PHI-ĐOÀN TRƯỞNG C-7A CARIBOU ĐẦU TIÊN, Cựu TR/Tá CUNG-THĂNG-AN

**Phòng Trực** · hôm nay, 05:37 PM

PHI-ĐOÀN TRƯỞNG C-7A CARIBOU ĐẦU TIÊN, CÁNH CHIM SƠN-LONG ĐẦU-ĐÀN

CỰU TRUNG-TÁ CUNG-THĂNG-AN

THÀNH GIANG.
U.S. Copyrights 2026, by TG.

HÌNH ẢNH: Ảnh kỷ niệm lễ bàn giao phi-cơ C-7A Caribou tại Cam-Ranh.
Thiếu-tá Cung-Thăng-An, bắt tay hai viên cố-vấn KQ Hoa-kỳ, trong lễ bàn giao phi-cơ năm 1972
và lễ mãn khóa của các lớp học Hoa-tiêu C-7A Caribou, có sự hiện diện của
Chuẩn-tướng Phan-Phụng-Tiên, Sư-đoàn trưởng SĐ5KQ VNCH. Ảnh do niên-trưởng Cung-Thăng-An cung cấp.

Là một vị cựu sĩ quan Không-quân, thâm niên ngành Vận-tải, là phi-đoàn trưởng của hai phi-đoàn Vận-tải-cơ C-7A của KL-VNCH, Cựu Trung-Tá Cung-Thăng-An, 95 tuổi, người Bắc Việt-nam, di cư vào Nam 1954. Ông là một viên sĩ quan hiền lành, kín đáo, không phô trương, ít thố lộ thân thế, hoàn cảnh gia-đình, của cá nhân, và ông đã không tiết lộ nhiều về những sinh hoạt, những thành tích quân nhân KQ của ông, trong 21 năm ông đã phục vụ cho Không-Lực VNCH, từ năm 1954 đến 1975 .
Cựu Trung Tá Cung Thăng An là một cấp chỉ huy C7A Caribou đầu tiên, ông là phi-đoàn trưởng của hai phi-đoàn 427 và 429 của chúng tôi, từ ngày phi-đoàn đã thành lập vào tháng ba, năm 1972. Chúng tôi chỉ biết về danh tánh, chức vụ và nhân dạng của ông mà thôi. Ngoài ra, Không được biết thêm những gì khác, về cá nhân của niên trưởng Cung-Thăng-An.
Tôi đã có dịp sống cùng thành phố Houston, Texas với ông, đã nhiều lần gặp gỡ nhau, chúng tôi chỉ thăm hỏi, chuyện trò qua loa với ông, nhưng chưa có dịp tâm sự, để được ông tiết lộ về quá khứ, và binh nghiệp trong Quân đội của ông.

May mắn thay, hôm nay anh Cung-Thăng-An đã vui vẻ mở lòng tâm tình, với những lời tâm sự, chân thành của hai anh em đã cùng phục vụ trong ngành Vận tải C7A Caribou.

Lần đầu tiên, sau hơn 50 năm xa xứ, anh An đã vui vẻ thố lộ một chút chi tiết về đời tư, những hoạt động của anh trong KQ-VNCH. Những chi tiết mà những người KQ ngành vận tải của chúng tôi đã từng làm việc dưới quyền chỉ huy của anh, nhưng chưa hề có ai được biết nhiều về anh.

Cựu Trung tá Cung Thăng An sinh năm 1931. Anh đã sinh ra ở miền Bắc VN. Năm 1954, anh đã đến tuổi bị động viên vào quân đội, anh đã gia nhập Quân-chủng KQ-VNCH. Theo học ngành phi-công tại Trung tâm Huấn luyện KQ Nha-Trang. Trong thời gian KQ-VNCH được độc lập từ KQ Pháp năm 1954, anh An được gửi đi tu nghiệp khóa huấn luyện phi-công Việt-nam đầu tiên tại Mỹ, và anh cũng đã tốt nghiệp huấn luyện viên phi-công do KQ Hoa-kỳ đã đào tạo. Năm 1958 anh đã làm việc cho Trung-Tâm Huấn-Luyện KQ Nha-Trang, anh là Huấn luyện viên đã dạy bay cho các phi-công của khóa học 58 A, anh đã làm việc cho Trung-tâm Huấn-Luyện Không-quân Nha-Trang này được một năm. Sau đó, anh được thuyên chuyển về căn-cứ Tân-Sơn-Nhứt, làm việc cho Liên phi-đoàn 1 Vận-Tải do Trung-tá Nguyễn-Cao-Kỳ chỉ huy.

