt bắn hạ. Chiếc vận tải võ trang này và hai chiếc khu trục A-1 Skyraider đang làm nhiệm vụ tấn công lực lượng cộng sản Bắc Việt ở vòng đai phía đông bắc căn cứ không quân Tân Sơn Nhất.
Tôi đã chụp được hình chiếc vận tải võ trang này từ lúc nó bắt đầu phi vụ, rồi bị bắn rớt và đâm đầu xuống. Tôi nhìn thấy một cửa nhảy dù thoát hiểm bung ra trước khi phi cơ chạm đất và nổ tung.
Sau này, anh Dinh Nguyen, một chuyên viên kiểm thử rạn nứt (NDI specialist) phục vụ tại Tân Sơn Nhất, xác định với tôi trong phi hành đoàn 9 người có một người sống sót. Phần tôi vô cùng ngưỡng phục phi hành đoàn vận tải võ trang này về sự tận tụy, can đảm, và hy sinh tính mạng trong cuộc chiến bảo vệ đất nước.
Tới khoảng 10 giờ sáng, một chiếc C-130A của KQVN, số đuôi #05187, do Đại úy Minh Nguyen cầm lái, cất cánh từ Tân Sơn Nhất với 452 người trên phi cơ, trong đó có 32 người chen chúc nhau trong buồng lái. Tôi may mắn chụp được tấm hình từ phía đuôi khi chiếc C-130A di chuyển từ taxiway ra phi đạo. Chúng tôi theo dõi phi cơ cất cánh, trong lòng tôi vô cùng hồi hộp, chỉ sợ nó không cất lên được và sẽ đâm đầu vào cuối phi đạo.
Nhưng Đại úy Minh Nguyen đã cất cánh thành công và đáp an toàn xuống Thái Lan. Chiếc C-130A này hiện được trưng bày tại cổng chính của Căn Cứ Không Quân Little Rock. Tôi nghiêng mình trước sự can đảm và tài năng của vị Đại úy.
Ngày ấy tôi là một chuyên viên hệ thống phi cụ (avionics instrument systems specialist), cấp bậc Thượng sĩ, phục vụ tại Phi Đoàn 604 Yểm Trợ Không Vận, trực thuộc Bộ Chỉ Huy Không Vận (604th Military Airlift Support Squadron, Military Airlift Command), đồn trú tại CCKQ Clark, Phi-luật-tân.
Thượng sĩ Miguel “Mike” Lechuga tại Tân Sơn Nhất cuối tháng 4/1975
(Text and photos by courtesy of M. C. Lechuga)
PHỤ CHÚ
Qua tìm hiểu trên Internet, tôi được biết ông Lechuga là một thành viên của nhóm Operation Eagle Pull & Frequent Wind & S.S. Mayaguez.
- Operation Eagle Pull là tên gọi cuộc di tản người Mỹ ở Căm-bốt vào sáng ngày 12/4/1975 trước khi quân Khmer Đỏ tiến chiếm thủ đô Phnom Penh (Nam Vang).
Vì từ đầu tháng Tư, quân Khmer Đỏ đã xiết chặt vòng vây, lối thoát duy nhất là sử dụng trực thăng để vận chuyển các công dân Mỹ còn bị kẹt lại và nhân viên Căm-bốt từng cộng tác với Hoa Kỳ từ phi trường Pochentong ra các chiến hạm Mỹ đang thả neo ngoài khơi vịnh Thái Lan.
Cuộc di tản diễn tiến tốt đẹp, không một người nào bị thiệt mạng. Năm ngày sau, quân Khmer Đỏ tiến vào thủ đô Phnom Penh.
- Operation Frequent Wind, như chúng ta đều biết, chính là cuộc di tản của người Mỹ ở Sài Gòn vào cuối tháng 4/1975, thiết nghĩ không cần viết thêm.
- The Mayaguez Incident là cuộc giải cứu thủy thủ đoàn của tàu buôn Mỹ SS Mayaguez bị lực lượng Khmer Đỏ bắt giữ vào ngày 12/5/1975 gần bờ biển Căm-bốt trên vịnh Thái Lan.
