Thông báo

Collapse
No announcement yet.

Tình Yêu Trong Văn Chương Bình Dân

Collapse
X

Tình Yêu Trong Văn Chương Bình Dân

Collapse
 
  • Filter
  • Giờ
  • Show
Clear All
new posts

  • Tình Yêu Trong Văn Chương Bình Dân

    Tình Yêu Trong Văn Chương Bình Dân

    Tự cổ chí kim, tình yêu luôn là đề tài muôn thưở của con người, cho dẫu sống trong thời đại nào, xã hội nào, giai cấp nào, trí thức hay ít học. Chế độ tư bản hay cộng sản, vô thần thì tình yêu cũng luôn hiện hữu, chỉ khác cách thể hiện . . . Thế nên ta có thể dễ dàng tìm ra trong kho tàng văn chương bình dân Việt Nam rất nhiều câu, thậm chí cả những bài ca dao khá dài diễn tả tình cảm của đôi lứa yêu nhau, từ khi hai người mới biết hay đã thành vợ thành chồng, và cả những nỗi nhớ nhung khi vừa mới “phải lòng” nhau, khiến cho người nhớ nhung đó cũng thấy lạ cho chính mình như:

    Lạ sao gió mát sau lưng
    Lạ sao dạ nhớ người dưng thế này


    Hay nỗi nhớ đã đi vào tâm khảm cô gái khiến nàng chẳng còn thiết tha với những gì quen thuộc hàng ngày như:

    Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
    Nhớ ai, ai nhớ bây giờ nhớ ai


    Hay nỗi nhớ xót sa đến độ:

    Nhớ ai em những khóc thầm
    Hai hàng nước mắt đầm đầm như mưa


    Còn phía chàng trai thì thế nào nhỉ, có lẽ chàng cũng thắc mắc về người mình đang mong nhớ, nên phải dọ thử một câu:

    Ta về mình nhớ ta chăng
    Ta về ta nhớ hàm răng mình cười


    Có khi nỗi nhớ nghe chừng cũng khá “nặng ký”nên chàng đã phải thốt nên lời như:

    Nhớ ai như nhớ thuốc lào
    Đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên


    Hay còn hơn thế nữa, như:

    Nhớ ai bổi hổi, bồi hồi
    Như đứng đống lửa, như ngồi đống than


    Rồi khi đã yêu nhau, nhưng chắc là còn giấu diếm cha mẹ nên đành phải nói dối, khi được hỏi lý do tại sao lại mất chiếc áo của cha mẹ sắm cho mình:

    Yêu nhau cởi áo cho nhau
    Về nhà mẹ hỏi qua cầu gió bay


    Tình yêu cũng được thể hiện qua sự chăm sóc, luôn muốn dành phần hơn, phần tốt đẹp cho người mình yêu thương:

    Yêu nhau cau sáu bổ ba
    Ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười


    Hoặc:

    Yêu ai yêu cả lối đi
    Ghét ai ghét cả tông ti họ hàng


    Đôi khi chàng trai bày tỏ ước muốn với người mình yêu bằng những hứa hẹn nếu nàng ưng thuận, ví dụ sẽ như mua cả gạch gốm Bát Tràng, chỉ để xây hồ chứa nước cho người mình yêu rửa chân mà thôi (làng gốm Bát Tràng nổi tiếng về những sản phẩm của mình, và có lẽ chỉ những nhà khá giả thời đó mới dùng chén, bát bằng gốm, còn thì nhà nghèo chỉ dùng đồ bằng đất nung thường) Và dặn dò kỹ lưỡng rằng không được soi bóng mình dưới nước, để “rửa lông mày”, bởi nàng đẹp đến nỗi cá mãi ngắm nàng nên quên cá thở, phải chết:

    Trên trời có đám mây xanh
    Ở giữa mây trắng, chung quanh mây vàng
    Ứớc gì anh lấy được nàng
    Để anh mua gạch Bát Tràng về xây
    Xây dọc rồi lại xây ngang
    Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân
    Có rửa thì rửa chân tay
    Chớ rửa lông mày chết cá ao anh


    Hay gián tiếp tỏ tình, và cho người con gái biết mình hãy còn độc thân, và hứa hẹn sẽ lo cho việc cưới xin như thế nào