Năm 1964 anh là phi công bay cho phi-đoàn Vận tải 417, anh bay liên tục cho phi-đoàn 417 này. Năm 1968, phi-đoàn Không-kích đã được thành lập, Vận-tải-cơ chiến-đấu AC-47, Hỏa-long, phi-đoàn 817. Trong giai đoạn này, anh Cung-Thăng-An đã đảm trách chức vụ Trưởng- Phòng Hành-Quân của phi-đoàn Hoả-Long 817.

Từ năm 1964, niên trưởng Cung-Thăng-An may mắn được tuyển chọn đi theo học phản-lực cơ, loại vận tải cơ dân sự Caravelle do người Pháp sản xuất, Phản-lực cơ này có trọng tải tương đương với phản-lực cơ dân sự Boeing 727 của Hoa-kỳ, vào thập niên 60 của thế kỷ 20.

Sau khoá học phi-cơ Dân sự Caravelle, anh trở thành là phi-công bay phản- lực cơ Caravelle Dân sự đầu tiên ở Việt-nam thời đó, với sức chứa của phản lực cơ Caravelle có thể chuyên chỡ 120 hành-khách. Anh Cung-Thăng-An được dịp luân phiên biệt phái sang bay hỗ trợ và phục vụ cho hãng Hàng-Không Dân-sự Air Vietnam, trên các đường bay quốc tế, bay cả ngày lẫn đêm. Các anh gồm có ba phi-hành đoàn đã bay Caravelle cho hãng Air Viet-nam.

Hằng tháng, các anh luân phiên nhau bay Caravelle trợ giúp cho hãng Air Vietnam, mỗi phi-hành đoàn luân phiên bay một tháng cho hãng Hàng-không Dân-sự. Sau một tháng biệt phái cho Air Vietnam, các anh trở về bay cho KQ-VNCH trong hai tháng, và chờ đợi lần biệt phái kế tiếp. Các anh chỉ giúp cho Air Vietnam trong bốn năm từ 1964-1968. Cho đến khi phi-cơ Caravelle không còn hoạt động ở VN nữa.

Năm 1969, Anh Cung-Thăng-An được gửi đi làm Sĩ-quan Liên-lạc cho KQ Việt-nam Cộng Hòa tại một Căn-cứ KQ Hoa-kỳ ở Bartow Airbase, tại tiểu bang Louisiana. Được một năm, anh An hết thời hạn đảm trách Sĩ quan Liên-lạc, cũng tại Hoa-kỳ này, anh được chọn theo học loại phi-cơ Vận-tải mới C-7A, Caribou, Không Lực Hoa-kỳ chuẩn bị sẽ chuyển giao loại vận tải cơ C-7A Caribou cho KQ-VNCH theo Chương trình Việt-nam hóa Chiến-tranh của Chính-phủ Mỹ.

Sau năm 1971, anh Cung-Thăng-An trở về Việt-nam, làm việc cùng với các phi-đoàn C-7A Caribou của KQHK ở Cam-Ranh, đảm trách việc huấn luyện phi-công, và các nhân-viên phi-hành C-7A Caribou Việt-nam, để KQ-VNCH tiếp nhận 3 phi-đoàn C-7A Caribou do KQHK sẽ bàn giao.

Đầu tháng 3, năm 1972, việc huấn luyện nhân viên phi-hành đã hoàn tất, đầy đủ quân số cho một phi-đoàn C-7A, Caribou. Thiếu-tá Cung-Thăng-An đã đảm trách phi-đoàn trưởng phi-đoàn 427, C-7A, Caribou đầu tiên.

