Hoa Kỳ và Israel đã phát động một cuộc tấn công lớn vào Iran vào thứ Bảy, và Tổng thống Donald Trump kêu gọi công chúng Iran "kiểm soát vận mệnh của mình" bằng cách chống lại giới lãnh đạo Hồi giáo đã cai trị quốc gia từ năm 1979. Iran trả đũa bằng cách bắn tên lửa và máy bay không người lái vào các căn cứ quân sự của Israel và Mỹ trong khu vực.
Một số cuộc tấn công đầu tiên vào Iran dường như đã tấn công các khu vực xung quanh văn phòng của Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei. Khói có thể được nhìn thấy bốc lên từ thủ đô như một phần của các cuộc đình công mà truyền thông Iran cho biết đã xảy ra trên toàn quốc. Không rõ liệu nhà lãnh đạo 86 tuổi có ở trong văn phòng của mình khi vụ tấn công xảy ra hay không.
Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi nói với NBC News rằng Khamenei và Tổng thống Masoud Pezeshkian vẫn còn sống "theo như tôi biết."
Trong một video công bố "các hoạt động chiến đấu lớn", Trump nói với người Iran rằng "khi chúng tôi kết thúc, hãy tiếp quản chính phủ của bạn. Nó sẽ là của bạn để lấy. Đây có lẽ sẽ là cơ hội duy nhất của bạn trong nhiều thế hệ."
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu lặp lại mục tiêu đó, nói rằng: "Chiến dịch chung của chúng tôi sẽ tạo điều kiện cho người dân Iran dũng cảm nắm lấy số phận của họ trong tay họ."
Các cuộc đình công trong tháng ăn chay thánh Ramadan đã mở ra một chương mới đáng kinh ngạc trong sự can thiệp của Hoa Kỳ vào Iran và đánh dấu lần thứ hai trong tám tháng chính quyền Trump sử dụng vũ lực quân sự chống lại Cộng hòa Hồi giáo. Họ cũng xuất hiện vài tuần sau một chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ bắt giữ tổng thống Venezuela, Nicolás Maduro, và đưa ông và vợ đến New York để đối mặt với các cáo buộc âm mưu ma túy liên bang.
Các mục tiêu bao gồm các thành viên trong giới lãnh đạo Iran, theo một quan chức Hoa Kỳ và một người khác được thông báo về các cuộc tấn công, người đã nói với điều kiện giấu tên để thảo luận về một hoạt động đang diễn ra. Không có thông tin ngay lập tức về việc liệu các quan chức hàng đầu có bị giết hay không.
Ngay cả khi các nhà lãnh đạo hàng đầu của Iran bị giết, sự thay đổi chế độ không được đảm bảo và cả Mỹ và Israel đều không nêu rõ tầm nhìn về sự lãnh đạo mới sẽ như thế nào.
Đảng Dân chủ chỉ trích rằng Trump đã hành động mà không có sự cho phép của quốc hội. Dân biểu Hakeem Jeffries, đảng Dân chủ hàng đầu của Hạ viện, nói rằng mặc dù Iran là một "thành động xấu", tuy nhiên tổng thống vẫn phải "tìm kiếm sự cho phép sử dụng trước vũ lực quân sự cấu thành một hành động chiến tranh."
Căng thẳng đã tăng vọt trong những tuần gần đây khi các tàu chiến Mỹ di chuyển vào khu vực. Trump cho biết ông muốn có một thỏa thuận hạn chế chương trình hạt nhân của Iran vào thời điểm đất nước này đang phải vật lộn trong nước với sự bất đồng chính kiến ngày càng tăng sau các cuộc biểu tình trên toàn quốc.
Kích hoạt ngay lập tức cho các cuộc tấn công hôm thứ Bảy dường như là vòng đàm phán hạt nhân mới nhất không thành công. Nhưng chúng cũng phản ánh những thay đổi mạnh mẽ trên toàn khu vực đã khiến ban lãnh đạo Iran rơi vào vị trí yếu nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo gần nửa thế kỷ trước.
Các cuộc tấn công của Israel và Mỹ vào tháng 6 năm ngoái đã làm suy yếu đáng kể hệ thống phòng không, lãnh đạo quân sự và chương trình hạt nhân của Iran. Một cuộc chiến toàn khu vực, gây ra bởi cuộc tấn công vào Israel vào ngày 7 tháng 10 năm 2023 của những kẻ khủng bố Hamas, đã khiến mạng lưới ủy nhiệm của Iran trên khắp Trung Đông suy yếu đáng kể. Trong khi đó, các lệnh trừng phạt của Mỹ và sự cô lập toàn cầu đã tàn phá nền kinh tế của Iran.