    Hôm qua tát nước đầu đình
    Bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen
    Em được thì cho anh xin
    Hay là em để làm tin trong nhà
    Áo anh sứt chỉ đường tà
    Vợ anh chưa có mẹ già chưa khâu
    Áo anh sứt chỉ đã lâu

    Mai mượn cô ấy về khâu cho cùng
    Khâu rồi anh sẽ trả công
    Ít nữa lấy chồng anh sẽ giúp cho
    Giúp em một thúng xôi vò
    Một con lợn béo, một vò rượu tăm
    Giúp em đôi chiếu em nằm
    Đôi chăn em đắp, đôi chằm em đeo
    Giúp em quan tám tiền cheo
    Quan năm tiền cưới lại đèo buồng cau
    Hoặc tỏ tình với người yêu bằng những câu như
    Hôm qua anh đến chơi nhà
    Thấy mẹ nằm võng, thấy cha nằm giường
    Thấy em nằm đất anh thương
    Anh về mua chiếu mua giường cho em


    Như một cách tỏ tình muốn nên duyên giai ngẫu với nàng, chứ làm gì có cha mẹ nào lại để con cái nằm đất còn mình lại nệm ấm chăn êm bao giờ. Hoặc lại một cách tỏ tình bằng những câu thơ trong “ bài Ca Sao” để nói đến tình yêu của mình đối với nàng sâu đậm như thế nào, thương từ khi cha mẹ nàng mới thành đôi lứa, nghĩa là ngay từ khi nàng còn tron hư vô của đất trời, duyên đã tiền định cho ta yêu nàng rồi, và vẫn mãi yêu cho dù “ Thương em
    chỉ có trời khuya nhìn về”

    Sao tua chín cái nằm kề
    Thương em từ thuở mẹ về với cha
    Sao vua năm cái nằm xa
    Thương em từ thưở người ra người vào
    Sao khuê dăm cái nằm dài
    Thương em từ thuở tình ngoài nghĩa trong
    Sao măng năm cái nằm ngang
    Thương em từ thuở mẹ mang đầy lòng
    Sao đôi hai cái nằm chồng
    Thương em từ thuở mẹ bồng mát tay
    Sao hoa ba cái nằm xoay
    Thương em từ thưở được vay nụ cười
    Sao băng ngã xuống gầm trời
    Thương em từ thuở mẹ ngồi nghĩ xa
    Sao hôm le lói đầu hè
    Thương em từ thuở em về với ai
    Sao mai le lói ngọn cây
    Thương em từ thuở về xây tình người

    Sao vân xa tít đầu trời
    Sao quanh cao ngất ngoài khơi
    Sao vân muôn cái mịt mùng
    Thương em từ thuở nghìn trùng cách chia
    Sao quanh theo gót người đi
    Thương em chỉ có trời khuya nhìn về


    Thế nhưng tình yêu không phải lúc nào cũng được đáp trả theo kiểu “ Tình Yêu đáp trả Tình Yêu”, đôi khi cũng gặp phải những cô gái đáo để, đưa ra những việc thách cưới khó khăn như:

    Em là con gái nhà giàu
    Cha mẹ thách cưới ra mầu xinh sao
    Cưới em trăm tấm gấm đào
    Một trăm hòn ngọc
    Hai mươi tám ông sao trên trời
    Gan ruồi mỡ muỗi cho tươi
    Lại thêm chín chục con dơi góa chồng


    Thách cưới kiểu “ Trời ơi, Đất hỡi ”như vậy, nhưng vẫn sợ người ta thấy mình kiêu kỳ sẽ bỏ đi tìm mối khác, nên vớt vát bằng câu hứa hẹn:

    Anh về sắm nhiễu Nghi Đình
    May chăn cho ấm đôi mình đắp chung


    Hay như trong bài Nụ tầm Xuân, nói lên sự tiếc nuối của người con trai khi biết người mình thương đã có chồng và lời đối đáp lại của người con gái đã có gia đình

    Trèo lên cây bưởi hái hoa
    Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
    Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
    Em đi lấy chồng anh tiếc lắm thay
    Và lời đáp lại của cô gái:
    Ba đồng một mớ trầu cay
    Sao anh không hỏi những ngày còn không
    Bây giờ em đã có chồng
    Như chim vào lồng như cá cắn câu
    Cá cắn câu biết đâu mà gỡ
    Chim vào lồng biết thuở nào ra