Buổi lễ bàn giao phi-cơ đã được tổ chức tại Căn-cứ Cam-Ranh, Giới chức KQ Hoa-kỳ trân trọng trao tặng một chiếc chìa khóa biểu tượng, làm tiêu biểu cho việc bàn giao phi-cơ C-7A Caribou cho KQ-VNCH. Ba chiếc phi-cơ C-7A Caribou đầu tiên đã được 3 phi-hành-đoàn C-7A Caribou VN đầu tiên của KQ-VNCH, tiếp nhận, cất cánh rời khỏi Cam-Ranh, chuyên chỡ theo nhóm nhân-viên phi-hành Caribou VN đã được thụ huấn rồi, đang bay lấy kinh nghiệm cùng KQ Mỹ ở Cam-Ranh, trong khi họ chờ đợi thành lập phi-đoàn.

Ba chiếc phi-cơ C-7A của KQ-VNCH đầu tiên đã bay họp đoàn về căn-cứ 60 Chiến-thuật ở Phù-Cát, do Đại-tá Nguyễn-Hồng-Tuyền làm căn-cứ trưởng. Tại đây, Căn cứ Phù Cát này đã chính thức là nơi thành lập ba phi-đoàn vận-tải cơ C-7A, Caribou.

Tại Phù Cát, Không-Quân Hoa-Kỳ đã chuyển giao đầy đủ cấp số 22 chiếc phi-cơ Caribou cho phi-đoàn 427 đầu tiên. Với ban tham mưu phi-đoàn 427, C-7A Caribou, lúc đó gồm có: Thiếu-tá Cung-Thăng-An phi-đoàn trưởng, Thiếu-tá Nguyễn-Viết -Xương phi-đoàn phó, Trưởng-phòng hành-quân Đại-Uý Phạm-Văn-Cần. Theo đúng chương trình bàn giao phi-cơ C-7A, cứ hai tháng sẽ hoàn tất việc bàn giao và tiếp nhận cho một phi-đoàn mới, của hai phi-đoàn C-7A Caribou còn lại.

Giữa tháng năm, 1972. Thiếu-tá Cung-Thăng-An tiếp nhận phi-cơ, thành lập phi-đoàn C-7A Caribou thứ hai mang danh số phi-đoàn 429. Do phòng nhân viên Bộ tư lệnh KQ-VNCH tuyển chọn phi-đoàn trưởng cho phi-đoàn 427, và phi-đoàn 427, C-7A này được Bô-Tư-Lệnh KQ chỉ định phải đồn trú ở SĐ 1 KQ, ở Đà Nẵng, thuộc Vùng I chiến Thuật.

Do Đại-úy Phạm-Văn-Cần đã tình nguyện và chịu trách nhiệm tiếp nhận phi-đoàn trưởng PĐ 427 với Bộ Tư-Lệnh KQ. Đại-úy Phạm-Văn-Cần trở thành tân phi-đoàn trưởng phi-đoàn 427 và anh đã thành lập Ban tham- mưu phi-đoàn gồm có: Đại-úy Phạm-Văn-Cần, phi-đoản trưởng, đại-úy Nguyễn-Bá-Đạm phi-đoàn phó, đại-úy Trần-Ngọc-Minh Trưởng-Phòng Hành-Quân.

Ban tham mưu phi-đoàn tân lập 429, gồm: Thiếu-tá Cung-Thăng-An, phi-đoàn trưởng, Thiếu-tá Nguyễn-Viết-Xương, phi-đoàn phó, Đại-uý Trần-Đình-Kiểm,Trưởng-phòng Hành-quân. Phi-đoàn 429, thành lập vào giữa tháng năm, 1972.

Hai tháng sau, vào tháng Bảy, 1972. Thiếu-tá Nguyễn-Viết-Xương được giao trách nhiệm thành lập phi-đoàn C-7A Caribou thứ ba, danh số phi-đoàn 431.

Thiếu-tá Nguyễn-Viết-Xương phi-đoàn trưởng, Thiếu-tá Huỳnh-Ngọc-Nghĩa phi-đoàn phó, Đại-úy Nguyễn-Đình-Thảo TPHQ.

Tân Ban tham mưu phi-đoàn 429, gồm thiếu tá Cung-Thăng-An phi-đoàn trưởng, Thiếu-tá Trần-Đình-Kiểm phi-đoàn phó, đại-úy Nguyễn-Văn-Thái TPHQ.