Iran đã đáp trả các cuộc tấn công mới nhất mà họ đã đe dọa thực hiện trong nhiều tháng, bao gồm bằng cách phóng tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào Israel cũng như các cuộc tấn công nhắm vào các cơ sở quân sự của Mỹ ở Bahrain, Kuwait và Qatar. "Đã đến lúc bảo vệ quê hương và đối đầu với cuộc tấn công quân sự của kẻ thù", Bộ Ngoại giao Iran cho biết trong một tuyên bố trên X.
Ít nhất 57 người được báo cáo đã thiệt mạng tại một trường nữ sinh ở miền nam Iran trong các cuộc tấn công của Israel-Hoa Kỳ, và hàng chục người khác bị thương, theo hãng thông tấn nhà nước IRNA của Iran. Nhà Trắng và quân đội Israel đã không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận.
Trong một dấu hiệu về phạm vi của cuộc xung đột, các chuyến bay trên khắp Trung Đông đã bị gián đoạn và hỏa lực phòng không được bắn vào Dubai, thủ đô thương mại của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Các mảnh đạn từ một cuộc tấn công tên lửa của Iran vào thủ đô của UAE đã giết chết một người, truyền thông nhà nước cho biết.
Quân đội Mỹ đã tập hợp lực lượng trong khu vực trong nhiều tuần, ngay cả khi các đặc phái viên của Mỹ và Iran tổ chức các cuộc đàm phán ở Thụy Sĩ và Oman nhằm tìm kiếm một giải pháp ngoại giao.
"Các cuộc đàm phán tích cực và nghiêm túc một lần nữa bị phá hoại", Bộ trưởng Ngoại giao Oman Badr al-Busaidi cho biết về X. Al-Busaidi, một người hòa giải quan trọng trong các cuộc đàm phán, đã đến Washington vào thứ Sáu để gặp Phó Tổng thống JD Vance.
"Cho đến lợi ích của Hoa Kỳ cũng như sự nghiệp hòa bình toàn cầu đều không được phục vụ tốt bởi điều này," al-Busaidi nói. "Và tôi cầu nguyện cho những người vô tội sẽ phải chịu đựng. Tôi kêu gọi Hoa Kỳ không bị hút thêm nữa.”
Israel cho biết chiến dịch đã được lên kế hoạch trong nhiều tháng với Mỹ.
Trump, trong việc tìm cách biện minh cho hành động quân sự, tuyên bố Iran đã tiếp tục phát triển chương trình hạt nhân của mình mặc dù khẳng định năm ngoái chương trình đã bị "xóa sổ" bởi một vòng tấn công trước đó. Ông thừa nhận hôm thứ Bảy rằng có thể có thương vong của người Mỹ, nói rằng "điều đó thường xảy ra trong chiến tranh."Đó là một lời kêu gọi đáng chú ý đối với người Mỹ để chuẩn bị cho một nhà lãnh đạo Hoa Kỳ, người đã lao vào văn phòng trên nền tảng "Nước Mỹ trước tiên" và thề sẽ tránh xa "các cuộc chiến tranh mãi mãi" đã làm sa lầy những người tiền nhiệm gần đây của ông.
Tuyên bố của Trump liệt kê những bất bình ngoài chương trình hạt nhân, kéo dài từ sự khởi đầu của Cộng hòa Hồi giáo sau một cuộc cách mạng vào năm 1979 đã biến Iran từ một đồng minh của Mỹ ở Trung Đông thành một kẻ thù khốc liệt.
Tổng thống Mỹ cho biết ông đang đặt mục tiêu "hủy diệt" hải quân Iran và tiêu diệt các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực do Tehran hỗ trợ.
Ông cũng kêu gọi Vệ binh Cách mạng Iran hạ vũ khí, cam kết các thành viên sẽ được miễn trừ, đồng thời cảnh báo họ sẽ phải đối mặt với "cái chết chắc chắn" nếu không làm vậy.
