Không gian tôi, niềm hồi tưởng….



TẠP GHI VĂN NGHỆ - Nguyễn Mạnh Trinh

Năm 1969, tôi lên Pleiku làm biệt đội trưởng kỹ thuật biệt phái dài hạn. Lúc ấy, tự nghĩ đằng nào cũng xa nhà, Nha Trang hay Pleiku cũng vậy. Thôi tình nguyện đi để xa mặt trời, tuổi trẻ không ưa gò bó, có việc thì làm không thì tà tà chơi chẳng ai dòm ngó. Tuy làm việc dưới đất mà cũng có lúc cảm khái :

Ừ, mai cánh vỗ ngang trời.
Ngắm thiên thu một cõi đời tịnh yên.
Máu xương mãi chuyện ưu phiền.
Còn đâu tiếng gọi yêu em một thời.
Ừ mai dõi bóng chim khơi.
Khuất xa mấy núi mấy đồi mênh mông.
Pháo rơi dường cũng nao lòng.
Trong thiên cổ chợt núi sông bồi hồi…

Với tôi bầu trời mông mênh lúc nào cũng có sức hút của tưởng tượng. Mơ ước làm một loài chim tôi thích những phi vụ mà mình lén đi theo. Tôi nhớ, có vài người bạn bay L-19 có hai chỉ số, một hoa tiêu một quan sát viên, nên chỉ bay một mình không phải hai người như thường lệ, nên rủ tôi đi theo cho vui. Trong nhiều phi vụ bay thám sát phi trường để chống pháo kích, ngồi ghế sau nhìn hoàng hôn trên không đẹp lạ lùng. Dưới cánh, mặt nước Biển Hồ lấp loáng nắng, màu sắc phản chiếu lên mấy tầng mây tưởng như cầu vồng mấy lớp. Những cánh đồng cỏ lau bạt ngàn phía dưới xoãi dài tới những mỏm núi lam xanh tận chân trời, ngút mắt theo những cơn gió thổi lộng bạt ngàn hoa lau. Tự nhiên, tâm hồn như rộng hơn và cao hơn, để thấp thoáng những tinh tú như của một trời tưởng tượng nào trong tầm mắt. Phi trường Cù Hanh ở dưới, với những mái nhà san sát, như tổ ấm để trở về, thân quen trong cảm giác vỗ về nồng ấm…

Năm 1972, mùa hè đỏ lửa, khi chiến tranh cực độ dữ dội, tôi vẫn còn ở Pleiku. Ở đây, tôi đã chứng kiến rất nhiều cánh bay đi không trở về. Ở phi đạo, chúng tôi đã ứa nước mắt khóc người đi vào thiên thu. Có thể là những đàn anh của tôi mà cũng có thể là những bạn bè cùng thời cùng khóa. Những người thân gần của cuộc sống bình thường nhưng giây phút ấy là những khuôn mặt anh hùng Thần Phong của lịch sử chiến tranh. Hào hùng hơn Kinh kha đi qua Dịch Thủy, những chuyến bay có thể sẽ đi vào cõi muôn trùng. Buổi sáng trên bãi đậu trực thăng, lúc bình thường là chỗ bạn bè nô đùa nhau khi bắt đầu những phi vụ. Nhưng lúc ấy, là những khuôn mặt nghiêm trọng của những giây phút để sẵn sàng bay vào khung trời đầy lửa đạn. Hay trên phi đạo khu trục, những chiếc máy bay nặng chĩu bom đạn sẽ cùng người hoa tiêu lao vào đường bay hiểm ác của lưới đạn phòng không và có thể nổ tung thân xác giữa không gian.

Tôi đọc Saint –Ex giữa lúc ấy. Những ”Bay Đêm“, “Chuyến thư hướng nam”, “Cậu Hoàng Con”, “Cõi người Ta”, “Phi công Thời chiến”,… mà những Mặc Đỗ, Bửu Ý, Bùi Giáng, Trần Thiện Đạo,… dịch từ Vol de Nuit, Courrier Sud, Le Petite Prince, Terre des Hommes, Pilote De Guerre,… đã làm chúng tôi tưởng đang sống lại những thiên anh hùng ca thuở ấy. Đọc những trang sách, mở ra những mảnh trời chiến tranh. Những hồi tưởng của còn mất, của những ánh tinh cầu lóe lên rồi vụt tắt. Chúng tôi sống trong thời thế ấy…

Bây giờ, ở xứ người, vào thư viện, kiếm từng cuốn bằng Anh ngữ hoặc Pháp ngữ, đọc lại, mà vẫn nghe xôn xao cảm giác thưở xưa. Dù, chỉ là cảm xúc của một người làm việc dưới đất mà mê say cái cao rộng của khung trời. Đọc, để thấy lại những khuôn mặt đã mù mịt vào miên viễn. Đọc, để tìm lại chút cũ càng của hào hứng xưa...