Sau một thời gian ngắn, khi ba phi-đoàn C-7A đã thành lập xong, sau tháng Bảy, năm 1972. Các sĩ-quan tham-mưu của các phi-đoàn C-7A đã được thăng một cấp, trừ đại-úy Phạm-Văn-Cần đã được vinh thăng hai cấp thành Trung-tá, đúng với chỉ số cấp bậc của một vị phi-đoàn trưởng.

Trong khi đang thành lập phi-đoàn thứ ba 431. Phi-đoàn 427 của Đại-úy Phạm-Văn-Cần phải di chuyển ra SĐIKQ, đóng ở Đà-Nẵng.

Với những thành tích và sự tích cực hoạt động dày dặn cho KL-VNCH của Trung-tá Cung-Thăng-An, anh đã được Bộ-Quốc-Phòng VNCH ân thưởng, Đệ Ngũ-Đẳng Bảo-Quốc Huân-Chương.

VIỆC TUYỂN CHỌN DANH-HIỆU PHI-ĐOÀN:

khoảng một thời gian ngắn sau ngày thành lập, phi-đoàn 431, Trung-tá Nguyễn-Viết-Xương đã chọn danh hiệu phi-đoàn là Phượng-Long, do họa sĩ KQ cơ-phi Thành Giang, LVB đã đề nghị danh hiệu và họa sĩ, Thiếu úy Võ-Đình-Mỹ đã vẽ huy hiệu. Sau khi phi-đoàn có danh hiệu Phượng-Long thì phi-đoàn 431, gặp sự may mắn, nhân viên phi-đoàn vui mừng, đã được tin thuyên chuyển về Tân-Sơn-Nhứt vào tháng 11, năm 1972. Sáu tháng sau, phi-đoàn 429 cũng được dời về Sài-gòn với danh hiệu phi-đoàn Sơn-Long, do Trung-tá Cung-Thăng-An đã chọn. Sau khi hai phi-đoàn Phượng-long và Sơn-Long đã được đặt danh hiệu phi-đoàn. Phi-đoàn 427, C-7A Caribou ở SĐIKQ Đà-Nẵng cũng lấy danh xưng Thần-Long, do Trung-tá Phạm-Văn-Cần đã chọn. Xem thêm chi tiết qua bài viết: Lai lịch Các Danh Hiệu Phi-đoàn C7A Caribou, biên soạn bởi KQ Thành-Giang, đã đăng tải trên Diễn-đàn Hội-Quán Phi-Dũng của KQ-VNCH Hải-ngoại.

Trong suốt ba năm, ba phi-đoàn C-7A Caribou Không-quân VNCH hoạt động, từ tháng 3, 1972 đến tháng 4, 1975. Trong một giai đoạn Chiến tranh Việt-nam khốc liệt nhất. Cộng sản VN đã được Cộng-sản Nga Tàu tăng viện nhiều loại vũ khí tối tân: chiến xa, hoả tiễn tên lửa, đặc biệt các loại hỏa tiễn tầm-nhìệt cá nhân SA-7 mới, chống phi-cơ, vô cùng lợi hại. Loại hỏa tiễn tầm nhiệt SA-7 đã gây ra khốn đốn và khiếp đảm cho phi-công VNCH kể từ năm 1972. Hàng loạt phi-cơ đủ loại, con số thiệt hại đã lên đến cả mấy chục chiếc phi-cơ của KL VNCH đã bị bắn hạ trên chiến trường, ước đoán có khoảng vài trăm phi-công, nhân-viên phi-hành, và hành khách quân-sự đã tử vong bởi loại hoả tiễn SA-7 độc hại này.

May mắn thay cho ba phi-đoàn vận-tải cơ C-7A Caribou, đã không có một chiếc phi-cơ Caribou nào bị bắn hạ bởi loại hỏa tiễn tầm nhiệt SA-7 với vài lý do: loại hoả tiễn SA-7 hiếm quý, đắt tiền. CSBV đã phải tiết kiệm, chỉ sử dụng loại hoả tiễn hiếm quý này bắn hạ các loại phi-cơ chiến-đấu nguy hiểm, sát thương cao, sát hại nhiều Bộ đội của họ trên chiến trường, có lẽ, họ đã không sử dụng hoang phí loại hỏa tiễn đắt đỏ này để tiêu diệt những chiếc phi-cơ vận-tải ít nguy hiểm, không đáng bị bắn hạ.
Hơn nữa, vận-tải cơ Chiến-thuật C-7A Caribou đặc biệt, nhẹ nhàng với những bộ phận đặc biệt về kỹ-thuật, các vận-tải cơ khác không thể có, phi-cơ C-7A có những đặc tính, có thể đáp nhanh bằng vòng bay nhỏ hẹp, hạ cánh bằng phương pháp đáp “lá rơi”, phi-công có thể giảm hai động-cơ về vị trí tối thiểu, phi-cơ bị triệt nâng, rơi nhanh và bay lượn xuống với vòng bay nhỏ hẹp, bên trong không phận an toàn của các tiền-đồn nguy hiểm, đang bị đối phương bao vây, pháo kích.