Tàu buôn SS Mayaguez
Do tin tức tình báo không được cập nhật giữa Tòa Bạch Ốc, Bộ Ngoại Giao và Bộ Quốc Phòng Mỹ, khi thủy thủ đoàn của tàu buôn nói trên đã được Khmer Đỏ trao trả cho một chiến hạm của Hải Quân Hoa Kỳ, cuộc giải cứu của Thủy Quân Lục Chiến Mỹ theo lệnh của Tổng thống Gerald Ford vẫn tiếp diễn!
TQLC Mỹ đổ bộ lên đảo Koh Tang
Lực lượng giải cứu, được 8 chiếc trực thăng - 5 CH-53 Knives và 3 HH-53 Jolly Greens - đưa từ lãnh thổ Thái Lan tới đổ bộ xuống đảo Koh Tang, đã đụng độ với một lực lượng lực Khmer Đỏ hùng hậu hơn là họ tưởng.
Nguyên nhân Khmer Đỏ đưa một lực lượng lực hùng hậu tới trấn giữ đảo này là để đối phó với các cuộc tấn công của cộng sản Việt Nam sau khi xảy ra giao tranh giữa đôi bên tại đảo Phú Quốc và đảo Thổ Châu.
Nhưng, đáng nói hơn cả là trước đó Khmer Đỏ đã không hề đưa thủy thủ đoàn của tàu SS Mayaguez lên đảo Koh Tang. Do nóng lòng muốn giải cứu thủy thủ đoàn càng sớm càng tốt theo lệnh của Tòa Bạch Ốc, phía Hoa Kỳ đã không chịu phối hợp, kiểm chứng những nguồn tin tình báo sai lạc, dẫn đưa tới việc đổ bộ lên một hòn đảo mà những đối tượng cần được giải cứu không có ở đó!
Khu trục hạm USS Harold E. Holt của Hải Quân Hoa Kỳ cập sát SS Mayaguez (lúc đó không một bóng người)…
…để TQLC tái chiếm tàu
Hậu quả, 41 quân nhân Mỹ - gồm TQLC, Không Quân, Hải Quân Mỹ - đã hy sinh và 50 người khác bị thương trong lúc giao tranh, hoặc trên hai chiếc trực thăng CH-53 bị bắn hạ. Điều tệ hại hơn cả là trong số 18 quân nhân được ghi nhận thiệt mạng trong lúc giao tranh có ba quân nhân TQLC bị bỏ lại sau lưng vì thiếu sự phối kiểm, lọt vào tay quân Khmer Đỏ và sau đó lần lượt bị xử tử.
Không ảnh chụp xác hai chiếc CH-53 trên bờ đảo Koh Tang
Thiệt hại của Khmer Đỏ, tùy theo nguồn tin, được ghi nhận từ 12 tới 25 người chết.
Đây là hoạt động quân sự cuối cùng của Hoa Kỳ liên quan tới cuộc chiến Việt Nam. Tên của 41 quân nhân nói trên được ghi sau cùng trên Bức Tường Đá Đen (Vietnam Veterans Memorial).
Sau này nhiều người tin rằng sở dĩ ngày ấy phía Hoa Kỳ can thiệp mạnh mẽ và cấp kỳ là vì một số container trên tàu buôn SS Mayaguez có chứa “hàng mật”.
“Hàng mật” đó là những gì, không ai được biết. Trong các cuộc điều trần sau này người ta chỉ được biết trên chiếc SS Mayaguez có 107 container hàng hóa bình thường, 77 container chứa "hàng" của chính phủ và quân đội được tòa Đại sứ Mỹ đưa lên tại cảng Sài Gòn 9 ngày trước khi miền Nam lọt vào tay quân cộng sản.
Cùng với "hàng", vị thuyền trưởng được trao cho một lá thư mật của Chính phủ Mỹ “chỉ được mở ra trong trường hợp khẩn cấp”. Lá thư này sau đó đã bị vị thuyền trưởng tiêu hủy.