Trump đã đe dọa hành động quân sự, nhưng đã bị trì hoãn, sau cuộc đàn áp gần đây của Iran đối với các cuộc biểu tình được thúc đẩy bởi những bất bình kinh tế và phát triển thành một sự thúc đẩy chống chính phủ trên toàn quốc chống lại các giáo sĩ cầm quyền.
Hãng thông tấn xã các nhà hoạt động nhân quyền cho biết họ đã xác nhận hơn 7.000 cái chết trong cuộc đàn áp và đang điều tra hàng ngàn người khác. Chính phủ đã thừa nhận hơn 3.000 người thiệt mạng, mặc dù họ đã đếm ít hoặc không báo cáo số người chết từ tình trạng bất ổn trong quá khứ.
Iran cho biết họ đã không làm giàu uranium kể từ tháng 6, nhưng họ đã chặn các thanh tra quốc tế đến thăm các địa điểm mà Mỹ đã ném bom trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày sau đó. Các bức ảnh vệ tinh được phân tích bởi Associated Press đã cho thấy hoạt động mới tại hai trong số các địa điểm đó, cho thấy Iran đang cố gắng đánh giá và có khả năng thu hồi tài liệu ở đó.
Iran hiện có giới hạn tự áp đặt cho chương trình tên lửa đạn đạo của mình, giới hạn tầm bắn của nó ở mức 2.000 km (1.240 dặm). Điều đó đặt tất cả Trung Đông và một số Đông Âu trong phạm vi.
Iran đã hy vọng ngăn chặn một cuộc chiến tranh, nhưng vẫn khẳng định họ có quyền làm giàu uranium và không muốn thảo luận về các vấn đề khác, như chương trình tên lửa tầm xa hoặc hỗ trợ cho các nhóm vũ trang như Hamas và Hezbollah.
Các cuộc tấn công có thể làm rung chuyển thị trường toàn cầu, đặc biệt nếu Iran có thể làm cho eo biển Hormuz không an toàn cho giao thông thương mại. Một phần ba tổng lượng dầu xuất khẩu trên toàn thế giới được vận chuyển bằng đường biển đi qua eo biển vào năm 2025.
Truyền thông Iran đưa tin về các cuộc tấn công trên toàn quốc. Các con đường đến khu nhà của Khamenei ở trung tâm thành phố Tehran đã bị chính quyền đóng cửa khi các vụ nổ khác vang lên khắp thủ đô.
Khamenei đã không xuất hiện trước công chúng trong những ngày gần đây và không được nhìn thấy ngay sau đó. Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng Sáu, anh ta được cho là đã được đưa đến một địa điểm an toàn cách xa khu nhà Tehran của mình.
Các mục tiêu trong chiến dịch của Israel bao gồm quân đội Iran, biểu tượng của chính phủ và các mục tiêu tình báo, theo một quan chức được tóm tắt về chiến dịch, người đã nói với điều kiện giấu tên để thảo luận về thông tin không công khai về cuộc tấn công.
Vài giờ sau các cuộc tấn công, Lực lượng Vệ binh Cách mạng bán quân sự của Iran cho biết họ đã phóng một "làn sóng đầu tiên" máy bay không người lái và tên lửa nhắm vào Israel. Không có thông tin ngay lập tức về bất kỳ thiệt hại hoặc thương vong nào.
Ả Rập Xê Út cho biết trong một thông báo trên các phương tiện truyền thông nhà nước rằng Iran đã nhắm mục tiêu vào thủ đô và khu vực phía đông của họ trong một cuộc tấn công đã bị đẩy lùi.
Bahrain cho biết một cuộc tấn công tên lửa nhắm vào trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Hoa Kỳ ở vương quốc đảo này. Các nhân chứng nghe thấy tiếng còi báo động và tiếng nổ ở Kuwait, nơi có Trung tâm Quân đội Hoa Kỳ. Tiếng nổ cũng có thể được nghe thấy ở Qatar.
Houthis do Iran hậu thuẫn ở Yemen thề sẽ tiếp tục các cuộc tấn công vào các tuyến đường vận chuyển Biển Đỏ và Israel, theo hai quan chức cấp cao của Houthi, những người giấu tên vì không có thông báo chính thức.
Các đại sứ quán hoặc lãnh sự quán Hoa Kỳ tại Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Israel đã đăng trên phương tiện truyền thông xã hội rằng họ yêu cầu nhân viên trú ẩn tại chỗ và khuyến nghị tất cả người Mỹ "làm tương tự cho đến khi có thông báo mới."