    Và không chỉ phía chàng trai mới là người luôn tỏ tình, thật ra các “Cụ Bà” ngày xưa cũng đâu có kém cạnh gì trong cách bày tỏ cho “ Đối Phương” biết được nỗi lòng của mình như :

    Người về em chẳng cho về
    Tay níu lấy áo , tay đề câu thơ


    Hay :

    Chẳng tham ruộng cả ao liền
    Chỉ tham cái bút, cái nghiên anh Đồ
    Hoặc nói trại cái ước muốn của mình
    Chẳng tham ruộng cả, ao liền
    Chỉ thương cái nết mẹ cha anh hiền


    Rồi có những chàng trai phải tha phương, đến miền đất lạ, lời tỏ tình nghe cũng rất đỗi dễ thương như:

    Tới đây lạ xứ quen người
    Trăm bề nhũn nhặn, đừng cươi tôi nghe
    Vì bằng tình bén duyên thề
    Thì xin kết bạn đền ghì Trúc Mai


    Cô gái cũng cảm thương người trai xứ lạ nên đã đáp lại

    Rồng chầu xứ Huế, ngựa tế Đồng Nai
    Nước sông trong sao chảy lộn sông ngoài
    Thương người xa xứ lạc loài tới đây
    Tới đây thời ở lại đây
    Bao giờ bén rễ xanh cây hãy về


    Và khi đã “xanh cây, bén rễ ” thì còn về đâu được nữa, tuy nhiên cũng có những trường hợp chàng trai thuộc loại “Phong Lưu” khiến cho cô gái phải than:

    Chàng ơi phụ thiếp làm chi
    Thiếp như cơm nguội dành khi đói lòng


    Và khi đã yêu thì nàng cũng : “Một liều, ba bảy cũng liều”:

    Đi đâu cho thiếp theo cùng
    Đói no thiếp chịu lạnh lùng thiếp cam
    Ví dầu tình có dở dang
    Thì cho thiếp gọi đò ngang thiếp về


    Và ngay cả khi vì một lý do nào đó hai người không thể sống chung, nàng
    vẫn tha thiết nói với chàng:

    Một mai thiếp có xa chàng
    Đôi bông thiếp trả, đôi vàng thiếp xin


    Khi nói câu này, không phải là cô gái kia tham của, nhưng đôi bông là quà cưới của cha mẹ chồng, nên nàng trả lại, còn đôi vàng là của cải hai vợ chồng làm lụng mà có được, nên nàng xin giữ lại để nhớ đến tình nghĩa vợ chồng, cũng là một cách gián tiếp nói cho chồng biết là cha mẹ chồng khắt khe nàng không ở được, còn tình yêu thương dành cho chồng thì vẫn còn nguyên, ý của nàng là muốn chồng xin cha mẹ ra ở riêng. Có những cặp vợ chồng lấy nhau từ khi còn rất nhỏ, theo ngày xưa : “Nữ thập tam, nam thập lục”, nên

    Quả cau nho nhỏ cái vỏ vân vân
    Nay anh học gần, mai anh học xa
    Lấy nàng từ thuở mười ba
    Đến nay mưới tám thiếp đà năm con
    Ra đường thiếp hãy còn son
    Về nhà thiếp đã năm con cùng chàng


    Ngoài chuyện yêu thương và nhung nhớ, tình yêu cũng thường có những cung bậc khác nhau, và thật ra, nếu tình yêu lúc nào cũng theo kiểu : “Thuận chèo, mát mái” thì đôi lúc cũng thấy nhàm chán, thế nên đôi lúc cũng cần phải có những ghen tuông, giận hờn đôi chút cho thêm thi vị, miễn là sự giận hờn hay ghen tuông đó đừng đi quá đà, cũng đừng quá tự ái, hay tự cao làm mất đi hạnh phúc của mình, đừng có kiểu “ Già néo, đứt dây” để rồi sau đó khi mất đi rồi lại ngồi đó hối tiếc trong muộn màng . Thấy nàng bị bịnh (có lẽ vì giận thì đúng hơn),nên chàng mới bày tỏ :

    Anh thấy em tương tư bịnh chắc
    Anh chạy lại ông thầy thuốc bắc
    Hốt thang thuốc về sắc
    Tay run run anh vuốt ngực chung tình
    “Chung tình ơi, chén thuốc kia nóng còn có khi nguội
    Huống hồ chi hai đứa mình giận nhau