Độc giả muốn đọc thêm về cuộc giải cứu thảm hại này có thể lên mạng với từ khóa The Mayaguez Incident.
* * *
Trở lại với nhóm Operation Eagle Pull & Frequent Wind & S.S. Mayaguez mà ông Lechuga là một thành viên, nhóm này được thành lập với mục đích trao đổi tin tức, hình ảnh, sự kiện, trải nghiệm giữa những cá nhân đã từng dự phần, hoặc có liên quan, hoặc quan tâm tới ba sự kiện nói trên (trong đó có một số người Việt).
Ngày ấy, Thượng sĩ Miguel “Mike” Lechuga là một trong 10 chuyên viên kỹ thuật thuộc Phi Đoàn 604 Yểm Trợ Không Vận ở Phi-luật-tân được đưa tới Tân Sơn Nhất để đảm trách việc bảo trì, sửa chữa các phi cơ Mỹ đáp xuống để thực hiện cuộc di tản Operation Frequent Wind.
Sau khi viên phi công phản bội Nguyễn Thành Trung hướng dẫn phi cơ A-37 từ Phan Rang về oanh tạc Tân Sơn Nhất vào chiều 28/4/1975, ông Lechuga và 9 người trong toán ở trong một cơ sở gần phi đạo được lệnh sẵn sàng di tản.
Họ được cho biết sẽ có ba chuyến C-130 lần lượt đáp Tân Sơn Nhất, bắt đầu vào khoảng 3 giờ sáng 29/4. Dĩ nhiên, toán chuyên viên kỹ thuật sẽ lên chuyến sau cùng.
Chiếc C-130 thứ nhất đáp và cất cánh an toàn, nhưng chiếc thứ hai thì bị hỏa tiễn (pháo kích) của địch phá hủy, vì thế việc sử dụng C-130 bị đình chỉ, mọi người chỉ còn biết trông chờ trực thăng của Thủy Quân Lục Chiến.
Khoảng 2 giờ chiều, toán chuyên viên được thông báo rời phi đạo chạy xe tới Phòng Tùy Viên Quân Sự (DAO) để được trực thăng của TQLC di tản.
Họ chạy xe tới nơi, được lệnh dục bỏ vũ khí cá nhân vào những thùng các-tông rồi xếp hàng chờ. Sau một hồi lâu họ nghe thấy trực thăng đáp ngoài sân. Khoảng 6 giờ chiều, tới lượt toán chuyên viên bước lên phi cơ…
Nhìn ra cửa sổ, ông Lechuga thấy Sài Gòn nhỏ dần. Tới khi đại dương hiện ra trước mắt, ông biết mình và các bạn đã an toàn.
* * *
Về tựa đề “The morning of OFW”
Tôi không thể dịch tựa đề “The morning of OFW” của ông Lechuga vì bị “bí” trước ba chữ viết tắt OFW.
Tìm hiểu qua Wikipedia và AI, tôi được biết trong quân đội Hoa Kỳ, OFW là viết tắt của Objective Force Warrior (a United States Army program that aimed to turn individual soldiers into high-tech fighting systems). Chương trình này đã bị hủy bỏ vào những năm đầu của thế kỷ 21 vì tính cách bất khả thi của nó.
Còn ngoài dân sự, OFW là viết tắt của Overseas Filipino Worker, là những công nhân có quốc tịch Phi-luật-tân làm việc ở một quốc gia khác trong một thời gian ấn định (theo hợp đồng).
Chẳng lẽ vì ngày ấy ông Lechuga đang phục vụ tại CCKQ Clark, Phi-luật-tân, được đưa tới Tân Sơn Nhất tham dự Operation Frequent Wind dưới hình thức TDY (Tour of Duty) cho nên đã khôi hài tự nhận mình là một OFW?
Rất mong quý vị thông thạo tiếng Anh, nếu có thể được, chỉ giáo, giải thích thêm về ba chữ viết tắt OFW trong tựa bài của ông Lechuga.
Thiên Ân