Antoine de Saint –Exupery (1900-1944), nhà văn người Pháp, một phi công kỳ cựu của ngành hàng không thương mại, người đã khai sinh ra những đường bay mới và cũng là một phi công thời chiến mất tích sau một phi vụ thám sát ở giai đoạn cuối của thế chiến thứ hai. Nhưng vĩ đại hơn cả, ông là một nhà văn mà tác phẩm của ông, “Le Petite Prince“ được dịch ra mấy chục ngôn ngữ khác nhau và có số in tổng cộng nhiều hơn và người đọc nhiều hơn Kinh Thánh. Là một chiến sĩ, một nghệ sĩ, ông còn là một triết gia , khám phá và nói lên được những góc cạnh sâu lắng của tâm tư con người.

Theo tiểu sử, đời của Saint-Ex là cả một chuỗi hoạt động trải dài theo nhiều nơi chốn, nhiều quốc gia. Lúc đó, kỹ thuật hàng không còn sơ khai, con người là nhân tố chính để quyết định cho sự đến và đi an toàn trong ngành hàng không. Thời tiết, là một cô gái già khó tính. Lúc thì, tươi đẹp duyên dáng như một cô gái xuân thì nhưng có lúc sâu hiểm lồng lộn như mụ phù thủy già cay độc. Bão tố, mù sương, mây phủ,.. là những bài toán cần phải giải đáp với đơn độc bản lĩnh của người phi công. Trong đời ông, đã bao lần phải đáp ép buộc, bao nhiêu trục trặc động cơ, bao nhiêu lần phải đu giây giữa hai bờ sống chết. Và cuối cùng, người phi công không về trong phi xuất cuối cùng của đời ông…

Antoine Marie Roger de Saint –Exupery sinh tại Lyon trong một gia đình cổ kính và quý phái trong vùng. Cha ông là một người broker bảo hiểm và đã chết khi ông vừa ba tuổi.

Năm ông 21 tuổi, ông gia nhập quân đội, đơn vị đầu tiên là 2nd Regiment of Chasseurs và được gửi tới Strasbourg để huấn luyện thành phi công. Năm kế, ông tốt nghiệp khóa phi hành và thuyên chuyển sang không quân. Nhưng gia đình của vị hôn thê phản đối, ông định cư ở Paris và làm công việc văn phòng. Nhưng rồi sự hứa hôn bị bãi bỏ, và những năm kế tiếp ông làm nhiều công việc nhưng ít thành công. Sau đó ông lại hứa hôn với Louise Levecque de Vilmorin, một nữ tiểu thuyết gia trong tương lai.

Năm 1926 ông đi bay lại. Ông bắt đầu là một người khai sáng của ngành thư tín không vận quốc tế trong thời đại mà phi cơ không đầy đủ những khí cụ phi hành và hoa tiêu cũng chưa đầy đủ kinh nghiệm và kiến thức cho những phi vụ cần thiết. Có lúc, khi hồi tưởng lại ông đã nhận xét rằng sau này phi công bay những phi cơ tối tân hơn làm công việc giống của người kế toán hơn là một hoa tiêu. Ông bay cho công ty Aéropostale tuyến đường Toulouse-Dakar. Truyện đầu tiên ”L’Aviateur" được in trên tạp chí Le Navire D’Argent. Năm 28 tuổi, ông xuất bản tác phẩm đầu “Courier –Sud” và bay tuyến đường Casablanca/ Dakar. Ông cũng được giữ nhiệm vụ giám đốc căn cứ hàng không Cap July ở Rio de Oro trong sa mạc Sahara. Năm 29 tuổi ông đến Nam Mỹ và làm giám đốc công ty Aeroposta Argentina. Năm 1931, in “Vol de Nuit” đoạt giải Prix Femina. Ông vừa đi bay vừa viết văn cho đến khi bắt đầu thế giới chiến tranh. Năm 1931, ông kết hôn với Consuelo Suncin Sandoval de Gomez, một góa phụ người Salvador và phát khởi trong ý nghĩ những phác họa về một nhân vật nữ sau này sẽ bất tử trong tác phẩm “Le Petite Prince”: Rose. Đó cũng là một chuỗi giông tố của phiêu lưu ký trong đời Saint-Ex.
......
(còn tiếp next page ...)