    Chàng trai thiệt thà, đôi khi cũng gặp phải cô nàng quá quắt, chọc cho người ta giận rồi nói :

    Em thấy anh tương tư bịnh chắc
    Em rước ông thầy thuốc bắc
    Hốt thang thuốc về sắc
    Bỏ thêm một lát gừng sống
    Một đống gừng lùi
    Một nùi chuối hột
    Một hộp đơn qui
    Một ki trái táo
    Năm sáu chục trái cà na
    Thần sa một lượng
    Khoai sượng một chục
    Măng cụt một trăm
    Rau răm một đám, cám một bao
    Con gái rao rao mười hai đứa
    Sứa lửa vài trăm
    Huỳnh liên, huỳnh bá, huỳnh cầm
    Uống ba thang mà anh không mạnh
    Em đào hầm em chôn luôn


    Rồi có cả những chàng trai lỡ yêu một cô nàng nào đó, mà lỡ duyên không thành, do cô nàng không thủy chung, hay vì lý do chủ quan nào đó nên đã phải buông ra lời than :

    Tưởng giếng sâu anh nối sợi dây dài
    Ai ngờ giếng cạn anh tiếc hoài sợi dây


    Nhưng cũng có những chàng trai, tự chế diễu để nỗi đau trở nên nhẹ nhàng, thậm chí thành chuyện cười nhạo :

    Tưởng giếng sâu anh nối sợi dây cụt
    Ai ngờ giếng cạn nên nó hụt sợi dây
    Nếu qua đây không lấy đặng cô Tư mày
    Qua chèo ghe ra biển . . .
    Đợi nước lớn đầy . . . Qua chèo vô


    Ngoài ra, tình yêu cũng lắm chuyện éo le đau lòng, khi lỡ thương một người nào đó, nhưng sau đó mới biết mình là kẻ thứ ba, người đứng bên lề cuộc đời của người mình yêu, nhất là đối với phụ nữ, nếu không muốn bị rắc rối, không muốn bị mang tiếng xấu, thì đành than trách một mình :

    Rau răm đất cứng, dễ bứng khó trồng
    Dầu thương cho mấy cũng chồng người ta


    Hay

    Rau răm ngắt ngọn lại trồng
    Em thương anh lắm sợ lòng chị ghen
    Tuy nhiên cũng có người vì quá yêu nên đành
    Thương anh em cũng đánh liều
    Đành như con trẻ chơi diều đứt dây


    Tuy nhiên, yếu tố quan trọng và có thể làm cho tình yêu trở nên bất tử vẫn là Lòng Thủy chung trong tình yêu . . . Có những mối tình khiến người nghe không khỏi bùi ngùi rơi lệ vì sự thủy chung son sắt, như chuyện nàng Tô Thị
    chờ chồng đến hóa đá, những mối tình như:

    Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn
    Tào khê nước chảy hãy còn trơ trơ


    Và cả những mối tình đợi chờ trong vô vọng, bởi người ra đi chẳng để lại một lời, nhưng người ở lại vẫn luôn ôm trong lòng một nỗi nhớ nhung không bao giờ phai nhạt, cho dẫu hoàn cảnh cuộc sống có trôi nổi, đẩy đưa thế nào, trong tim người con gái ấy vẫn chỉ một bóng hình:

    Sông dài cá lội biệt tăm
    Phải duyên trời định, bao năm cũng chờ


    Thực ra, tình yêu trong văn chương bình dân Việt Nam chúng ta vô cùng phong phú, chỉ nói chung chung, chưa kể đến những câu ca dao theo từng địa phương, từng vùng miền khác nhau, có thể nói tình yêu trong ca dao Việt Nam là một kho tàng, mà ở đó có vô vàn loại trang sức được làm bằng nhiều viên đá quý, hay bằng vàng, bạc, được chạm trổ tinh vi.

    Nhân dịp Valentine sắp đến, xin góp nhặt đôi chút trong kho tàng bất tận đó, để tặng các bạn nhàn lãm trong những ngày Xuân

    Phạm Thiên Thu
    Last edited by hung45qs; 02-08-2021, 03:16 PM.
    Hung45HTQS



Hội Quán Phi Dũng
Diễn Đàn Chiến Hữu & Thân Hữu Không Quân VNCH




website hit counter

Working...
X