Phi-hành đoàn C-7A Caribou có thể đáp ngắn bằng cách đổi sải ngược chong chóng động-cơ, phi-công chuyển cánh quạt “thổi gió ngược về trước, hãm trớn phi-cơ chạy” phụ lực cản, cùng thắng máy bay và chỉ trong 300 thước phi-cơ dừng ngay giữa phi-đạo, nhanh chóng thả hàng hoá, rồi cất cánh bay đi ngay với hơn 300 mét của nửa phi-đạo còn lại, Caribou đã đổ hàng hóa nhanh chóng chỉ trong vòng năm giây ngắn ngủi, theo phương pháp “stop and go”. Mà các vận tải cơ khác không thể đáp ngắn, phải mất nhiều thời giờ di chuyên lòng vòng để đổi hướng gió, mất rất nhiều thời gian, bị pháo kích trúng phi-cơ, bốc cháy.

Sau khi cất cánh, Caribou, C-7A có thể dùng phương pháp cất-cánh Chiến-thuật Tactical Departure, quẹo gắt, lạng lách phi-cơ lấy cao độ bay lên ngay khi phi-cơ xếp bánh đáp vào, với cao độ vài trăm feet, bay lên trong những vòng bay cực nhỏ, ôm sát bên trong không phận an toàn của các tiền-đồn, tránh bị đạn phòng không, hay bị bắn tĩa của cộng quân.

Trong lịch sử của phi-cơ C-7A Caribou của KQ-VNCH. Duy nhất chỉ có một chiếc phi-cơ C-7A Caribou của phi-đoàn Thần-Long 427, ở SĐIKQ Đà-Nẵng, Phi-cơ đã bị hoả-tiễn tầm-nhiệt SA-7B, bắn hư một động-cơ. Nhưng phi-cơ không bị gẫy cánh như các loại vận-tải cơ khác: C-47 hay C-119.

Ảnh lưu niệm sau tai nạn phi-cơ C-7A Caribou đã bị hỏa-tiễn SA-7B bắn hư một động-cơ, Tết năm 1974. Đại-uý Nguyễn-Văn-Kim, Trưởng-phòng An-phi Phi-đoàn 427, đã đáp phi-cơ một máy an toàn. Cứu sống 13 người: phi-hành đoàn và hành khách VIP của phái đoàn Hải-Quân VNCH. Xem bài: Chuyến Bay Rùng Rợn Tết 1974 - Tg Thành Giang.

Phi vụ đặc biệt chở phái đoàn cao cấp của Hải-Quân VNCH, đã bị nghi ngờ là một cuộc mưu sát chính-trị, do Henry Kissinger đã âm thầm cấu kết với Trung-cộng và CSBV, ám sát vị Tư-lệnh Hải-quân VNCH, đề đốc Trần-Văn-chơn, ông đang điều tra về cuộc Hải-chiến Hoàng-sa, và Chính-phủ VNCH, TT Nguyễn-Văn-Thiệu đã có ý định đánh Hải-quân Trung-cộng tái chiếm Hoàng-sa, có thể, sẽ phá vỡ mối ban giao ngầm “làm ăn buôn bán” của Tài-phiệt Mỹ và Trung-cộng. Âm mưu ám sát vị Tư-lệnh Hải-quân VNCH bằng hoả-tiễn tầm-nhiệt, nhằm đe dọa tính mạng ông Thiệu và triệt hạ ước vọng đánh Hải-quân Trung-cộng của ông Thiệu. Dù cuộc ám sát bất thành, phi-cơ C-7A Caribou đã không bị gẫy cánh, phi-công đã đáp một động-cơ an toàn, phi-hành đoàn và phái-đoàn Bộ-tư lệnh Hải-quân VNCH bình an vô sự.

Sự ám sát hụt vị Tư-lệnh Hải-quân VNCH năm 1974 này, đã như, một sự cảnh cáo ông Thiệu. Cũng đã làm cho Tổng-thống VNCH Nguyễn-Văn-Thiệu phải lo ngại, chùng bước, và ông Thiệu đã âm thầm rút 4 phi-đoàn F-5 rời khỏi Đà-Nẵng trở về Biên Hoà, ông cũng đã oán hận Mỹ, im lặng hủy bỏ ý định đánh Trung-cộng, tái chiếm các đảo Hoàng-sa của Việt-nam.

Tại sao? duy nhất chỉ có một chiếc vận-tải cơ C-7A Caribou Yankee Uniform của phi-đoàn Thần-Long 427 này đã bị trúng đạn hỏa tiễn SA-7B, phá hư một động-cơ, nhưng phi-cơ không bị gẫy cánh, và không sát hại được phi-hành đoàn và hành-khách VIP của phái-đoàn?

Hai lý do phi-cơ C-7A Caribou đã bị hoả tiễn tầm nhiệt SA-7B bắn trúng động-cơ nhưng không bị gẫy cánh vì hai lý do chính: Vị trí đặt ống khói tỏa nhiệt của động-cơ C-7A, được thiết kế nằm rất xa vị trí các mối giáp và bờ đụng quan trọng của hai phần cánh bên trong và cánh bên ngoài, nối liền với động cơ, hai cái ống khói Caribou đã được làm bằng loại vật liệu đặc biệt, stainless steel, dài gần ba thước nằm trên lưng giữa cánh, xa với các mối giáp của cánh, cho nên đầu đạn trái hỏa tiễn nhỏ nhắn, chỉ đủ sức phá hỏng động-cơ nhưng không làm hư hại các điểm quan trọng của các mối giáp của các phần cánh, nên cánh phi-cơ Caribou không bị gẫy.

Vật liệu làm ống khói tỏa nhiệt của động-cơ C-7A được làm bằng loại vật liệu đặc biệt, chất thép inoxidable hay Stainless steel, chịu đựng được sức nóng của nhiệt độ cao, rất rắn chắc, dẻo dai (xem hình ảnh ống khói stainless steel Caribou bị nổ, chỉ bị móp méo, chắc chắn, không bị vỡ tung), ống khói này phần nào nó đã che chắn và kềm hãm bớt sức công phá của đầu đạn hỏa tiễn nhỏ nhắn, cân nặng không quá hai ký lô. Hoả tiễn SA-7 này chỉ có một mục đích duy nhất nó nổ để phá hỏng động-cơ, chứ không đủ sức phá vỡ cánh của phi-cơ C-7A Caribou, cho nên phi-cơ Caribou không bị gẫy cánh, đã cứu mạng phi-hành đoàn và hành-khách. Xem chi tiết bài viết: Chuyến Bay Rùng Rợn Tết 1974, của Thành Giang, đã đăng tải trên internet.

Chúng tôi rất hân hạnh giới thiệu cánh chim C-7A Caribou đầu đàn, Cựu Trung-tá Cung-Thăng-An, cấp chỉ huy của chúng tôi, người chỉ huy KQ thâm niên, hiền hậu, ít nói, đã dìu dắt hàng trăm chiến sĩ Không-quân Phi- hành Vận-tải của các phi-đoàn C-7A Caribou 427 và 429, trong nhiều năm gian lao của cuộc Chiến tranh Việt-Nam khốc liệt.

Chân thành cảm tạ những sự đóng góp công lao của niên trưởng Cung-Thăng-An, đã góp phần bảo vệ tự do cho đất nước Việt-nam Cộng-hòa, và những ý kiến trung thực của cựu Trung-tá Cung-Thăng-An, giúp cho bài viết lịch-sử của KQ này thêm phong phú, ông là một chứng nhân lịch-sử trung thực, những tin tức quý báu của anh làm tài-liệu để lại cho hậu thế, các con cháu VNCH mai sau.

Thành Giang.

New year 2026.